Aria

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy formy muzycznej. Zobacz też: Aria (ujednoznacznienie).

Aria (wł. air, l.mn. arie lub arias) – wokalno-instrumentalna forma muzyczna z kantylenowo rozwiniętym głosem solowym.

Aria jest zwykle częścią większej formy muzycznej, jak kantata, oratorium lub opera. Umieszczana jest najczęściej w punkcie kulminacyjnym dramaturgii utworu. Na ogół przyjmuje formę pieśni trzyczęściowej.

Występuje również jako forma wyłącznie instrumentalna, np. jako część suity barokowej o charakterze nietanecznym.

Samodzielną formą arii jest aria koncertowautwór muzyczny na głos i orkiestrę, zwykle w formie sonaty.

Istnieją następujące rodzaje arii:

  • aria de cour – krótka pieśń zwrotkowa, na jeden lub kilka głosów z towarzyszeniem lutni, rozpowszechniona we Francji w XVI i XVII w.;
  • aria wariacyjna – oparta na ostinatowej melodii basowej, pojawiła się ok. 1600 r.;
  • aria da capo – aria trzyczęściowa o budowie ABA, szczególnie rozwinęła się w szkole neapolitańskiej;
  • aria dal segno – łączyła elementy arii da capo i formy sonatowej z kontrastującymi tematami, była charakterystyczna dla opery seria;
  • arietta;
  • cavatina – krótkie arioso, zamykające recytatyw, miała niewielkie rozmiary, prostą strukturę, charakter liryczny;
  • aria di bravura – aria, której głównym zadaniem był popis możliwości wokalnych;
  • aria polonezowa – pojawiła się w muzyce polskiej i niemieckiej XIX w.

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Ulrich Michels: Atlas muzyki. T. 1. Warszawa: Pruszyński i S-ka, 2002, s. 110-111. ISBN 83-7255-085-9. (pol.)
  • Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995, s. 50-51. ISBN 83-01-11390-1. (pol.)
  • Jerzy Habela: Słowniczek muzyczny. Warszawa: PWM, 1968, s. 18. ISBN 83-01-11390-1. (pol.)
  • The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. A. Oxford University Press, 2004. ISBN 9780195170672. (ang.)