Antoni Basiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antoni Basiński
Data i miejsce urodzenia 22 marca 1905
Częstochowa
Data i miejsce śmierci 24 września 1990
Toruń
profesor nauk chemicznych
Specjalność: chemia fizyczna
Alma Mater Uniwersytet Wileński
Doktorat 1932
Politechnika Federalna w Zurychu
Habilitacja 1935
Uniwersytet Wileński
Profesura 1945
Doktor honoris causa
(Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu – 1980)
rektor
Uczelnia Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Okres spraw. 1952–1956
Poprzednik Leon Kurowski
Następca Henryk Szarski

Antoni Basiński (ur. 22 marca 1905 w Częstochowie, zm. 24 września 1990 w Toruniu) – profesor, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk. Polski chemik, jeden z organizatorów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Uczęszczał do gimnazjum w Smoleńsku, maturę zdał w 1923 roku w Gimnazjum Państwowym w Radomiu. Studiował na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie pod kierunkiem Edwarda Bekiera. Ukończył studia w 1928 roku i wyjechał na staże do Zurychu oraz Utrechtu. Stopień doktora uzyskał w 1932 roku na Eidgenössische Technische Hochschule (ETH) w Zurychu. Jego rozprawa doktorska, zatytułowana Uber die Stabilitat der negativen und positiven Halogen- und Rhodansilbersole była wykonywana pod kierownictwem Georga Wiegnera. Habilitację uzyskał w 1935 roku na Uniwersytecie Stefana Batorego na podstawie rozprawy Badania nad trwałością koloidów halogenowych srebra.

Wojnę spędził w Wilnie, po likwidacji uniwersytetu pracował jako robotnik i brał udział w tajnym nauczaniu.

Po wojnie trafił do Torunia, 24 sierpnia 1945 został zatrudniony na tworzonym tam Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. 1 października został powołany prowizorycznie na stanowisko profesora nadzwyczajnego przez rektora, który powierzył mu organizację nauczania kierunków chemicznych. W latach 1945-1951 kierował Katedrą Chemii Nieorganicznej, działającą w strukturze Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego. Po utworzeniu, w 1951 roku Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii, zorganizował i do 1969 roku kierował Katedrą, a później Zakładem Chemii Fizycznej. W latach 1952–1956 pełnił funkcję rektora UMK. Na emeryturę odszedł w 1975 roku.

Prowadził badania fizykochemiczne, zajmował się własnościami koloidów i związków wielkocząsteczkowych (głównie zoli chlorowcowych soli srebra), a także kinetyką chemiczną.

Na Wydziale Chemii UMK odbywają się coroczne uroczyste wykłady jego imienia.

Wyróżnienia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Badania nad szybkością rozpuszczania się metali w wodnych roztworach soli (Warszawa, 1930, wspólnie z Edwardem Bekierem)
  • Ćwiczenia rachunkowe z chemji fizycznej (Warszawa, Komitet Wydawniczy Podręczników Akademickich, 1935)
  • W sprawie teorii adsorbcyjnej rozpuszczania (1937)
  • O trwałości hydrozoli haloidków srebra (1937, wspólnie z S. Sawicką)
  • O koagulacji hydrozolu jodku srebra (1938)
  • Chemia nieorganiczna i ogólna: skrypt przeznaczony dla studiujących chemię na uniwersytetach i politechnikach (1950)
  • Chemia nieorganiczna i ogólna (Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1953)
  • Ćwiczenia rachunkowe z chemii fizycznej (Państwowe Wydaw. Techniczne, Warszawa, 1950)
  • Słownik polskiej terminologii chemicznej: chemia czysta i wybrane dyscypliny pokrewne (Wydaw. Naukowo-Techniczne, Warszawa, 1975)
  • Słownik terminologii chemicznej polsko-niemiecko-angielsko-francusko-rosyjski. Dictionary of chemical terminology – Polish-German-English-French-Russian (Wydaw. Naukowo-Techniczne, Warszawa, 1974)
  • Zarys fizykochemii koloidów (Państwowe Wydaw. Naukowe, Warszawa, 1957)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Doktorzy honoris causa UMK. umk.pl. [dostęp 25 lutego 2011].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sławomir Kalembka (red.): Pracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945-1994. Materiały do biografii. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 1995, s. 79-80. ISBN 83-231-0670-0.
  • Antoni Basiński w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI).