Antwerpia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta w Belgii. Zobacz też: inne znaczenia.
Antwerpia
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Belgia
Prowincja Flag of Antwerp.svg Antwerpia
Burmistrz Bart de Wever
Powierzchnia 204,51 km²
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

510 610
2496 os./km²
Nr kierunkowy 03
Kod pocztowy 2000
Plan Antwerpii
Plan Antwerpii
Położenie na mapie prowincji Antwerpia
Mapa lokalizacyjna prowincji Antwerpia
Antwerpia
Antwerpia
Położenie na mapie Belgii
Mapa lokalizacyjna Belgii
Antwerpia
Antwerpia
Ziemia51°13′N 4°23′E/51,216667 4,383333
Strona internetowa
Panorama miasta z katedrą
Stacja kolejowa
Zamek Het Steen

Antwerpia (nider. Antwerpen, wym. [ˈɑntˌʋɛrpə(n)]; fr. Anvers, wym. [ɑ̃vɛʁs]) – miasto w północnej Belgii (Flandria), położone nad Skaldą. Miasto wraz z Berchem, Berendrecht-Zandvliet-Lillo, Borgerhout, Deurne, Ekeren, Hoboken, Merksem, Wilrijk tworzy aglomerację.

W 2011 roku miasto to otrzymało tytuł Europejskiej Stolicy Młodzieży[1].

Dane ogólne[edytuj]

Centrum przemysłowe, handlowe, finansowe i naukowe, m.in. uniwersytetu (w 2003 roku połączyły się trzy niezależne instytucje o randze uniwersyteckiej), Akademia Sztuk Pięknych, Konserwatorium Królewskie, Instytut Medycyny Tropikalnej, Akademia Morska. Siedziba 40 banków, wielu towarzystw ubezpieczeniowych, spółek akcyjnych, giełdy. W mieście działa polski konsulat honorowy.

Historia[edytuj]

  • pierwsze dane o Antwerpii z VIII wieku
  • prawa miejskie od 1291
  • w XVI wieku najważniejsze i najbogatsze handlowe miasto Europy
  • rok 1531 – założenie pierwszej na świecie giełdy
  • rok 1605 (XVII w.) – pierwsze czasopismo tygodniowe z nowinkami polityczno-handlowymi
  • Akademia Sztuk Pięknych zał. w 1663 r.
  • od połowy XVII wieku do roku 1870 walki religijne
  • regres rozwoju miasta i jego ponowny rozwój po pogłębieniu Skaldy i utworzeniu połączenia z Mozą za pomocą Kanału Alberta
  • w XIX wieku wybudowano port wojenny i twierdzę
  • w 1920 roku w mieście odbyły się Letnie Igrzyska Olimpijskie.
  • 4 września 1944 miasto zostało wyzwolone spod okupacji niemieckiej. W ostatnich miesiącach wojny port w Antwerpii odegrał kluczową rolę w transporcie zaopatrzenia dla sił alianckich w Europie Zachodniej. Z tego powodu był celem dla niemieckich pocisków V-1 i V-2.

Do XV wieku[edytuj]

Dzięki wykopaliskom wiadomo, że zakole rzeki tak jak wiele miast flamandzkich było zamieszkiwane już w czasach romańskich czyli w II i III wieku. Antwerpia wyrosła z dwóch osad: aanwerp i Caloes, położonych 500 metrów na południe. Fortyfikacja została zbudowana w VII wieku. W tym samym czasie rozpoczęła się też chrystianizacja tego obszaru. W IX wieku Antwerpia została częścią Lotaryngii.

Pod koniec X wieku Antwerpia została margrabiostwem (prowincją graniczną) Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Granicą była rzeka Skalda. Hrabstwo Flandrii leżało po drugiej stronie rzeki. W XII wieku Święty Norbert ufundował opactwo świętego Michała w Caloes. Kanonicy z małego kościoła, który znajdował się w Caloes przenieśli się na północ i utworzyli nową parafię w kaplicy Naszej Pani, która z czasem została przekształcona w katedrę.

Miasto, które należało wówczas do księstwa Brabancji rozwijało się dość szybko. W XIV wieku Antwerpia stała się najważniejszym centrum handlowym i finansowym zachodniej Europy – zyskała ona tę reputację głównie dzięki portowi morskiemu i wełnie.

W 1356 roku miasto zostało włączone do hrabstwa Flandrii i przez to straciło wiele przywilejów, przeważnie na korzyść Brugii. Pięćdziesiąt lat później fortuna się odwróciła i rozpoczęła się złota era dla Antwerpii – stała się ona ważnym centrum ówczesnego świata. Miasto było centrum handlowym i kulturalnym. najbardziej znane osobistości tej epoki to malarze Quinten Metsys i Pieter Bruegel, drukarz Christophe Plantin, humaniści i naukowcy: Justus Lipsius, Merkator, Rembert Dodoens i Abraham Ortelius.

XVI-XXI wiek[edytuj]

Jednakże druga połowa XVI wieku to polityczno-religijno walka pomiędzy protestantami z północy i katolicką Hiszpanią. Mamy wtedy do czynienia z ikonoklazmem (1566), Hiszpańską Furią (1576) i ostatecznie upadkiem Antwerpii (1585). Po upadku miasta, znalazło się ono ponownie pod rządami Filipa II i północne Niderlandy zamknęły rzekę Skaldę. Z ekonomicznego punktu widzenia była to klęska. Co więcej nie tylko protestanci opuścili miasto, ale także handlarze i elita intelektualna. Miasto, które w 1570 liczyło 100000 mieszkańców, w 1590 miało ich tylko 40000.

Jednakże miasto rozwijało się kulturalnie do połowy XVII wieku, dzięki malarzom taki jak Rubens, Antoon van Dyck, Jacob Jordaens i Dawid Teniers, rzeźbiarskim rodzinom Quellinów i Verbrugghenów, drukarzom takim jak Jan Moretus, itd.

Niewiele działo się pomiędzy rokiem 1650 i XIX stuleciem – rzeka Skalda pozostawała ciągle zamknięta i Antwerpia stała się prowincjonalnym miasteczkiem. Pod rządami Austrii (1715-1792) Józef II próbował siłą uwolnić rzekę, ale plan się nie powiódł. W 1795, pod okupacją francuską, udało się uwolnić rzekę, ale statki natknęły się na angielską blokadę, ponieważ Napoleon Bonaparte uważał port w Antwerpii za pistolet wymierzony w serce Anglii. Choć prawdą było że w tym okresie miasto posiadało dość nowoczesny jak na tamte czasy port, w tym samym czasie kulturalne dziedzictwo było rozgrabiane i niszczone jak nigdy przedtem. Planowano nawet zburzyć katedrę.

Po porażce Napoleona pod Waterloo (1815), Antwerpia na krótko została przyłączona do Północnych Niderlandów i cieszyła się dobrą passą aż do rewolucji belgijskiej w (1830) roku i ponownego zamknięcia Skaldy. Ostatecznie rzeka została otwarta w 1863 roku. Wtedy rozpoczął się trzeci dobry okres dla miasta. Ponowny rozwój ekonomiczny spowodował także rozwój kulturalny i wzrost międzynarodowego znaczenia miasta. W 1993 roku Antwerpia została wybrana Europejską Stolicą Kultury.

Podczas II wojny światowej Antwerpia została wyzwolona 4 września 1944 przez oddziały brytyjskie. Wraz z miastem został zdobyty wielki port w nieuszkodzonym stanie. Po wyparciu oddziałów niemieckich z ujścia Skaldy i otworzeniu drogi do portu, miasto stało się ważnym centrum zaopatrzeniowym dla sił alianckich w Europie Zachodniej. Jako takie było celem ataków rakiet V-2 (w miasto trafiło ponad 1600 tych rakiet, około 50% z wszystkich wystrzelonych które dotarły do celów) i pocisków V-1. Miasto było również celem nieudanej niemieckiej ofensywy w Ardenach w grudniu 1944.

Zabytki i turystyka[edytuj]

Demografia[edytuj]

Ewolucja ludności Antwerpii[2]
Rok Ludność
1699 67 000
1755 42 000
2006 461 496

Gospodarka[edytuj]

Jest to największe miasto portowe tego kraju i drugie po Rotterdamie miasto portowe Europy z łącznym przeładunkiem 110 mln ton rocznie, gł. ropa naftowa i rudy metali; kompleks rafinerii, hut. Antwerpia jest największym na świecie ośrodkiem szlifierstwa diamentów (np. na Pelikaanstraat). Ważny ośrodek przemysłowy m.in. do 2010 istniały zakłady General Motors (produkcja m.in. modelu Opel Astra) i Forda, produkcja silników okrętowych, nawozów sztucznych, maszyn, hutnictwo miedzi.

Fragment zniszczeń dokonanych za pomocą rakiety V2 podczas II wojny światowej w Antwerpii
Antwerpia
Rynek miasta

Transport[edytuj]

Wielki węzeł drogowy (A1, A12, A13, A14), kolejowy, morski (należy – jako wiodący – do ESPO) i lotniczy (międzynarodowy port lotniczy). Sześciopasmowa obwodnica otacza większość centrum miasta i przebiega przez mieszkalne dzielnice Antwerpii.

Urodzeni w Antwerpii[edytuj]

Przypisy

  1. UniaEuropejska.org: Europejskie stolice roku 2011
  2. Dane dla lat 1699 i 1755 za: Pierre Chaunu: Cywilizacja wieku Oświecenia. Warszawa: PIW, 1993, s. 401. ISBN 83-06-02339-0.

Miasta partnerskie[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]