Antoni Jawornicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Antoni Aleksander Jawornicki
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 20 grudnia 1886
Warszawa
Data i miejsce śmierci 19 czerwca 1950
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki architektura, urbanistyka

Antoni Aleksander Jawornicki (ur. 20 grudnia 1886 w Warszawie, zm. 19 czerwca 1950, tamże) – polski architekt i urbanista, członek TUP oraz warszawskiego oddziału SARP[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Antoni Jawornicki uczył się w męskim V Rządowym Gimnazjum Filologicznym w Warszawie oraz w Gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego przy ul. Smolnej (późn. XVIII LO im. Jana Zamoyskiego). Następnie ukończył studia malarskie w Monachium[1], a w 1911 ukończył studia na École spéciale d’architecture(fr.) w Paryżu. Następnie odbywał praktykę zawodową w pracowni architekta Auguste Perreta[2]. Po powrocie do Warszawy w 1913 pracował jako architekt przy budowie hotelu Polonia oraz przebudowie hotelu Europejskiego. W okresie niemieckiej okupacji w trakcie I wojny światowej działał w Straży Obywatelskiej. Od 1917 pracował w Biurze Regulacji i Pomiarów, tworząc plany zagospodarowania przestrzennego dla Warszawy. W 1917 podjął również pracę w Katedrze Budownictwa Miejskiego[1], Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, w której pracował do 1928[3], oraz kierował Wydziałem Urbanistyki miasta stołecznego Warszawy. W 1920 zaciągnął się na ochotnika do Wojska Polskiego[2]. W 1923 został współzałożycielem Towarzystwa Urbanistów Polskich, którego został również członkiem. W 1929 działał jako członek Komisji Rewizyjnej TUP[4].

W 1932 wraz z rzeźbiarzem Edwardem Wittigiem zrealizował pomnika Lotnika, Jawornicki opracował cokół i otoczenie pomnika na placu Unii Lubelskiej[2]. W 1938 pracował również jako sędzia konkursowy Stowarzyszenia Architektów Polskich[4]. W trakcie II wojny światowej podczas powstania warszawskiego Jaworniccy wyjechali z Warszawy do Żdżar, a ich dom został zniszczony. Antonii Jawornicki powrócił do miasta po wojnie[2] i rozpoczął pracę w Biurze Odbudowy Stolicy[4], w którym zajął się m.in.: odbudową Pałacu Namiestnikowskiego, zaprojektował odbudowę Hotelu Europejskiego, a także zaprojektował kościół w Pytach. Dom Jawornickiego przy Górnośląskiej został odbudowany w latach 1948–1950 i częściowo zwrócony jemu i jego rodzinie[2].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Antoni Jawornicki był synem Adama Jawornickiego i Ludwiki z domu Mac Rot. W 1912 poślubił Leokadię Radziszewską, z którą miał 2 córki: Hannę i Marię Magdalenę[1]. Jaworniccy mieszkali przy ul. Górnośląskiej 20 (obecnie ul. Myśliwieckiej 16) w Warszawie[2].

Antoni Jawornicki zmarł 19 grudnia 1950 i został pochowany na cmentarzu w Pyrach[2].

Realizacje[edytuj | edytuj kod]

Wśród realizacji Jawornickiego znalazły się przede wszystkim obiekty i przekształcenia urbanistyczne w Warszawie. Niemniej niektóre jego budynki jego autorstwa zlokalizowane są w Poznaniu, ponadto zaprojektował również kąpielisko na Helu oraz miasta ogrody.

Miasta ogrody[edytuj | edytuj kod]

Antonii Jawornicki specjalizował się w projektowaniu miast ogrodów, wśród nich, zaprojektował poniższe osiedla i miejscowości:

Budynki[edytuj | edytuj kod]

Inne realizacje[edytuj | edytuj kod]

  • Kolonia Profesorska – willowe osiedle Spółdzielni Mieszkaniowej Profesorów Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej,
  • Rozbudowa placu św. Floriana na Pradze w Warszawie,
  • Plan regulacyjny Poznania,
  • Aleja lipowa wzdłuż ul. Żwirki i Wigury (1925)[2],
  • Rozbudowa placu Teatralnego w Warszawie (1927)[4],
  • Projekt osiedla na Żoliborzu (1931)[1],
  • Rozbudowa placu Saskiego w Warszawie (1935, obecnie plac Józefa Piłsudskiego)[4],
  • Projekt przebicia ul. Marszałkowskiej przez Ogród Saski do pl. Żelaznej Bramy i ul. Żabiej (1948)[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Małgorzata Wittels, Antoni Jawornicki, „Podkowiański Magazyn Kulturalny” (49–50), podkowianskimagazyn.pl, 2006 [dostęp 2022-01-14].
  2. a b c d e f g h i j k l m Antoni Aleksander Jawornicki, Towarzystwo Przyjaciół Miasta Ogrodu Podkowa Leśna [dostęp 2022-01-14] (pol.).
  3. Jawornicki Antoni Aleksander, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2022-01-14].
  4. a b c d e f g In memoriam – Pamięci Architektów Polskich – Antoni Aleksander Jawornicki, Stowarzyszenie Architektów Polskich [dostęp 2022-01-14].
  5. Zbigniew Michalczyk, Andrzej Sołtan, Odkrywanie warszawskiej Pragi: 360-lecie nadania praw miejskich, wyd. Wyd. 1, Warszawa: Fundacja Hereditas, 2008, ISBN 978-83-927791-1-7, OCLC 644023224 [dostęp 2022-01-14].