Antoni Kamieński

Antoni Kamieński

Data i miejsce urodzenia	13 czerwca 1878 Łódź
Data śmierci	1944
Wojewoda łódzki
Okres	od 19 listopada 1919 do 1 marca 1922
Poprzednik	brak
Następca	Paweł Garapich
Minister spraw wewnętrznych
Okres	od 10 marca 1922 do 6 czerwca 1922
Okres	od 6 czerwca 1922 (p.o) do 28 czerwca 1922
Okres	od 28 czerwca 1922 do 7 lipca 1922
Okres	od 7 lipca 1922 (p.o) do 31 lipca 1922
Okres	od 31 lipca 1922 do 11 grudnia 1922
Poprzednik	Stanisław Downarowicz
Następca	Ludwik Darowski
Odznaczenia

Antoni Kamieński (ur. 13 czerwca 1878 w Łodzi, zm. 1944?) – polski działacz państwowy, wojewoda łódzki, minister spraw wewnętrznych, inżynier metalurg.

Życiorys

Młodość

Był synem Michała i Jadwigi z Jelczów. W 1896 ukończył Gimnazjum Filologiczne w Radomiu

Podjął studia na Wydziale Przyrodniczym Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Z uczelni został usunięty za działalność patriotyczną i samokształceniową w konspiracyjnych organizacjach studenckich. Kontynuował naukę na Wydziale Chemicznym Warszawskiego Instytutu Politechnicznego im. Cara Mikołaja II (późniejsza Politechnika Warszawska).

W czasie studiów działał w Polskiej Partii Socjalistycznej, stowarzyszeniu akademickim „Zjednoczenie” zostając jego pierwszym prezesem oraz „Bratniaku”. Ponadto był członkiem kierownictwa Koła Młodzieży Demokratycznej i zarządu Bratniej Pomocy. Reprezentował młodzież akademicką w licznych wystąpieniach i demonstracjach.

Nieistniejący współcześnie pomnik Michaiła Murawjowa w Wilnie

Działalnością w tych organizacjach, uczestnictwem w proteście przeciwko odsłonięciu wileńskiego pomnika Michaiła Murawjowa, udziałem w demonstracyjnym pogrzebie Bolesława Słońskiego, studenta zmarłego podczas przesłuchań w areszcie śledczym – naraził się władzom i w 1899 został relegowany z Politechniki, z jednoczesnym zakazem kontynuowania studiów na terenie państwa rosyjskiego.

Wyjechał do Austrii i ukończył studia na Wydziale Hutniczym Akademii Górniczej w Leoben z dyplomem inżyniera metalurga. Po powrocie do kraju pracował w hutach na Górnym Śląsku, Śląsku Cieszyńskim i Morawach. W 1912 objął stanowisko dyrektora Fabryki Towarzystwa Akcyjnego „Stąporków”.

Wielka Wojna

Po wybuchu wojny zaangażował się w życie polityczno-społeczne. W latach 1914–1918 był prezesem Powiatowego Komitetu Ratunkowego oraz Okręgowego Komitetu Macierzy Szkolnej w Końskich. Ponadto był członkiem powstałego w grudniu 1915 warszawskiego Centralnego Komitetu Narodowego. Przewodniczył zwołanemu na 25 lutego 1918 do Lublina zjazdowi sejmików powiatowych okupacji austro-węgierskiej. Pod koniec wojny wszedł w skład Zarządu Głównego Komitetu Ratunkowego.

II Rzeczpospolita

Od listopada 1918 do lipca 1919 pełnił funkcję komisarza ludowego, a następnie komisarza rządowego w Końskich. Z tego stanowiska odszedł na własną prośbę. 19 listopada 1919 został mianowany, pierwszym po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, wojewodą łódzkim. W trakcie wojny polsko-bolszewickiej zaangażował się w organizowanie zaplecza dla armii i przygotowywanie do obrony województwa. Był pełnomocnikiem Obywatelskiego Komitetu Wykonawczego Obrony Państwa (OKWOP, mającego za zadanie zorganizowanie Armii Ochotniczej) i przewodniczącym Obywatelskiego Komitetu Obrony Państwa na województwo łódzkie w 1920 roku.

Drugi rząd Antoniego Ponikowskiego

10 marca 1922 Kamieński został mianowany na funkcję ministra spraw wewnętrznych w rządzie Antoniego Ponikowskiego. Jako minister koncentrował się przede wszystkim na dalszym ujednolicaniu i usprawnianiu administracji publicznej. Zajął się przejęciem zarządu nad sprawami wewnętrznymi w byłej dzielnicy pruskiej, tworzeniem administracji polskiej na Górnym Śląsku, zjednoczeniem Ziemi Wileńskiej z Rzecząpospolitą oraz ustaleniem ostatecznych granic pomiędzy województwami na kresach wschodnich.

W trakcie zjazdu wojewodów w czerwcu 1922 minister zaproponował, aby w ogóle zlikwidować województwo nowogródzkie, a jego obszar podzielić pomiędzy województwo poleskie, wileńskie i białostockie. Oprotestował to wojewoda nowogródzki Władysław Raczkiewicz. Pomysł ten nie został zrealizowany.

Brał udział w reorganizacji ochrony granicy wschodniej. W zapowiedziano maju powołanie nowej formacji – Straży Granicznej – którą ostatecznie utworzono w listopadzie 1922. Objęła ona ochronę granice z Łotwą, ZSRS, częściowo z Rumunią, a następnie również z Litwą, a podlegała resortowi spraw wewnętrznych i ministerstwu spraw wojskowych.

W czasie kadencji Kamieńskiego podjęto również prace nad ordynacją wyborczą do sejmu i senatu.

Po upadku rządu, który nastąpił 6 czerwca 1922 Kamieński do 28 czerwca wykonywał obowiązki szefa resortu.

Rząd Artura Śliwińskiego

W powstałym 28 czerwca 1922 roku gabinecie Artura Śliwińskiego dotychczasowy szef MSW pozostał na stanowisku do 7 lipca – tego dnia gabinet upadł.

Rząd Juliana Nowaka

Kamieński i w kolejnym rządzie, pod premierostwem Juliana Nowaka, pozostał na stanowisku. Podczas tego okresu urzędowania podstawowym celem ministra spraw wewnętrznych było sprawne przeprowadzenie zbliżających się wyborów parlamentarnych. Kamieński instruował administrację ogólną w sprawie właściwego przygotowania okręgów wyborczych, składów komisji wyborczych, lokali wyborczych itd. Według ministra zadaniem administracji było zapewnienie pełnej wolności działania partiom politycznym, uznającym porządek konstytucyjny państwa oraz przeciwdziałanie działalności partyjnych organizacji bojowych, służących ugrupowaniom politycznym do terroryzowania swych przeciwników.

Uwagę poświęcał także kwestiom bezpieczeństwa publicznego, zwalczaniu lichwy, kwestiom państwowej służby cywilnej. Przygotowano również ustawę o samorządzie w trzech województwach Galicji Wschodniej.

Gdy 9 grudnia 1922 Gabriela Narutowicza wybrano na pierwszego prezydenta Polski. W Warszawie rozpoczęły się masowe demonstracje przeciwko temu wyborowi organizowane m.in. przez zwolenników endecji. Nad zamieszkami i stanem bezpieczeństwa nie udało się zapanować jednostkom policji podległym ministrowi spraw wewnętrznych; biernie zachowywał się również premier Nowak. Pod naciskiem Macieja Rataja i gen. Władysława Sikorskiego premier zmusił Kamieńskiego do złożenia dymisji. Stało się to 11 grudnia 1922.

Po odejściu z polityki

Po odejściu z ministerstwa grupa posłów Polskiego Stronnictwa Ludowego-Piast oraz Narodowej Partii Robotniczej w sprawie wypadków z 9–11 grudnia sformułowano wniosek o uchwalenie przez sejm RP postawienia go w stan oskarżenia. Ponadto Kamieńskiemu nie powiodła się próba powrotu na stanowisko łódzkiego wojewody.

W lutym 1923 został dyrektorem Huty Fryderyk w Strzybnicy k. Tarnowskich Gór. Działał również w Stowarzyszeniu Polskich Inżynierów Górniczych i Hutniczych. Wspierał młodych polskich inżynierów, którzy toczyli walkę z niemieckimi właścicielami przedsiębiorstw górniczo-hutniczych i pracującymi dla nich polskimi dyrektorami. W 1926 został prezesem Koła Śląskiego Stowarzyszenia Polskich Inżynierów Górniczych i Hutniczych z siedzibą w Katowicach.

Po zamachu majowym związał się obozem sanacyjnym, współpracując m.in. z Eugeniuszem Kwiatkowskim i Michałem Grażyńskim. Aktywnie pracował dalej w stowarzyszeniu inżynierskim, zwalczając wpływy kapitału niemieckiego na Śląsku, a w 1929 został prezesem Stowarzyszenia Polskich Inżynierów Górniczych i Hutniczych oraz prezesem Modrzejowskich Zakładów Górniczo-Hutniczych SA. W 1935 ustąpił ze stanowiska prezesa Stowarzyszenia Polskich Inżynierów Górniczych i Hutniczych i otrzymał tytuł honorowego członka za zasługi położone na rzecz stowarzyszenia. Pełnił także funkcję sędziego handlowego w Sądzie Okręgowym w Warszawie.

Dokładna data oraz miejsce jego śmierci nie są nieznane. W okresie powstania warszawskiego przebywał w stolicy – pomagał między innymi w jadłodajni na Starym Mieście.

Życie prywatne

Od listopada 1918 był mężem Stanisławy Gajewskiej.

Okresy sprawowania urzędu ministra

• 10 marca – 6 czerwca 1922
• 6–28 czerwca 1922 (p.o.)
• 28 czerwca – 7 lipca 1922
• 7–31 lipca 1922 (p.o.)
• 31 lipca – 11 grudnia 1922

Ordery i odznaczenia

• Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: po raz drugi 11 listopada 1936)
• Krzyż Wielki Orderu Korony Rumunii (Rumunia)

Bibliografia

• Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 316–317. [dostęp 2021-02-12].
• Julian Samujło, Antoni Kamieński, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom XI. 1964–1965 (błędna data śmierci – 1924).
• PrzemysławP. Waingertner PrzemysławP., W cieniu śmierci prezydenta – rzecz o Antonim Kamieńskim, [w:] JoannaJ. Żelazko (red.), Łódzkie drogi do niepodległości 1905-1918, Biblioteka Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi, Łódź Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Oddział w Łodzi, 2020 (T. 52), s. 179–187, ISBN 978-83-8098-791-3 [dostęp 2025-10-08] . typ?