Apoloniusz Zawilski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Apoloniusz Zawilski
Ilustracja
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 21 października 1912
Kołodeże, gubernia wołyńska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 20 czerwca 2004
Warszawa, Polska
Przebieg służby
Lata służby 1932-1951
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Flaga PPP.svg Armia Krajowa
Orzeł LWP.jpg Ludowe Wojsko Polskie
Jednostki 15 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy
Grób A. Zawilskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Apoloniusz Zawilski (ur. 21 października 1912 w Kołodeżach, zm. 20 czerwca 2004 w Warszawie) - polski historyk (doktor historii), pisarz, pułkownik Wojska Polskiego.

13 września 1932 roku wcielony został do Wojska Polskiego i przydzielony w charakterze słuchacza do Dywizyjnego Kursu Podchorążych Rezerwy przy 24 Pułku Piechoty w Łucku. W latach 1933-1935 ukończył z drugą lokatą Szkołę Podchorążych Artylerii w Toruniu. Jako publicysta zadebiutował w 1935 roku na łamach czasopisma "Polska Zbrojna".

Po ukończeniu SPArt. i awansie na podporucznika przydzielony został do 15 Wielkopolskiego Pułku Artylerii Lekkiej w Bydgoszczy. Dowodził plutonem, a następnie 8 baterią III dywizjonu 15 pal. W 1939 roku awansował na porucznika. Wraz z pułkiem, wchodzącym w skład 15 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty w Armii „Pomorze” walczył w kampanii wrześniowej - początkowo w rejonie Jezior Koronowskich, później w bitwie nad Bzurą. 20 września w czasie przebijania się dywizji przez Puszczę Kampinoską do Warszawy został ciężko ranny w nogę pod Laskami i wzięty do niewoli niemieckiej. Po długotrwałym pobycie w szpitalach w Laskach, Warszawie i Lublinie zwolniony jako inwalida w styczniu 1941.

W czasie okupacji niemieckiej był szefem placówki wywiadu ZWZ/AK w Lubartowie. Po zajęciu Lubartowa przez Armię Czerwoną aresztowany, 3 sierpnia 1944 zmobilizowany do ludowego Wojska Polskiego, awansowany do stopnia majora. Z uwagi na stan zdrowia wykluczony ze służby liniowej, skierowany 17 grudnia 1944 do Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego, gdzie został redaktorem naczelnym Bellony. Od 1948 studiował równolegle na Wydziale Dramatycznym Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Łodzi i Warszawie, uzyskując dyplom w 1950. W 1949 przeniesiony do Wydawnictwa "Prasa Wojskowa" na stanowisko szefa wydawnictw fachowo-wojskowych.

W lipcu 1951 zwolniony z wojska. 19 lipca 1951 zatrzymany przez Informację Wojskową. Uwięziony w areszcie śledczym Informacji w Warszawie przy ul. Oczki 1 przeszedł ciężkie śledztwo, tortury, znęcanie się i wymuszanie zeznań. 28 kwietnia 1952 został skazany na karę śmierci przez Najwyższy Sąd Wojskowy w związku ze sprawą TUN. 19 listopada 1952 Bolesław Bierut nie skorzystał z prawa łaski, zarządził jednak jednak wstrzymanie wykonania kary do czasu porozumienia się z organami śledczymi MBP. Apoloniusz Zawilski przez 21 miesięcy oczekiwał w celi śmierci na wykonanie wyroku. 25 stycznia 1954 decyzją Rady Państwa karę śmierci zamieniono mu na dożywotnie więzienie, znajdował się w złym stanie zdrowia, przebywał na leczeniu w szpitalu we Wrocławiu. W 1955 ze względu na stan zdrowia zwolniony z więzienia, nie powrócił do niego - wyrok uznano za nieważny z powodu braku dowodów winy.

W latach 1957-1959 był kierownikiem literackim teatru w Kaliszu i Teatru Powszechnego w Łodzi. Ukończył studia polonistyczne na Uniwersytecie Łódzkim. Usunięty z pracy, przez półtora roku prowadził gospodarstwo rolne niedaleko Bydgoszczy, potem pracował jako nauczyciel, wreszcie jako pracownik kopalni w Bełchatowie. Po przejściu na emeryturę w 1967 poświecił się całkowicie pracy literackiej.

W roku 1989 obronił na Uniwersytecie Jagiellońskim jako pracę doktorską wydaną w 1972 książkę Bitwy polskiego Września, promotorem był prof. Marian Zgórniak. W 2002 - za całokształt prac historycznych otrzymał tytuł doktora honoris causa Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie.

W 2003 wydano jego tłumaczenie Tygodni polskiego buntu Mikołaja Pawliszczewa.

Pochowany 25 czerwca 2004 roku na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Twórczość[edytuj]

  • Bateria została
  • Grzegorza Mała
  • Szklane zbocze
  • Bełchatów i jego historyczne awanse
  • Złota szabla
  • Opowieść o sprzedanym mieście
  • Bitwy polskiego września
  • Polskie fronty 1918 - 1945
  • Kamienne zegary
  • Testament
  • Bułgaria trzynastu wieków
  • O wolność Bułgarii
  • Spadkobierca
  • Misja

Przypisy

Bibliografia, linki[edytuj]

  • Lesław Bartelski M.: Polscy pisarze współcześni, 1939-1991: Leksykon. Wydawn. Nauk. PWN. ISBN 83-01-11593-9.
  • Grzegorz Nowik, Z żałobnej karty. Pułkownik doktor Apoloniusz Zawilski (1912-2004), Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 3 (2003), Warszawa 2004
  • Piotr Werner, Pisarz oficerskiej powinności: Apoloniusz Zawilski (1912-2004). Kronika Miasta Łodzi 2007 [z.] 2 s.143-149.
  • Apoloniusz Zawilski
  • Apoloniusz Zawilski w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI).