Antoni Baranowski (biskup)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Antoni Baranowski (poeta))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antoni Baranowski
Antoni Baranowski
Data i miejsce urodzenia 17 stycznia 1835
Onikszty
Data i miejsce śmierci 26 listopada 1902
Sejny
Biskup diecezjalny sejneński
Okres sprawowania 1897–1902
Biskup pomocniczy żmudzki
Okres sprawowania 1884–1897
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Diakonat 22 kwietnia 1861
Prezbiterat 24 marca 1862
Nominacja biskupia 24 marca 1884
Sakra biskupia 24 czerwca 1884
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 24 czerwca 1884
Konsekrator Szymon Marcin Kozłowski

Antoni Baranowski, lit. Antanas Baranauskas (ur. 17 stycznia 1835 w Oniksztach, zm. 26 listopada 1902 w Sejnach) – biskup rzymskokatolicki, poeta, językoznawca, biskup pomocniczy żmudzki w latach 1884–1897, biskup diecezjalny sejneński w latach 1897–1902.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 17 stycznia 1835[1] w Oniksztach[2]. W latach 1851–1853[3] kształcił się w szkole kancelistów gminnych w Rumyszyszkach i wtedy napisał swoje pierwsze wiersze[2]. Równocześnie zgłębiał wiedzę z zakresu folkloru litewskiego, zbierając utwory ludowe zwane dainami, traktujące o różnej tematyce, opisujące zajęcia gospodarcze, zwyczaje i obyczaje ludowe, obrzędy i wierzenia religijne[2].

Następnie pracował jako pisarz gminny w Wojnucie, Rosieniach, Surwiliszkach i Sadach. W międzyczasie napisał około 90 utworów w języku polskim, a niektóre z nich opublikował w „Tece Wileńskiej”. Wpływ na jego dalsze życie miało poznanie poetki Karoliny Proniewskiej, która pobudziła w nim świadomość narodową oraz zachęciła do pisania w języku litewskim i prowadzenia badań nad ludowymi pieśniami litewskimi, a dzięki pomocy jej brata księdza Ottona Proniewskiego opublikował swoje wiersze i wstąpił do seminarium duchownego[2].

Studia seminaryjne odbył w Worniach, po czym wstąpił do Akademii Duchownej w Petersburgu. Tamże w 1862 uzyskał magisterium ze świętej teologii[2]. 22 kwietnia 1861 został wyświęcony na diakona, a 24 marca 1862 przyjął święcenia prezbiteratu[4]. Dalsze studia odbył w Monachium, Rzymie i Louvain[2].

Po powrocie z nich był bibliotekarzem oraz profesorem teologii pastoralnej, liturgii i śpiewu w Akademii Duchownej w Petersburgu. Następnie został profesorem seminarium duchownego w Kownie, gdzie od 1874 pełnił funkcję inspektora[2]. W 1879 objął godność kanonika katedralnego żmudzkiego, a w 1883 prałata scholastyka[1].

24 marca 1884 został mianowany biskupem pomocniczym diecezji żmudzkiej ze stolicą tytularną Thespiae. Święceń biskupich udzielił mu 24 czerwca 1884 Szymon Marcin Kozłowski, biskup diecezjalny łucki i żytomierski[4]. 2 sierpnia 1897 został przeniesiony na urząd biskupa diecezjalnego diecezji sejneńskiej. Ingres odbył 28 grudnia 1897. Zabiegał o pojednanie wiernych narodowości polskiej i litewskiej[1].

Był współkonsekratorem podczas sakry biskupa pomocniczego warszawskiego Kazimierza Ruszkiewicza (1884)[4], biskupa pomocniczego płockiego[5] Henryka Piotra Kossowskiego (1884), biskupa diecezjalnego lubelskiego Franciszka Jaczewskiego (1890), biskupa pomocniczego łuckiego i żytomierskiego Bolesława Hieronima Kłopotowskiego (1897), biskupa pomocniczego mohylewskiego Karola Antoniego Niedziałkowskiego (1897), biskupa pomocniczego żmudzkiego Gaspara Felicjana Cyrtowta (1897) i biskupa diecezjalnego płockiego Jerzego Józefa Szembeka (1901)[4].

Zmarł 26 listopada 1902[1] w Sejnach[3]. Pochowany został w kaplicy Matki Bożej w katedrze sejneńskiej[2].

Działalność literacka i naukowa[edytuj | edytuj kod]

Uznawany jest za pierwszego litewskiego poetę romantycznego i pierwszego litewskiego poetę, który sprzeciwiał się władzy cara i przedstawiał sposoby realizacji programu odrodzenia Litwy. W wierszach opisywał piękno ojczystej ziemi, historię Litwy oraz uczucia religijne i treści narodowe[2]. Za najważniejszy utwór w jego dorobku uznawany jest poemat Borek Oniksztyński (1860–1861), inspirowany Panem Tadeuszem Adama Mickiewicza[3].

W pracy naukowej zajmował się badaniem języka litewskiego oraz żmudzkich i litewskich dialektów. W 1857 wydał pracę O żmudzkim i litewskim języku. Specjalizował się w lingwistyce porównawczej, opracował zasady ortografii i stworzył gramatykę języka litewskiego. W 1875 opublikował pozycję Nauka języka litewskiego[2]. Przygotował katechizm w języku litewskim, tłumaczył na ten język Pismo Święte i okazjonalnie tworzył litewskie pieśni religijne. Naukowo interesował się również filozofią i matematyką[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 P. Nitecki: Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 2000, kol. 194. ISBN 83-211-1311-7.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Antanas Baranauskas – Antoni Baranowski. pogranicze.sejny.pl. [dostęp 2015-06-07].
  3. 3,0 3,1 3,2 Baranauskas Antanas. portalwiedzy.onet.pl. [dostęp 2015-06-07].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Antoni Baranowski w bazie catholic-hierarchy.org (ang.). catholic-hierarchy.org. [dostęp 2015-06-07].
  5. P. Nitecki: Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 2000, kol. 217–218. ISBN 83-211-1311-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]