Architektura Wrocławia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Architektura Wrocławia kształtowała się od chwili założenia grodu i zaznaczyła swoje trwałe ślady w wizerunku architektonicznym miasta poprzez wszystkie style architektoniczne obowiązujące na przestrzeni wieków jak i przynależności do różnych organizmów państwowych i kulturowych.

Romanizm do XII w.[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Idziego

W roku 985 na Ostrowie Tumskim powstał pierwszy gród wybudowany przez Mieszka I[1]. W tym samym stylu wybudowana został kościół, późniejsza Archikatedra św. Jana Chrzciciela oraz dwa klasztory: Benedyktynów na Ołbinie i Kanoników Regularnych na Piasku. Liczne zabudowania na wyspach ufundowane przez możnowładców i duchownych, nawiązywały do stylu pochodzącego z nad Mozy i doliny Reny oraz związane były ze sztuką włoską. Wysokim poziomem artystycznym wyróżniał się głównie kościół klasztorny na Ołbinie o czym świadczayć mogą zachowane do dziś reliefy kamienne oraz portal z rzeźbionymi tympanonem jak i dwa pozostałe zachowane tympanony romańskie z kościoła NMP na Piasku i św. Michała na Ołbinie. Na początku XIII wieku wzniesiony został niewielki kościółek w stylu przejściowym romańsko-gotyckim, św. Idziego na Ostrowie Tumskim. W podobnym stylu powstawały pierwsze kościoły i kamienice miasta lokacyjnego[2].

Zachowane zabytki z okresu romańskiego[edytuj | edytuj kod]

Gotyk XIII w. do 1 ćw. XVI w.[edytuj | edytuj kod]

Architektura gotycka we Wrocławiu
Ratusz
Poland Wroclaw Cathedral 2007.jpg
Wroclaw-kosciolSwMarcina.jpg
Wroclaw swKrzyz swBartlomiej.jpg
Wrocław - Katedra św Marii Magdaleny, Dolny Śląsk, Poland - panoramio.jpg
598582 Wrocław Bazylika Elżbiety 01.JPG
Polski autokefaliczny kosciol prawoslawny we Wroclawiu od ul.sw.Mikolaja.jpg
Wroclaw NMP na Piasku.jpg
Breslau-Dominikanerkirche.jpg
Saint Matthew Church (Wroclaw).jpg
Wroclaw kosciol swWincentego.jpg
Wroclaw swDorotyStanislawaWaclawa.jpg
Wroclaw ulSwidnicka kosciolBozegoCiala.jpg
Wroclaw ulBernardynska WojOddzSlOchrZab.jpg
Wroclaw-Arsenal-internal yard.jpg

Renesans i manieryzm XVI w. do poł. XVII w.[edytuj | edytuj kod]

  • Kamienice zachodniej strony Rynku

Barok i rokoko 2 poł. XVII w. do poł. XVIII w.[edytuj | edytuj kod]

Architektura barokowa we Wrocławiu
598648 Wrocław k. Imienia Jezus 02.JPG
AulaLeopoldina.23.3.07.jpg
Uniwersytet, widok od strony Odry , padma DSC 2151.JPG
Ossolineum - Wrocław.jpg
Wrocław, ul. św. Antoniego 2 23, 30, 34 zespół klasztorny elżbietanek nr 598635 (1).JPG
Kosciol dworski we Wroclawiu.jpg

Klasycyzm poł. XVIII w. do 3 ćw. XIX w.[edytuj | edytuj kod]

Architektura okresu klasycznego
Pałac Hatzfeldów
Wrocław, plac Solny, Stara Giełda - 13.10.2009 r.DSC09982.JPG
Opera Wrocławska
Breslau-Schloss-2.jpg
Wroclaw palac skrz.centr. od pd.jpg

Historyzm i eklektyzm 2 poł. XIX w.[edytuj | edytuj kod]

Historyzm we Wrocławiu
Wroclaw wschodnie skrzydlo dworca glownego.jpg
Wroclaw ulKrupnicza gmachNowejGieldy-obecnieHalaGwardii.jpg
Wroclaw-WydzialArchitekturyPWrUlPrusa.jpg
Wroclaw Hala Targowa plNankera.jpg
Wroclaw-WiezaCisnienNaGrobli.jpg
WroclawGlownyPKP-hall.jpg
Wroclaw ulPilsudskiego gmach NOT.jpg
Swiebodzki-Silesia&Pomerania.jpg
Wroclaw ulSwidnicka-Modrzejewskiej hotelMonopol.jpg
WroclawGlowny-tunel.jpg
Wroclaw-ulWisniowa-WiezaCisnien.jpg
Wroclaw dworzec Nadodrze.jpg
Most Grunwaldzki od dolu.jpg

Secesja pocz. XX w.[edytuj | edytuj kod]

Dom Handlowy Braci Barasch
  • Dom Handlowy Braci Barasch (dzisiejszy SDH „Feniks”)
  • Siedziba Banku Przemysłowo- Handlowego, Rynek 1
  • Siedziba Banku Zachodniego WBK, Rynek 9/11

Modernizm do lat 30 XX w.[edytuj | edytuj kod]

Architektura modernistyczna
Wroclaw hala ludowa6.jpg
Wroclaw DH Renoma.jpg
Pergola-Wroclaw-wnetrze.jpg
Wroclaw BZ WBK 2005.jpg
Rading photo Mohrenapotheke south façade Wrocław Poland 2006-04-25.JPG

Styl narodowy III Rzeszy 1933-1945[edytuj | edytuj kod]

Styl III Rzeszy
Wroclaw Urzad Wojewodzki.jpg
Wroclaw ul Legnicka bunkier.jpg

Socrealizm do 1956[edytuj | edytuj kod]

Iglica
  • Kościuszkowska Dzielnica Mieszkaniowa (pl. Kościuszki i Arkady), arch. Roman Tunikowski
  • Gmachy Politechniki przy pl. Grunwaldzkim, arch. Krystyna i Marian Barscy
  • Iglica

Powrót do tradycji modernizmu[edytuj | edytuj kod]

Modernizm we Wrocławiu
Wroclaw Grunwaldzki Hawrylak 2002.jpg
Rotunda Panoramy Raclawickiej.jpg

Postmodernizm od lat 80 XX w.[edytuj | edytuj kod]

Postmodernizm we Wrocławiu
Wroclaw-SOLPOL ulSwidnicka.jpg
Wrocław Credit Agricole biurowiec.jpg
Wratislavia Tower.jpg

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Edmund Małachowicz, Najnowszy zarys dziejów najstarszego Wrocławia, Wrocław 2000, s. 49.
  2. Harasimowicz 2006 ↓, s. 38.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Harasimowicz: Encyklopedia Wrocławia. Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006. ISBN 83-7384-561-5.