Arbuz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Arbuz
Ilustracja
Owoc odmiany uprawnej arbuza zwyczajnego
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

różopodobne

Rząd

dyniowce

Rodzina

dyniowate

Rodzaj

arbuz

Nazwa systematyczna
Citrullus H. A. Schrader in Ecklon et Zeyher
Enum. 279. Jan-Feb 1836 (nom. cons.)
Typ nomenklatoryczny

Citrullus vulgaris[3]

Arbuz, kawon (Citrullus Schrad.) – rodzaj roślin z rodziny dyniowatych. Obejmuje 7 gatunków[4]. Cztery z nich rosną w południowej Afryce. C. mucosospermus rośnie w tropikalnej Afryce Zachodniej oraz Sudanie. Arbuz kolokwinta C. colocynthis rośnie w północnej Afryce, na południowych krańcach Europy i w południowo-zachodniej Azji[4]. Duże znaczenie użytkowe ze względu na soczyste, jadalne owoce ma arbuz zwyczajny C. lanatus pochodzący z północno-zachodniej Afryki[4], prawdopodobnie udomowiony tam już ponad 5 tysięcy lat temu[5]. W Polsce arbuz zwyczajny i kolokwinta są uprawiane, ten drugi także przejściowo dziczeje (ma status efemerofita)[6].

Owocujący arbuz kolokwinta

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny jednoroczne i byliny o pędach płożących lub wspinających się, szorstkich z powodu brodawkowatego i szczeciniastego owłosienia. Wąsy czepne 2- lub 3-dzielne, rzadko pojedyncze[5][7].
Liście
Okrągławe do trójkątnie lancetowatych, głęboko 3–5-dzielne, o brzegu zatokowo wcinanym i odlegle piłkowanym. Powierzchnia blaszki gruczołowata[5][7].
Kwiaty
Rośliny są jednopienne – na tych samych roślinach wyrastają w różnych węzłach kwiaty rozdzielnopłciowe – żeńskie i męskie. Hypancjum jest dzwonkowate. Korona kwiatu i kielich składają się z 5 elementów każdy. Płatki korony są żółte i zrośnięte w dolnej połowie, osiągają od 6 do 16 mm długości, są gładkie lub owłosione[5][7]. Kwiaty męskie zawierają trzy pręciki o krótkich i wolnych nitkach. Szczątkowa zalążnia wykształcona jest w formie gruczołka. Kwiaty żeńskie z trzema prątniczkami i jajowatą zalążnią zawierającą liczne zalążki. Szyjka słupka krótka, zwieńczona trzema okazałymi, nerkowatymi znamionami[7].
Owoce
Kulistawe lub podługowate, mięsiste lub wysychające, wielonasienne jagody. Nasiona podługowate, spłaszczone, gładkie[7].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna

Rodzaj z rodziny dyniowatych z rzędu dyniowców[2]. W obrębie rodziny należy do podrodziny Cucurbitoideae i plemienia Benincaseae[8].

Wykaz gatunków[4]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-07-22] (ang.).
  3. Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian, National Museum of Natural History. [dostęp 2009-07-22].
  4. a b c d Citrullus Schrad. ex Eckl. & Zeyh.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-06-09].
  5. a b c d Citrullus Schrader in C. F. Ecklon and K. L. P. Zeyher. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-06-09].
  6. Zbigniew Mirek i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 61, ISBN 978-83-62975-45-7.
  7. a b c d e Anmin Lu, Charles Jeffrey: Citrullus Schrader ex Ecklon & Zeyher. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-06-09].
  8. Citrullus (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-07-22].