Antygon III Doson

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antygon III Doson
król Macedonii
Okres panowania od 229 p.n.e.
do 222/221 p.n.e.
Poprzednik Demetriusz II Antygonida
Następca Filip V Antygonida
Dane biograficzne
Dynastia Antygonidzi
Data urodzenia 263 p.n.e.
Data śmierci 222/221 p.n.e.
Ojciec Demetriusz Piękny
Matka Olimpias
Moneta
moneta

Antygon Doson (ur. 263[potrzebny przypis], zm. 222/221 p.n.e.[1]; panował w latach 229-222/221 p.n.e.) – król macedoński z dynastii Antygonidów, syn Demetriusza Pięknego[potrzebny przypis], wnuk Demetriusza Poliorketesa[2]. Jego przydomek "Doson" oznaczał "ten który oddaje władzę"[3].

Autor słów "Niech mnie bogowie strzegą od przyjaciół. Z nieprzyjaciółmi sam sobie dam radę"[potrzebny przypis].

Objęcie władzy[edytuj]

Objął władzę w 229 p.n.e. po śmierci Demetriusza II, który zginął prawdopodobnie w wojnie z sąsiadującymi z Macedonią od północy Dardanami[2]. Syn Demetriusza, Filip (późniejszy Filip V), był zbyt młody aby zasiąść na tronie, dlatego rolę regenta powierzono jego wujowi - Antygonowi Dosonowi, który poślubił wdowę po Demetriuszu[2].

Panowanie[edytuj]

Sytuacja Macedonii była bardzo trudna. Od północy zagrażali Dardanowie i Pajonowie[2]. Ekspansja Związku Achajskiego na Peloponezie i Związku Etolskiego w Grecji Środkowej ograniczyła tradycyjne wpływy macedońskie w Grecji[4]. Etolom udało się nawet włączyć do swojego państwa federalnego większość Tesalii - od ponad wieku uznającej zwierzchnictwo Macedonii[2]. Z kolei w Atenach miejscowe władze porozumiały się z dowódcą lokalnego macedońskiego garnizonu i uwolniły się od obecności obcych wojsk[5].

Antygon Doson przystąpił do odbudowy zagrożonej pozycji swojego państwa. Zdołał narzucić zwierzchność Dardanom i Pajonom, w 228 p.n.e. odebrał Etolom Tesalię, po czym armia macedońska wkroczyła do Grecji Środkowej gdzie prowadziła działania przeciwko Związkowi Etolskiemu i Beotom[6]. Te sukcesy militarne sprawiły, że macedońska artystokracja zaakceptowała Dosona jako pełnoprawnego króla[3]. Uspokoiwszy sytuację w Grecji Antygon zwrócił się przeciwko Ptolemeuszowi III z Egiptu. Ptolemeusze od lat próbowali osłabić macedońską pozycję na Peloponozie wspierając finansowo Związek Achajski, utrzymywali także bazę w Metane[7]. W 227 p.n.e. Doson zorganizował flotę, która wyprawiła się do Karii w Azji Mniejszej, gdzie założono bazy macedońskie i pozyskano kilku sojuszników[6]. Te przyczółki mogły zagrażać ptolemejskiej kontroli nad Morzem Egejskim[8].

Wojna ze Spartą[edytuj]

 Osobny artykuł: Wojna Kleomenesa.

Tymczasem zmianie uległa polityczna sytuacja na Peloponozie. Postępująca ekspansja Związku Achajskiego załamała się na skutek działań króla Sparty Kleomenesa III[9]. Dokonał on zamachu stanu w Sparcie i przeprowadził polityczną i militarną reorganizację państwa[9]. Głoszone przez niego propagandowe hasła reform społecznych prowadziły do niepokojów w niektórych miastach achajskiej federacji[10]. Sparta odnosiła znaczące sukcesy militarne, w 225 p.n.e. zajęła m.in. Argos i Korynt, uzyskała także finansowe wsparcie od Ptolemeusza, który teraz w Kleomenesie, nie w Achajach, upatrywał przeciwwagę dla macedońskich wpływów na Peloponezie[10]. Achajowie, którym wsparcia odmówili Etolowie i Ateny, zwrócili się więc o pomoc do Antygona Dosona (promacedońską politykę w ramach Związku wspierało przede wszystkim miasto Megalopolis)[10]. Król macedoński zgodził się wysłać armię na Peloponez, ale swoją pomoc obwarował twardymi warunkami: Związek Achajski miał stać się de facto państwem satelickim Macedonii, a macedońskie garnizony miały na nowo pojawić się na Peloponezie (przede wszystkim w Koryncie po jego odbiciu z rąk Sparty)[11].

W 224 p.n.e. Doson zdobył Argos i Korynt, prowadził działania wojenne w okolicach Megalopolis[12]. Zorganizował też sojusz bezpieczeństwa obejmujący sprzymierzone z nim greckie federacje: Związek Achajski, Epir, Fokidę, Beocję, Akarnanię i Tesalię a w rzeczywistości będący kolejnym przykładem organizacji mających stanowić narzędzie macedońskiej dominacji w Grecji (poprzednio podobne związki tworzyli m.in. Filip II, czy Antygon Jednooki)[12]. Po dwóch latach ciężkich walk Macedończycy i ich sojusznicy zwyciężyli Spartę w decydującej bitwie pod Selazją[12]. Wojna była skończona, Kleomenes opuścił Grecję szukając schronienia w egipskiej stolicy - Aleksandrii[12]. Podczas walk obie strony dopuszczały się licznych okrucieństw, Antygon m.in. zrównał z ziemią Mantineję, jej ludność wybito, a potem miasto założono na nowo tym razem nazywając je "Antygoneją"[13].

Zwycięski Antygon obsadził macedońskimi załogami kilka garnizonów, przede wszystkim Korynt (twierdza Akrokorynt, wraz z Chalkis na Eubei i Demetrias w Tesalii określane były mianem "kajdanów Hellady""[14])[13]. Jako pierwszy w dziejach król macedoński wkroczył do Sparty, gdzie pozostawił swojego namiestnika[13]. Doson przywrócił Macedonii dominującą pozycję w Grecji, jaką cieszyła się za wcześniejszych władców, nie udało mu się jedynie odzyskać kontroli nad ateńskim portem - Pireusem.[15]

Ostatni rok[edytuj]

Tymczasem północnej granicy Macedonii ponownie zagrozili Dardanowie oraz Ilirowie[15]. Doson zdołał uporać się z tym niebezpieczeństwem jednak wkrótce potem zmarł na gruźlicę, pozostawiając jako następcę siedemnastoletniego Filipa, syna Demetriusza II[15].

Przypisy

  1. Errington 2010 ↓, s. 216.
  2. a b c d e Errington 2010 ↓, s. 112.
  3. a b Errington 2010 ↓, s. 114.
  4. Errington 2010 ↓, s. 109-112.
  5. Errington 2010 ↓, s. 113.
  6. a b Errington 2010 ↓, s. 114-115.
  7. Errington 2010 ↓, s. 109-110.
  8. Errington 2010 ↓, s. 115.
  9. a b Errington 2010 ↓, s. 116.
  10. a b c Errington 2010 ↓, s. 117.
  11. Errington 2010 ↓, s. 118.
  12. a b c d Errington 2010 ↓, s. 119.
  13. a b c Errington 2010 ↓, s. 120.
  14. Errington 2010 ↓, s. 217.
  15. a b c Errington 2010 ↓, s. 121.

Bibliografia[edytuj]

  • R. Malcolm Errington: Historia świata hellenistycznego. 323-30 p.n.e.. Kraków: 2010. ISBN 978-83-233-2834-6.