Antoni Gucwiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antoni Gucwiński
Data i miejsce urodzenia 24 sierpnia 1932
Poręba Mała
Zawód doktor n. wet., inż. zootechnik
Małżeństwo Hanna Gucwińska
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej Order Uśmiechu

Antoni Gucwiński (ur. 24 sierpnia 1932 w Porębie Małej[1]) – dyrektor Ogrodu Zoologicznego we Wrocławiu w latach 1966-2006, dziennikarz i twórca programów telewizyjnych w TVP, doktor nauk weterynaryjnych, inżynier zootechnik.

Życiorys[edytuj]

Urodził się jako czwarte z pięciorga dzieci[2]. Uczęszczał do II Liceum Ogólnokształcącego w Nowym Sączu, ale po roku w tajemnicy przeniósł się do Technikum Hodowlanego w Nawojowej[3], kończąc szkołę w Nawojowej w 1950 r[4]. W 1957 r. ukończył jako inżynier zootechnikę na krakowskiej Wyższej Szkole Rolniczej i zatrudnił się we wrocławskim Zoo na stanowisku badawczym[5]. Od roku 1958 oprócz pracy w Zoo studiował weterynarię na Akademii Rolniczej we Wrocławiu, kończąc ją w 1962 r[6][7]. W tymże roku ożenił się z Hanną Gucwińską[8]. W 1966 został dyrektorem Ogrodu Zoologicznego we Wrocławiu i pełnił tę funkcję do końca 2006 r[9]. Doktoryzował się z tematyki anastezjologii weterynaryjnej w roku 1967[10]. Opublikował przeszło 100 artykułów naukowych i popularnonaukowych oraz 18 książek[11].

Wraz z żoną, Hanną Gucwińską tworzył liczne programy telewizyjne o zwierzętach w TVP, m.in. wieloletnią serię (przez 32 lata, od 1971) Z kamerą wśród zwierząt, liczącą ponad 750 odcinków pokazywanych w ogólnopolskim kanale TVP[12], czy nadawany w regionalnym kanale TVP od 1994[potrzebny przypis] do 2003 r. – Znajomi z ZOO[13]. W 2003 roku otrzymał Order Uśmiechu, który odebrał w Świdnicy.

W 1989 bez powodzenia startował w wyborach do Senatu[14], w 2004 kandydował do Europarlamentu z listy SLD-UP w okręgu dolnośląskoopolskim (z ponad 11 tys. głosów zajął drugie miejsce na liście tego ugrupowania i do Europarlamentu nie wszedł), a w 2005 kandydował do Sejmu z listy PSL na Dolnym Śląsku, także bez powodzenia.

W roku 2001 otrzymał doktorat honoris causa przyznany przez Akademię Rolniczą we Wrocławiu[15].

Publikacje popularnonaukowe i popularyzatorskie[edytuj]

  • Bunsch J., Gucwińska H., Gucwiński A. Zwierzyniec polski czyli niespodziewana wyprawa do lasu. Wyd. Europa, 2000, Wrocław.
  • Bunsch J., Gucwińska H., Gucwiński A. Ptaki polskie czyli latać każdy może. Wyd. Europa, 2001 i 2003, Wrocław.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Papugi czyli upierzone małpy. Krajowa Agencja Wydawnicza, 1980, Warszawa.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Szympans. Krajowa Agencja Wydawnicza, 1985, Wrocław.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Miejski Ogród Zoologiczny we Wrocławiu. Krajowa Agencja Wydawnicza, 1986, Wrocław. Kolejne wydanie: Eko-Graf, 1997.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Gibbo. Varsovia, 1988, Warszawa.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Zwierzęta nocy. Iskry, 1990, Warszawa.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Zwierzęta w naszym domu: tajemnice zwierząt. Wydawnictwo Dolnośląskie, 1994., wyd. II, Wrocław.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Zoologischer Garten Wrocław. Eko-Graf, 1997, Warszawa.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Wrocław Zoological Garden. Eko-Graf, 1997, Warszawa.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Niedźwiadek himalajski. Wyd. Wacław Bagiński, 1997, Wrocław.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Zwierzęta świata. Albatros, 2002, Kraków.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Zoologia. T. 1, Ssaki. Cz. 1. Wydawnictwo Albatros, 2003, Kraków.
  • Gucwińska H., Gucwiński A. Małpy: od karzełka do olbrzyma. Wydawnictwo Dolnośląskie, 2005, Wrocław.
  • Gucwiński A., Strojny W. Znajomi z ZOO. Państwowe Wyd. Rolnicze i Leśne, 1990 1986 1977, Warszawa.

Autorstwo i współudział w filmowych programach edukacyjnych[edytuj]

  • Programy telewizyjne w TVP:
  • Filmy przyrodnicze:
    • Jak rodzą się węże (1984) – scenariusz i reżyseria
    • Sarenka (1976) – scenariusz
    • Goryle (1976) – scenariusz
    • Gniazdo wikłaczka (1976) – scenariusz
  • Konsultacja filmowa:
    • Leśne skrzaty i Kaczorek Feluś (1985) – konsultacja odc. 6
    • W klatce (1987)
    • Cyrk odjeżdża (1987)
    • Pogrzeb lwa (1986)
    • Egzekucja w ZOO (1975)
  • Film:

Odznaczenia, wyróżnienia i nagrody[edytuj]

Sprawa niedźwiedzia "Mago"[edytuj]

W 2006 r. fundacja VIVA! oskarżyła Gucwińskiego, że jako dyrektor ogrodu zoologicznego w latach 1997-2006 przetrzymywał w kilkumetrowym betonowym bunkrze niedźwiedzia brunatnego Mago, bez światła, wybiegu i możliwości przebywania w „naturalnych dla niego pozycjach”[24]. Po odmówieniu przez prokuratorów wszczęcia postępowania fundacja skierowała do sądu subsydiarny akt oskarżenia w tej sprawie[25]. Nie wszyscy powołani w sprawie biegli zgodzili się z opinią oskarżycieli[26]. Sądy obu instancji w pierwszym procesie karnym uznały, że niedźwiedź rzeczywiście przez dziewięć lat przebywał w złych warunkach, w betonowej klatce, nie można uznać tego za znęcanie. Gucwiński bowiem starał się cały czas poprawić te warunki, m.in. szukając dla Mago miejsca w innym ogrodzie zoologicznym oraz podzieliły argumenty Gucwińskiego, że powodem umieszczenia Mago w bunkrze była m.in. konieczność zapewnienia bezpieczeństwa zwiedzającym – niedźwiedź był wyjątkowo duży, a ówczesne zabezpieczenia w ogrodzie nie były wystarczające, a oddzielenie Mago miało służyć niedopuszczeniu do kazirodczego rozmnażania się niedźwiedzi, co wcześniej już się zdarzyło. Wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 16 lutego 2009 Gucwiński został uniewinniony[27]. W wyniku złożonej kasacji Sąd Najwyższy wyrokiem z 16 listopada 2009 uchylił wyrok uniewinniający i nakazał ponowne rozpoznanie sprawy[28][29].

10 stycznia 2011 roku Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieście we Wrocławiu orzekł, że Antoni Gucwiński jest winny wieloletniego znęcania się nad niedźwiedziem brunatnym Mago. Sąd odstąpił od wymierzenia kary oskarżonemu, orzekając świadczenie pieniężne w kwocie 1000 zł na rzecz Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami[30].

W opinii ekologów z miesięcznika „Dzikie Życie”, Pawła Kisiela i Radosława Szymczuka[31] medialna nagonka na Antoniego Gucwińskiego w 2006 r. realizowana przez władze Wrocławia miała podłoże polityczne. Dyrektor i jego żona Hanna Gucwińska związani byli od wielu lat z lewicą, a Wrocław był rządzony po 1989 r. tylko przez ugrupowania prawicowe. Ich zdaniem sednem konfliktu z władzami Wrocławia były grunty położone blisko wrocławskiego ZOO, należące jeszcze w latach 90 XX w. do klubu sportowego Ślęza Wrocław. Władze Wrocławia, zarówno jeszcze peerelowskie, jak i te rządzące po 1989 r. obiecały przekazać ten teren na potrzeby ZOO – głównie na powiększenie wybiegów dla wielu zwierząt. Jednak pod koniec lat 90 XX w. grunty te zostały sprzedane prywatnym inwestorom za ułamek ich rzeczywistej wartości. Gucwiński miał przeciwko temu protestować i przez to popadł w niełaskę. Zdaniem autorów artykułu, większość zarzutów dotyczących niehumanitarnego traktowania zwierząt była „wyssana z palca”. Natomiast odnośnie sprawy niedźwiedzia Mago dyrektor Gucwiński wielokrotnie czynił bezskuteczne starania o pozyskanie z Urzędu Miasta Wrocław pieniędzy na rozbudowę wybiegu dla niedźwiedzi[32].

Przypisy

  1. Solski L., Strehlow H., 2015: 150 lat ZOO Wrocław. Wyd. ZOO Wrocław sp. z o.o., Wrocław, strona 181. ISBN 978-83-936847-2-4
  2. Małgorzata Kaczmar. On zorganizowany, ona beztroska. „Gazeta Wrocławska”, 2009-03-13. [1]
  3. Kaczmar 2009
  4. Solski, Strehlow 2015, s. 181
  5. Solski, Strehlow 2015, s. 181
  6. Kaczmar 2009
  7. Solski, Strehlow 2015, s. 181
  8. Kaczmar 2009
  9. Solski, Strehlow 2015, s. 181
  10. Solski, Strehlow 2015, s. 181
  11. Solski, Strehlow 2015, s. 181
  12. Solski, Strehlow 2015, s. 211
  13. Solski, Strehlow 2015, s. 211
  14. Solski, Strehlow 2015, s. 181
  15. Doktorzy honoris causa. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu. [dostęp 2011-01-11].
  16. Solski, Strehlow 2015, s. 181
  17. Solski, Strehlow 2015, s. 181
  18. 1986 i 1988 według: Encyklopedia Wrocławia. Wyd. Dolnośląskie, 2000 r., hasło "Z kamerą wśród zwierząt"; Wrocław
  19. Solski, Strehlow 2015, s. 181
  20. Solski, Strehlow 2015, s. 181
  21. Encyklopedia Wrocławia. Wyd. Dolnośląskie, 2000 r., hasło "Z kamerą wśród zwierząt"; Wrocław
  22. M.P. z 1998 r. Nr 25, poz. 369
  23. Solski, Strehlow 2015, s. 181
  24. Katarzyna Lubiniecka: „Dyrektor ZOO Gucwiński odwołany”. Gazeta Wyborcza, 25 września 2006. [dostęp 25 września 2006].
  25. Katarzyna Lubiniecka: „Dyrektor ZOO Gucwiński odwołany”. Gazeta Wyborcza, 25 września 2006. [dostęp 25 września 2006].
  26. Katarzyna Lubiniecka: Naukowiec nadal uważa, że Mago w bunkrze nie miał źle. Gazeta Wyborcza, 17 listopada 2009. [dostęp 19 września 2011].
  27. Gucwiński nie znęcał się nad misiem, tvn24.pl.
  28. zel: Antoni Gucwiński znowu stanie przed sądem. W: PAP [on-line]. Wirtualna Polska, 23 listopada 2009. [dostęp 16 listopada 2009].
  29. Katarzyna Lubiniecka: Antoni Gucwiński będzie znów sądzony za niedolę Mago. Gazeta Wyborcza. [dostęp 16 listopada 2009].
  30. Katarzyna Lubiniecka: Antoni Gucwiński winny znęcania się nad niedźwiedziem. gazeta.pl, 2011-01-10. [dostęp 2011-01-10].
  31. artykuł „Polskie ZOO” we Wrocławiu. Dzikie życie, nr 11/2006)
  32. http://pracownia.org.pl/dzikie-zycie-numery-archiwalne,2149,article,2903 P. Kisiel, R. Szymczuk „Polskie ZOO” we Wrocławiu, „Dzikie Życie” nr 11/2006.

Bibliografia[edytuj]

  • Solski L., Strehlow H., 2015: 150 lat ZOO Wrocław. Wyd. ZOO Wrocław sp. z o.o., Wrocław. ISBN 978-83-936847-2-4