Antoni Marianowicz

Antoni Marianowicz
Kazimierz Jerzy Berman
Data i miejsce urodzenia	23 grudnia 1923 ; Warszawa
Data i miejsce śmierci	3 czerwca 2003 ; Warszawa
Zawód, zajęcie	pisarz
	Odznaczenia
	;
	Cytaty w Wikicytatach
	Strona internetowa

Antoni Marianowicz, właśc. Kazimierz Jerzy Berman (ur. 23 grudnia 1923^[1] albo 4 stycznia 1924 w Warszawie, zm. 3 czerwca 2003 tamże) – polski poeta, prozaik, dramaturg, tłumacz i satyryk.

Życiorys

Urodził się w zasymilowanej rodzinie żydowskiej wyznania ewangelicko-reformowanego. Był synem przedsiębiorcy Gustawa Bermana (1885–1941) i Natalii Pauliny z domu Brin. Ukończył Gimnazjum im. Mikołaja Reja w Warszawie, egzamin maturalny zdając w 1942 na tajnych kompletach w warszawskim getcie. Tam też zaczął studiować prawo na kursach adwokata Mieczysława Ettingera. W lipcu 1942 wydostał się z matką z getta (ojciec zmarł w 1941)^[2], używając fałszywych dokumentów na nazwisko Mieczysław Chmielewski, a później Antoni Marianowicz, które oficjalnie przybrał po zakończeniu wojny.

Po wojnie, od lutego 1945 mieszkał w Łodzi i pracował w agencji prasowej Polpress. W tym czasie rozpoczął współpracę z satyrycznym tygodnikiem „Szpilki”. W 1946 wyjechał do Brukseli jako korespondent Polskiej Agencji Prasowej, a później jako attaché Poselstwa RP w Brukseli. W 1947 wstąpił do PPR, a później PZPR, pozostając jej członkiem do 1980.

Do Warszawy wrócił w 1948, pracując jako redaktor „Przeglądu Międzynarodowego” i „Szpilek”. Od 1955 utrzymywał się z pisarstwa. Przekładał utwory literackie anglosaskie i niemieckojęzyczne, zajmował się adaptacjami sztuk teatralnych i musicali dla teatrów komediowych i muzycznych (m.in. warszawskiej Syreny), przez wiele lat współpracując z Januszem Minkiewiczem; przetłumaczył sztuki: My Fair Lady, Człowiek z La Manchy, Hello, Dolly i Skrzypek na dachu^[3.1]. Pisał teksty satyryczne dla radiowych, telewizyjnych i estradowych kabaretów, m.in. teatrzyku Jeremiego Przybory Eterek, kabaretu Stańczyk, programu telewizyjnego Wielokropek i Delikatesy. Był autorem telewizyjnych przedstawień i szopek noworocznych. Jeremi Przybora z myślą o Marianowiczu napisał piosenkę „Kaziu, zakochaj się” dla Kabaretu Starszych Panów^[3.2].

Należał do wielu stowarzyszeń twórczych, m.in. Związku Literatów Polskich, PEN Clubu, Stowarzyszenia Autorów ZAiKS, w latach 1974–1978 będąc jego wiceprzewodniczącym, od 1984 do 1992 – członkiem zarządu, a od 1996 aż do śmierci w 2003 – prezesem.

Był trzykrotnie żonaty; jego trzecią żoną została dziennikarka Margarita Rajewa^[3.2].

Zmarł w Warszawie, pochowany 9 czerwca 2003 na cmentarzu ewangelicko-reformowanym^[4] (kwatera W-5-5)^[5].

Twórczość

Tworzył głównie formy satyryczne: wiersze, utwory estradowe, opowiadania; wydał kilkanaście zbiorów ze swoją twórczością. Napisał, przetłumaczył lub zaadaptował na scenę 45 utworów, wśród których można znaleźć można takie tytuły jak: Arszenik i stare koronki, Madame Sans-Gêne, My Fair Lady, Hello Dolly!, Zorba. Przełożył na język polski humoreski i opowiadania Marka Twaina, purnonsensowe wiersze Edwarda Leara i Lewisa Carrolla, a także Alicję w Krainie Czarów – w jego twórczości, zarówno translatorskiej, jak i własnej, sporą część stanowiły utwory dla dzieci. Antoni Marianowicz jest także autorem wspomnień: Pchli targ (WRiTV, Warszawa 1991), Życie surowo wzbronione (Czytelnik, Warszawa 1995), Polska, Żydzi i cykliści. Dziennik roku przestępnego 1996 (Iskry, Warszawa 1999), Wyciąg na szklaną górę. Dziennik roku przestępnego 2000 (Sens, Poznań 2002). Wydał również kryminał Igranie z ogniem (1964) w serii Z jamnikiem.

Ordery i odznaczenia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (28 sierpnia 1998)^[6]
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1974)^[7]
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski^[8]
Złoty Krzyż Zasługi^[8]
Srebrny Krzyż Zasługi (19 lipca 1946)^[9]
Medal 10-lecia Polski Ludowej (12 stycznia 1955)^[10]
Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”^[8]
Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1978)^[11]
Medal Stowarzyszenia Autorów ZAiKS (1988, 1998)^[12]
Honorowa Odznaka ZAiKS-u (1978)^[12]

Nagrody

Nagroda Komitetu do spraw Radia i Telewizji za Szopkę Sylwestrową w TV (1963)^[13]
Nagroda Komitetu do spraw Radia i Telewizji za całokształt twórczości telewizyjnej w dziedzinie małych form satyrycznych (1965)
Nagroda Specjalna ZAiKS-u (1998)^[12]

Przypisy

↑ Biografia Antoniego Marianowicza. [dostęp 2016-02-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-02-02)].
↑ AntoniA. Marianowicz AntoniA., AntoniA. Bojańczyk AntoniA., Sądy wolności, „Palestra”, 40/5–6 (461–462), 1996, s. 93–97 .
Krystyna Gucewicz: Dlaczego się kochają, czyli życie na różowo. Wydawnictwo Zetdezet, 1995. ISBN 83-85056-40-8.
1. ↑ S. 17.
2. 1 2 S. 15.
↑ Marianowicz, Antoni - Osoby - Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki [online], bibliotekapiosenki.pl [dostęp 2025-05-08] .
↑ Cmentarz ewangelicko-reformowany w Warszawie - wyszukiwarka osób pochowanych [online], warszawa.grobonet.com [dostęp 2025-05-08] .
↑ M.P. z 1998 r. Nr 39, poz. 531 „za wybitne zasługi dla kultury polskiej, za osiągnięcia w działalności artystycznej”.
↑ Dziennik Polski, rok XXX, nr 175 (9456), s. 2.
1 2 3 Kazimierz Jerzy Antoni «Antoni Marianowicz» Berman M.J. Minakowska, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2025-05-08].
↑ M.P. z 1947 r. Nr 16, poz. 35 „za działalność propagandowo prasową”.
↑ M.P. z 1955 r. Nr 70, poz. 888 - Uchwała Rady Państwa z dnia 12 stycznia 1955 r. nr 0/105 - na wniosek Zarządu Głównego Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „Prasa”.
↑ Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 7, 15 lipca 1978, s. 8.
1 2 3 Laureaci Nagród ZAiKS-u [online], www.zaiks.org.pl [dostęp 2025-05-08] .
↑ Antoni Marianowicz, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2025-05-08] .

Bibliografia

Strona o Antonim Marianowiczu. marianowicz.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-11-27)].

[1] Biografia Antoniego Marianowicza. [dostęp 2016-02-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-02-02)].

[2] AntoniA. Marianowicz AntoniA., AntoniA. Bojańczyk AntoniA., Sądy wolności, „Palestra”, 40/5–6 (461–462), 1996, s. 93–97 .

[Gucewicz1995-3] Krystyna Gucewicz: Dlaczego się kochają, czyli życie na różowo. Wydawnictwo Zetdezet, 1995. ISBN 83-85056-40-8.
↑ S. 17.

1 2 S. 15.

[4] S. 17.

[5] 1 2 S. 15.

[6] Marianowicz, Antoni - Osoby - Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki [online], bibliotekapiosenki.pl [dostęp 2025-05-08] .

[7] Cmentarz ewangelicko-reformowany w Warszawie - wyszukiwarka osób pochowanych [online], warszawa.grobonet.com [dostęp 2025-05-08] .

[8] M.P. z 1998 r. Nr 39, poz. 531 „za wybitne zasługi dla kultury polskiej, za osiągnięcia w działalności artystycznej”.

[9] Dziennik Polski, rok XXX, nr 175 (9456), s. 2.

[:0-10] 1 2 3 Kazimierz Jerzy Antoni «Antoni Marianowicz» Berman M.J. Minakowska, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2025-05-08].

[11] M.P. z 1947 r. Nr 16, poz. 35 „za działalność propagandowo prasową”.

[12] M.P. z 1955 r. Nr 70, poz. 888 - Uchwała Rady Państwa z dnia 12 stycznia 1955 r. nr 0/105 - na wniosek Zarządu Głównego Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „Prasa”.

[13] Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 7, 15 lipca 1978, s. 8.

[:1-14] 1 2 3 Laureaci Nagród ZAiKS-u [online], www.zaiks.org.pl [dostęp 2025-05-08] .

[15] Antoni Marianowicz, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2025-05-08] .

[4] S. 17.

[5] 1 2 S. 15.

[1]

[2]

[3.1]

[3.2]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]