Antoni Grabowski (komunista)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Antoni Grabowski
Włoch, Czarny Antek, Antek
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

1911/17 stycznia 1909
Sosnowiec

Data śmierci

lipiec 1943

Przebieg służby
Lata służby

1936-43

Siły zbrojne

Emblem of the International Brigades.svg Brygady Międzynarodowe
Orl.jpg Gwardia Ludowa

Jednostki

XIII Brygada Międzynarodowa im. Jarosława Dąbrowskiego
Oddział GL im. Ludwika Waryńskiego

Stanowiska

Dowódca oddziału partyzanckiego
Dowódca Okręg Warszawa-Lewa Podmiejska
p.o. dowódcy Obwodu IV Krakowskiego GL
Dowódca Grupy Specjalnej Sztabu Głównego GL

Główne wojny i bitwy

Hiszpańska wojna domowa
II wojna światowa

Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu II klasy Order Krzyża Grunwaldu III klasy

Antoni Grabowski pseud. Włoch, Czarny Antek, Antek (ur. 1911 lub 17 stycznia 1909 w Sosnowcu, zm. w lipcu 1943) – działacz polskiego i międzynarodowego ruchu komunistycznego, uczestnik wojny domowej w Hiszpanii, organizator PPR i GL w okręgu Warszawa-Lewa Podmiejska i dowódca tego okręgu, dowódca III Kielecko-Radomskiego Obwodu GL, dowódca spec-grupy Sztabu Głównego GL.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym wyemigrował w poszukiwaniu pracy do Francji, gdzie otrzymał zatrudnienie w górnictwie. Wstąpił do Francuskiej Partii Komunistycznej (FPK); działał przeważnie wśród robotniczej emigracji polskiej. W 1936 wyjechał do Hiszpanii i walczył w XIII Brygadzie im. Jarosława Dąbrowskiego, gdzie uzyskał stopień porucznika. 9 lutego 1939 wraz z innymi żołnierzami Brygady został internowany we Francji.

Na początku 1942 przedostał się do kraju. PPR powierzyła mu organizowanie placówek grup wypadowych i oddziałów partyzanckich GL w Okręgu Warszawa-Lewa Podmiejska. Zorganizowane przezeń grupy i oddziały GL w powiatach: sochaczewskim, łowickim i grójeckim rozpoczęły działalność w połowie 1942. Pod koniec sierpnia 1942 "Antek" utworzył 12-osobowy oddział partyzancki im. Ludwika Waryńskiego, który 15 września 1942 pod jego osobistym dowództwem wykoleił w Lipcach na linii Warszawa-Koluszki pociąg pośpieszny z wojskiem. Następnie Grabowski objął stanowisko dowódcy Okręgu Warszawa-Lewa Podmiejska. W grudniu 1942 został skierowany na dowódcę Kielecko-Radomskiego Obwodu GL; na tym stanowisku m.in. zastrzelił za bandytyzm dowódcę jednego z oddziałów partyzanckich GL, Zygmunta Banasiaka. W lutym 1943 został przeniesiony na p.o. dowódcy IV Krakowskiego Obwodu GL, ponieważ kierownictwo PPR i GL w Małopolsce zostało zdziesiątkowane wskutek aresztowań (na początku 1943 Niemcy aresztowali m.in. sekretarza obwodowego PPR Franciszka Malinowskiego, dowódcę Krakowskiego Obwodu GL Romana Śliwę i sekretarza Rzeszowskiego Okręgu PPR Augustyna Micała). W końcu kwietnia odwołany go do Warszawy, gdzie po śmierci Franciszka Bartoszka objął dowództwo spec-grupy Sztabu Głównego GL. Ok. 10 lipca 1943 został aresztowany przez gestapo i kilka tygodni później zamordowany.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • porucznik - druga połowa lat 30 (w Brygadach Międzynarodowych)
  • Oficer GL - 1942
  • Oficer Sztabu Głównego GL - 1943
  • pułkownik - pośmiertnie w 1945

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Bolesław Garas, Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942-1945, Warszawa 1971.
  • Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego t. 2, Warszawa 1987.
  • Polski Słownik Biograficzny t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959-1960.
  • Edward Gronczewski, Walczyli o Polskę Ludową, Warszawa 1982.
  • Piotr Gontarczyk, Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy 1941-1944, Warszawa 2003.