Archidiecezja krakowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Archidiecezja krakowska
Ilustracja
Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie
Państwo  Polska
Siedziba Kraków
ul. Franciszkańska 3,
Kraków
Data powołania 1000
1925 – Podniesienie do roli metropolii
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia krakowska
Biskup diecezjalny Marek Jędraszewski
(metropolita krakowski)
Biskup pomocniczy Jan Szkodoń
Damian Muskus OFM
Janusz Mastalski (nominat)
Biskup senior Stanisław Dziwisz
Jan Zając
Dane statystyczne (2017[1])
Liczba wiernych
• procent wiernych
1 564 000
97,6
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych
2153
1179
974
Liczba osób zakonnych 4383
Liczba dekanatów 45
Liczba parafii 448
Powierzchnia 5730 km²
Położenie na mapie
Położenie na mapie
50°03′34,3″N 19°56′07,6″E/50,059528 19,935444
Strona internetowa
Trumna-relikwiarz ze szczątkami świętego Stanisława biskupa i męczennika
Herb archidiecezji krakowskiej

Archidiecezja krakowska (łac. Archidioecesis Cracoviensis) – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim. Utworzona w roku 1000 jako sufragania metropolii gnieźnieńskiej. Papież Pius XI podniósł ją do rangi archidiecezji i stolicy metropolii 28 października 1925 r. Papież Jan Paweł II wprowadził zmiany terytorialne 25 marca 1992 r.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Diecezja krakowska erygowana w 1000 przez papieża Sylwestra II ulegała licznym podziałom ze względu na rozbiory Polski (od XI w. Kraków był stolicą Polski. Była drugim po Gnieźnie ośrodkiem kościelnym w Polsce). Należała do:

W archidiecezji krakowskiej odbyły się 44 synody – ostatni przeprowadził kard. Karol Wojtyła w latach 1972–1979. Od wieków działają w niej szpitale, bractwa i instytucje charytatywne.

Od 1200, kiedy są dokładne dane historyczne na ten temat, posługę biskupa archidiecezji krakowskiej objęło 64 biskupów. 33 z nich pochodziło z terenu diecezji (a później archidiecezji) krakowskiej, zaś 31 spoza. Największą grupę biskupów niekrakowskich stanowią pasterze wielkopolscy, których było 14. Zalicza się do nich także aktualny metropolita krakowski abp Marek Jędraszewski, który urodził się w Poznaniu[2].

Z danych Annuarium Statisticum Ecclesiae in Polonia wynika, że na terenie archidiecezji krakowskiej (stan na 2015 r.) znajduje się 1413 parafii, z czego 210 w diecezji bielsko-żywieckiej, 304 w diecezji kieleckiej, 447 w diecezji krakowskiej oraz 452 w diecezji tarnowskiej. Zatem blisko 14% wszystkich polskich parafii znajduje się na terenie archidiecezji krakowskiej. Ponadto posługę sprawuje 4160 księży, 314 braci zakonnych oraz 3462 sióstr zakonnych. 53,5% mieszkańców archidiecezji krakowskiej regularnie uczęszcza na mszę św. w niedziele (tzw. dominicantes), a 20,7% regularnie korzysta z sakramentu komunii św (tzw. communicantes)[3].

W bulli nominacyjnej abpa Marka Jędraszewskiego papież Franciszek nazwał archidiecezję krakowską „najwspanialszą pośród gwiazd”[4].

Święci i błogosławieni[edytuj | edytuj kod]

Wśród świętych i błogosławionych związanych z Krakowem i archidiecezją krakowską są:

Instytucje[edytuj | edytuj kod]

Biskupi[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Biskupi krakowscy.

Biskupi rezydenci[edytuj | edytuj kod]

  • Ks. kardynał Marian Jaworski (emerytowany arcybiskup metropolita lwowski obrządku łacińskiego)
  • Ks. bp Tadeusz Pieronek (emerytowany biskup pomocniczy sosnowiecki, delegat arcybiskupa metropolity krakowskiego ds. nauki i kultury)

Główna świątynia[edytuj | edytuj kod]

Patroni[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2017, Biblos 2017, ​ISBN 978-83-7793-478-4
  2. Adam Sosnowski, Kraków żyje sobotnim ingresem nowego metropolity abp. Marka Jędraszewskiego. [dostęp 2017-01-26].
  3. Wojciech Sadłoń, Annuarium Statisticum Ecclesiae in Polinia [dostęp 2017-01-11].
  4. Papież Franciszek, Bulla nominacyjna abp. Marka Jędraszewskiego [dostęp 2017-01-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Inglot Stefan, Stan i rozmieszczenie uposażenia biskupstwa krakowskiego w połowie XV wieku. Próba odtworzenia zaginionej części Liber Beneficiorum Długosza z mapą, Lwów 1925
  • Kracik Jan, Ryś Grzegorz, Dziesięć wieków diecezji krakowskiej, Kraków 1998
  • Księga dochodów beneficjów diecezji krakowskiej z roku 1529 (tzw. Liber Retaxationum), Leszczyńska-Skrętowa ZPofia [wyd.], Wrocław [i in.] 1968
  • Kumor Bolesław Stanisław, Dzieje diecezji krakowskiej do roku 1795, T. 1-4, Kraków 1998-2002
  • Kuraś Stanisław, Regestrum Ecclesiae Cracoviensis: studium nad powstaniem tzw. Liber Beneficiorum Jana Długosza, Warszawa 1966

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]