Antoni Mączak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Antoni Mączak
Data i miejsce urodzenia 30 marca 1928
Lwów
Data i miejsce śmierci 6 marca 2003
Warszawa
profesor nauk historycznych
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
1950 - 2003
Instytut Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego

Antoni Mączak (ur. 30 marca 1928 we Lwowie, zm. 6 marca 2003 w Warszawie) – polski historyk nowożytności aktywny w okresie powojennym. Członek Polskiej Akademii Nauk, Królewskiej Duńskiej Akademii Nauk i Academia Europea w Londynie. Przewodniczący Rady Naukowej Ośrodka Studiów Brytyjskich Uniwersytetu Warszawskiego. Członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności. Wykładał w wielu ośrodkach akademickich na świecie, między innymi w Szwecji, USA i Kanadzie. Patrzył na dzieje Polski przez pryzmat historii powszechnej. Pisał prace z zakresu historii Polski i Europy, zwłaszcza historii gospodarczej, politycznej i społecznej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Antoni Mączak urodził się we Lwowie w rodzinie o tradycjach naukowych i pedagogicznych. Jego ojciec był nauczycielem akademickim we Lwowie i dyrektorem liceum. Brał udział w powstaniu warszawskim. Uczeń Mariana Małowista, w pierwszych dekadach swej aktywności naukowej poświęcił się studiom nad historią gospodarczą. Jego rozprawa doktorska dotyczyła sukiennictwa wielkopolskiego w XVII w., a habilitacyjna – gospodarki chłopskiej na Żuławach Malborskich. Ojciec (także Antoni) był pierwszym dyrektorem powstałego w 1945 r. Zespołu Państwowych Szkół Plastycznych im. Wojciecha Gersona w Warszawie (wtedy Liceum Plastyczne w Łazienkach). Matka Maria (ur. 1897) z domu Domaszewska była po matce Bronisławie (1860-1933) wnuczką prof. Karola Estreichera sen. (1827-1908)[1].

Był młodszym kolegą "książąt" polskiej historii: Aleksandra Gieysztora, Stefana Kieniewicza, Tadeusza Manteuffla. Swoją karierę naukową związał z Uniwersytetem Warszawskim, choć ukończył również Uniwersytet Cambridge, a wykładał w USA i Kanadzie.

Od 1950 r. pracował w Instytucie Historycznym UW kolejno jako asystent stażysta, asystent, adiunkt, docent, profesor nadzwyczajny, profesor zwyczajny od 1981. W latach 1980-1987 pełnił funkcję dyrektora Instytutu. Na uniwersytecie przewodniczył również Radzie Naukowej Ośrodka Studiów Brytyjskich, był zaangażowany w prace Komisji Bibliotecznej UW. Członek Rady Redakcyjnej Przeglądu Historycznego.

Członek korespondent Polskiej Akademii Umiejętności, członek Polskiej Akademii Nauk. Wykładał w wielu ośrodkach akademickich na świecie, m.in. w University of Illinois at Champaign-Urbana, University of Notre Dame, McGill University. Był członkiem Historisches Kolleg w Monachium, Commission Internationale pour la Publication des Sources de l'Historie Europeenne, Academie Europeenne des Sciences et des Lettres, Collegium Invisibile[2]. Współtworzył redakcję pisma historycznego "Journal of History of Travel and Tourism". Był członkiem PZPR.

Prace[edytuj | edytuj kod]

Jego książka "Rządzący i rządzeni" (wyd. 2 popr. 2002) jest jedną z ważniejszych publikacji polskiej historiografii z lat 80. W niej prof. Mączak odszedł od marksowskiego dogmatu i analizował problem klientelizmu, pokazując różnice w rozwoju Polski i Europy i przyczyny upadki Polski: "Klientela" (2000, wyd. 2). Szerokiemu gronu czytelników Antoni Mączak był znany dzięki książce "Życie codzienne w podróżach po Europie XVI-XVII wieku". "Życie... " zostało przetłumaczone na język angielski.

Do innych prac prof. Mączaka należą m.in. "Społeczeństwo polskie X-XX w.", "Historia gospodarcza Polski do 1939 r.", "Encyklopedia historii gospodarczej Polski". Był także redaktorem wielu innych prac, m.in. "Europa i świat w początkach epoki nowożytnej", "Odkrywanie Europy", "Historia Europy". Książka "Historia jest we mnie" zawiera zapisy audycji radiowych i popularyzujące artykuły.

Uczniowie[edytuj | edytuj kod]

Do uczniów A. Mączaka zaliczają się m.in. Stefan Ciara, Michał Cichy, Dominik Golec, Kazimierz Gutaker, Marcin Kamler, Andrzej Klonder, Dariusz Kołodziejczyk, Michał Kopczyński, Antoni Macierewicz, Adam Manikowski, Anna Michałowska-Mycielska, Andrzej Pośpiech, Wojciech Tygielski, Zofia Zielińska.

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

  • Dariusz Kołodziejczyk, In memoriam: Antoni Mączak 30 III 1928 – 6 III 2003, "Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych" 63 (2003), s. 221-224.
  • Tomasz Siewierski, Antoni Mączak jako historyk podróży, "Przegląd Humanistyczny" 45 (2011), nr 1, s. 5-16.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. K. Grzybowska, Estreicherowie, Kraków 2010
  2. Lista tutorów Collegium Invisibile. ci.edu.pl. [dostęp 2 kwietnia 2011].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]