Arbuz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Arbuz
Ilustracja
Owoc odmiany uprawnej arbuza zwyczajnego
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd dyniowce
Rodzina dyniowate
Rodzaj arbuz
Nazwa systematyczna
Citrullus H. A. Schrader in Ecklon et Zeyher
Enum. 279. Jan-Feb 1836 (nom. cons.)
Typ nomenklatoryczny
Citrullus vulgaris[2]

Arbuz, kawon (Citrullus Schrad.) – rodzaj roślin z rodziny dyniowatych. Obejmuje cztery gatunki[3][4] pochodzące z pustynnych obszarów Namibii (trzy gatunki) i północnej Afryki oraz Azji południowo-zachodniej (jeden gatunek – arbuz kolokwinta C. colocynthis)[3][5]. Duże znaczenie użytkowe ze względu na soczyste, jadalne owoce ma arbuz zwyczajny C. lanatus, znany jako prawdopodobnie już udomowiony w Afryce północnej ponad 5 tysięcy lat temu[5].

Owocujący arbuz kolokwinta

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny jednoroczne i byliny o pędach płożących lub wspinających się, szorstkich z powodu brodawkowatego i szczeciniastego owłosienia. Wąsy czepne 2- lub 3-dzielne, rzadko pojedyncze[5][3].
Liście
Okrągławe do trójkątnie lancetowatych, głęboko 3–5-dzielne, o brzegu zatokowo wcinanym i odlegle piłkowanym. Powierzchnia blaszki gruczołowata[5][3].
Kwiaty
Rośliny są jednopienne – na tych samych roślinach wyrastają w różnych węzłach kwiaty rozdzielnopłciowe – żeńskie i męskie. Hypancjum jest dzwonkowate. Korona kwiatu i kielich składają się z 5 elementów każdy. Płatki korony są żółte i zrośnięte w dolnej połowie, osiągają od 6 do 16 mm długości, są gładkie lub owłosione[5][3]. Kwiaty męskie zawierają trzy pręciki o krótkich i wolnych nitkach. Szczątkowa zalążnia wykształcona jest w formie gruczołka. Kwiaty żeńskie z trzema prątniczkami i jajowatą zalążnią zawierającą liczne zalążki. Szyjka słupka krótka, zwieńczona trzema okazałymi, nerkowatymi znamionami[3].
Owoce
Kulistawe lub podługowate, mięsiste lub wysychające, wielonasienne jagody. Nasiona podługowate, spłaszczone, gładkie[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)

Rodzaj z rodziny dyniowatych z rzędu dyniowców, należących do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[1]. W obrębie rodziny: podrodzina Cucurbitoideae, plemię Benincaseae[6].

Pozycja w systemie Reveala (1994-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Takht.), nadrząd Cucurbitanae Reveal, rząd dyniowce (Cucurbitales Dumort.), podrząd Cucurbitineae Engl., rodzina dyniowate (Cucurbitaceae Juss.), rodzaj arbuz (Citrullus Schrad. ex Eckl. & Zeyh.)[7].

Wykaz gatunków[6][4]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-07-22].
  2. Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian, National Museum of Natural History. [dostęp 2009-07-22].
  3. a b c d e f g Anmin Lu, Charles Jeffrey: Citrullus Schrader ex Ecklon & Zeyher. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-06-09].
  4. a b Citrullus. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2018-06-09].
  5. a b c d e Citrullus Schrader in C. F. Ecklon and K. L. P. Zeyher. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-06-09].
  6. a b Citrullus (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-07-22].
  7. Crescent Bloom: Citrullus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-07-23].