Antoni Nowak-Przygodzki
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
4 stycznia 1959 |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Formacja | |
Jednostki |
1 Pułk Artylerii, |
Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa, |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
Antoni Michał Nowak-Przygodzki vel Nowak[a] ps. „Opel” (ur. 15 maja 1897 w Jarosławiu lub Półwsi, zm. 4 stycznia 1959 w Paryżu) – doktor praw, adwokat, działacz społeczny, radny Lwowa, porucznik kawalerii Wojska Polskiego, kapitan czasu wojny w Armii Krajowej, działacz emigracyjny.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 15 maja 1897. Jego rodzinami byli Antoni Novák i Paulina z d. Lisak[2]. Przed 1914 ukończył gimnazjum i został studentem na wydziale filozoficznym. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich. Służył w 1 pułku artylerii jako szeregowy od sierpnia 1916. Po kryzysie przysięgowym został wcielony do c. i k. armii. Został superarbitrowany w Krakowie w grudniu 1917 i uznany za zdolnego do służby pomocniczej.
U kresu wojny w 1918 przybył do Lwowa. Tam w listopadzie 1918 objął dowództwo nad sformowanym oddziałem Legii Akademickiej i brał udział w obronie Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej jako chorąży w Odcinku I, Pododcinek Remiza-Cytadela[3], dowódca plutonu „Stary”[4]. Ukończył studia wyższe, uzyskując tytuł naukowy doktora praw. Był filistrem honorowym korporacji akademickiej „Aragonia”[5]. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został przyjęty do Wojska Polskiego. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Został awansowany do stopnia podporucznika rezerwy artylerii ze starszeństwem z 1 czerwca 1919[6][7]. W 1923, 1924 był oficerem rezerwowym 10 pułku artylerii ciężkiej w garnizonie Przemyśl[8][9].
W okresie II Rzeczypospolitej był adwokatem we Lwowie. Wykładał w Akademii Handlu Zagranicznego we Lwowie, działał w samorządzie[10]. Pełnił mandat radnego Rady Miasta Lwowa[11][12]; ponownie wybrany w wyborach samorządowych 1934 startując z ramienia listy nr 1 (prorządowej)[13][14]. Działał społecznie. Jako prezes Związku Obrońców Lwowa w 1928 został zastępcą przewodniczącego Komitetu Obywatelskiego Obchodu 10-tej rocznicy Obrony Lwowa[15][16].
Działał w Miejskim Komitecie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego we Lwowie[17][18]. Do grudnia 1936 był prezesem okręgu Związku Rezerwistów we Lwowie[19]. W 1937 był członkiem wydziału honorowego klubu sportowego LKS Pogoń Lwów[20]. Został członkiem założycielem powołanego w 1938 Stowarzyszenia „Towarzystwo Budowy Panoramy Plastycznej Dawnego Lwowa”[21].
Po wybuchu II wojny światowej 1939 nie został objęty mobilizacją. Podczas wojny obronnej był w stopniu porucznika. W tym czasie przewodził Komitetowi Opieki nad Uchodźcami. Po nastaniu okupacji sowieckiej jesienią zaangażował się w działalność konspiracyjną 1939. Od września 1940 przebywał w Warszawie, gdzie obowiązywała okupacja niemiecka. Został oficerem Związku Walki Zbrojnej, następnie Armii Krajowej. W stolicy był instruktorem Szarych Szeregów na obszar Polski południowo-wschodniej, zaś w 1943 działał jako oficer oświatowy Grup Szturmowych Szarych Szeregów. W pierwszej połowie 1944 w stopniu kapitana czasu wojny pełnił funkcję szefa Oddziału V Biura Informacji i Propagandy Okręgu „Warszawa” AK, od czerwca do października 1944 był szefem BiP[22][23][24]. Brał udział w powstaniu warszawskim 1944. Po jego pacyfikacji był zatrzymany przez Niemców i osadzony w obozach jenieckich na obszarze III Rzeszy.
Po zakończeniu wojny pozostał na emigracji. Pełnił funkcję prezesa Zarządu Głównego Stowarzyszenia Kombatantów Polskich od 1947–1948. Był członkiem III Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej od 1949 do 1951. Był wykładowcą w polskiej Szkole Nauk Politycznych i Społecznych w Paryżu, był szefem studiów Polskiej Sekcji Międzynarodowego Uniwersytetu w Strasburgu, pracował jako nauczyciel w Liceum Polskim w Les Ageux. Publikował w „Zeszytach Historycznych”[25].
Jego żoną była dr Zofia Nowak-Przygodzka, lekarz[26], a jego dziećmi Jadwiga Czachowska[27], Tadeusz Nowak-Przygodzki, Adam Nowak-Przygodzki, Maria Nowak-Przygodzka[28].
Zmarł 4 stycznia 1959 w Paryżu. Został pochowany na Cmentarzu Bagneux (Cimetière de Bagneux), kwatera 74-7-6[29].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Niepodległości (9 listopada 1933)[30],
- Złoty Krzyż Zasługi (30 czerwca 1929)[31].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 542.
- ↑ Osoby o nazwisku „Novák” w Genealogii Potomków Sejmu Wielkiego. sejm-wielki.pl. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ Iwona Łaptaszynska: Obsada personalna obrony Lwowa 1 – 22.11.1918r.. stankiewicze.com. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ Aleksander Szycht: Pierwsza wojna II Rzeczypospolitej. e-civitas.pl. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ K! Aragonia. archiwumkorporacyjne.pl. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923, s. 861.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924, s. 785.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923, s. 798.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924, s. 717.
- ↑ Adam Redzik: Z dziejów adwokatury lwowskiej. palestra.pl, 2006. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ Sprawa teatralna na posiedzeniu rady miejskiej. „Gazeta Lwowska”, s. 6, nr 74 z 31 marca 1931.
- ↑ Rada miejska uchwaliła budżet na rok 1934-35. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 81 z 29 marca 1934.
- ↑ Oficjalne wyniki wyborów do Rady Miejskiej we Lwowie. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 130 z 31 maja 1934.
- ↑ Po oświadczeniu radnego dr. Nowaka Przygodzkiego sprawa karna. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 122 z 29 maja 1936.
- ↑ 10-lecie Obrony Lwowa. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 238 z 13 października 1928.
- ↑ Dziesięciolecie Obrony Lwowa. „Gazeta Lwowska”, s. 7, nr 266 z 18 listopada 1928.
- ↑ Otwarcie miejsk. kąpieliska na Żelaznej Wodzie. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 244 z 5 września 1933.
- ↑ Z posiedzenia wydziału wykonawczego oraz pełnego Komitetu Miejskiego W. F. i P. W. we Lwowie. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 138 z 23 czerwca 1938.
- ↑ Ustąpienie prezesa okręgu Związku Rezerwistów we Lwowie. „Gazeta Lwowska”, nr 289 z 16 grudnia 1936.
- ↑ Lwowski klub sportowy „Pogoń” w roku 1937. Lwów: 1937, s. 2.
- ↑ Statut Stowarzyszenia Towarzystwo Budowy Panoramy Plastycznej Dawnego Lwowa. Lwów: 1938, s. 13.
- ↑ Okręg Warszawa ZWZ-AK. dws-xip.pl. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ Komenda Główna Armii Krajowej. caw.wp.mil.pl. [dostęp 2015-11-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-11-19)].
- ↑ Jerzy S. Majewski: Dzielni Zawiszacy. 16wdh.pl. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ Autorzy „Zeszytów Historycznych” 1962-2010. kulturaparyska.com. [dostęp 2015-11-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-11-19)].
- ↑ Zygmunt Albert: Kaźń profesorów lwowskich w lipcu 1941 roku. lwow.com.pl. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ Jadwiga Czachowska: Zawiłe dzieje hasła Józefa Mackiewicza w słownikach IBL. jozefmackiewicz.com. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ Maria Nowak - Przygodzka , Słońce świeci o północy, 1993, ISBN 83-85521-15-1 .
- ↑ Nowak-Przygodzki Antoni (1897–1959) – Polskie groby historyczne we Francji [online], www.tombeauxpolonais.eu [dostęp 2020-03-05] .
- ↑ Wskazany jako „dr. Antoni Nowak-Przygocki”. M.P. z 1933 r. nr 258, poz. 276 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ M.P. z 1930 r. nr 12, poz. 17 „za zasługi na polu wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego oraz około rozwoju Związku Oficerów Rezerwy”.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2020-03-31].
- Wykaz Legionistów Polskich 1914–1918. Antoni Nowak-Przygodzki. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2015-11-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-11-22)].
- Powstańcze biogramy. Antoni Nowak-Przygodzki. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2015-11-18].
- Antoni Nowak-Przygodzki. Onet.pl. [dostęp 2015-11-18].
- Antoni Nowak-Przygodzki. archiwumkorporacyjne.pl. [dostęp 2015-11-18].
- Adwokaci II Rzeczypospolitej
- Członkowie Legii Akademickiej
- Członkowie III Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej
- Członkowie Związku Oficerów Rezerwy (II Rzeczpospolita)
- Członkowie Związku Walki Zbrojnej
- Działacze społeczni II Rzeczypospolitej
- Odznaczeni Krzyżem Niepodległości
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Polscy jeńcy niemieckich obozów jenieckich
- Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej
- Polscy korporanci
- Porucznicy artylerii II Rzeczypospolitej
- Powstańcy warszawscy
- Radni Lwowa (II Rzeczpospolita)
- Szefowie Oddziałów Komend Okręgów AK
- Uczestnicy bitwy o Lwów 1918–1919 (strona polska)
- Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska)
- Urodzeni w 1897
- Wykładowcy Akademii Handlu Zagranicznego we Lwowie
- Zmarli w 1959
- Żołnierze artylerii Legionów Polskich
- Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji we Francji po II wojnie światowej
- Ludzie urodzeni w Jarosławiu (Polska)