Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Areszt Śledczy
Warszawa-Mokotów
Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów
Państwo  Polska
Adres Warszawa, ul. Rakowiecka 37
Rodzaj Areszt śledczy
Jednostka nadrzędna OISW Warszawa
Przeznaczenie zamknięty, dla mężczyzn
Kierownictwo jednostki płk mgr inż Bogdan Kornatowski
Pojemność 951
Data powstania 1902-04
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów
Areszt Śledczy
Warszawa-Mokotów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów
Areszt Śledczy
Warszawa-Mokotów
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów
Areszt Śledczy
Warszawa-Mokotów
Ziemia52°12′26″N 21°00′40″E/52,207360 21,011160

Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów (zwany też więzieniem na Rakowieckiej lub więzieniem mokotowskim) – areszt znajdujący się w Warszawie przy ul. Rakowieckiej 37. W związku z planami uruchomienia w kompleksie więzienia Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL jednostka znajduje się w likwidacji[1].

Obiekt przewidziany jest dla maksymalnie 951 tymczasowo aresztowanych mężczyzn, w tym 49 miejsc dla recydywistów uzależnionych od alkoholu (oddział terapeutyczny) oraz 45 dla więźniów niebezpiecznych (oddział o podwyższonych standardach ochronnych). Dozór nad nimi sprawuje 404 funkcjonariuszy, jednostka zatrudnia też 33 pracowników cywilnych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Więzienie Karne wybudowane przez władze rosyjskie w latach 1902–1904 według projektu m.in. Henryka Juliana Gaya z przeznaczeniem dla 800 więźniów. Na terenie około 6 ha prócz pawilonów z celami i karceru, pomieszczono kilka kaplic – katolicką, prawosławną i dla wyznawców judaizmu, szpital, budynek mieszkalny dla personelu, zaplecze kuchenne, szereg warsztatów. W 1918 zostało rozbudowywane. Pierwszym naczelnikiem więzienia w II Rzeczypospolitej został Zygmunt Bugajski[2]. W 1928 na jego terenie funkcjonowała szkoła, biblioteka, sala gimnastyczna oraz ogrodnictwo. Służyło jako areszt śledczy i miejsce egzekucji.

W czasie II wojny światowej więzienie pełniło funkcje pomocnicze dla głównego niemieckiego więzienia, którym był Pawiak[3].

Pierwszego dnia powstania warszawskiego bojownicy AK podjęli nieudaną próbę zdobycia więzienia. Następnego dnia w odwecie SS rozstrzelało na więziennym dziedzińcu ok. 600 więźniów. W obliczu nieuchronnej śmierci część osadzonych podniosła bunt i przy pomocy mieszkańców Mokotowa kilkuset więźniów zdołało uciec.

Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL
Tablica na ścianie więzienia

Niezniszczone w większości w czasie działań wojennych więzienie podjęło swoją działalność w 1945 po wycofaniu się Niemców z Warszawy. Zamordowano tu, w szczególności w okresie terroru stalinowskiego, wielu więźniów politycznych, których ciała chowano potajemnie m.in. na Służewie i przy murze Cmentarza Komunalnego w tzw. kwaterze „na Łączce”. Naczelnikiem więzienia był wtedy Alojzy Grabicki[4]. Szacunkowa liczba wykonanych wyroków okresu stalinowskiego przewyższa dwa tysiące osiemset[5]. Liczba ofiar zmarłych w więzieniu – co oznacza głównie ich zamęczenie – nie jest do końca poznana[6]. Po upadku stalinizmu zbrodnie badała Komisja Kazimierza Kosztirki, a w 1989 Ministerstwo Sprawiedliwości podjęło pracę nad odtworzeniem pełnej listy straconych. Powołany zespół nie odnalazł jednak dokumentacji dotyczącej miejsc pochówków.

 Osobny artykuł: Kwatera na Łączce.

Przez więzienie przewinęła się duża liczba znanych postaci historycznych i współczesnych osób publicznych, przetrzymywanych tu głównie w burzliwych momentach historii Polski przez władze krajowe i okupacyjne.

 Z tym tematem związana jest kategoria: Więźniowie więzienia mokotowskiego.

W 2016 Ministerstwo Sprawiedliwości ogłosiło, że areszt zostanie zamknięty, a w kompleksie budynków powstanie Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL[7]. Muzeum ma zostać otwarte 1 marca 2019[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Areszt Śledczy w Warszawie-Mokotowie (Jednostka w likwidacji). W: Służba Więzienna [on-line]. sw.gov.pl. [dostęp 2017-03-15].
  2. Wojciech Świątkiewicz: 100 lat „Rakowieckiej”. niedziela.pl. [dostęp 2015-01-11].
  3. Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w latach 1939–1945. Państwowe Wydawnictwo Naukowe: 1984, s. 60. ISBN 83-01-04207-9.
  4. Małgorzata Szejnert, Śród Żywych duchów, Aneks, Londyn 1990.
  5. Lista CZZK MS opracowana w 1989 r.
  6. Zob.M.Szejnert.
  7. Piotr Machajski. Muzeum w areszcie. „Gazeta Wyborcza”, s. 3, 11 maja 2016. 
  8. Areszt zamieni się w muzeum. „Gazeta Wyborcza”, s. 3, 13 czerwca 2016. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marek M. Kamiński: Gry więzienne. Tragikomiczny świat polskiego więzienia, Oficyna Naukowa Warszawa 2006, ​ISBN 83-7459-022-X​, [w:] [1]
  • Agnieszka Rybak: Historia zza krat, „Rzeczpospolita”, dod. Rzecz na Wielkanoc z 7 kwietnia 2012, s. P16-P17

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]