Arkansas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Arkansas
State of Arkansas
stan
25. stan od 15 czerwca 1836
ilustracja
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Regnat Populus
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Little Rock
Kod ISO 3166-2 US-AR
Gubernator Asa Hutchinson
Powierzchnia 137 732 km²
Populacja (2020)
• liczba ludności

3 011 524
• gęstość 21,8 os./km²
Strefa czasowa UTC-06:00
UTC-05:00
Języki urzędowe angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Stany Zjednoczone

Arkansas (wymowa:/ˈɑrkənsɔː/ i) – stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, sąsiadujący z Missouri, Oklahomą, Teksasem, Luizjaną, Missisipi i Tennessee.

Większość obszaru stanu jest nizinna (dolina Missisipi), a południowo-zachodnia część wyżynna (wyżyna Ozark). Ponad połowę powierzchni stanu pokrywają lasy. Arkansas znane jako Stan Naturalności jest bogate w niezliczone zasoby naturalne, w tym brom, gaz ziemny, ropę naftową i kamień krzemowy[1].

Najwcześniejszymi mieszkańcami tych obszarów byli Indianie żyjący wzdłuż rzeki Missisipi. W okresie, gdy tereny te stały się obiektem zainteresowania Europejczyków, żyły tam plemiona: Caddo (Kaddo), Osedżowie i Quapaw.

Konserwatywna tradycja tego stanu wyraża się w stosowaniu kary śmierci przez wstrzyknięcie trucizny, zakazem małżeństw jednopłciowych w następstwie referendum, a także głosowaniem z 2021 roku za zakazem aborcji, nawet w przypadku gwałtu lub kazirodztwa[2][3][4].

Symbole stanu[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 1541 – na terytorium dzisiejszego Arkansas dotarła hiszpańska ekspedycja kierowana przez Hernando de Soto
  • druga połowa XVII wieku – zaczęli osiedlać się pierwsi osadnicy francuscy, obszar Arkansas jest wówczas częścią francuskiej Luizjany
  • 1762 – pod panowaniem Hiszpanii
  • 1800 – ponownie własnością Francji
  • 1803 – przeszedł na własność Stanów Zjednoczonych po zakupieniu francuskiej Luizjany od rządu francuskiego
  • 15.06.1836 – przyjęcie do Unii
  • 1861 – przyłączenie się do Konfederacji
  • 1865 – ponowne podporządkowanie Unii
  • 1906 – po raz pierwszy odkryto diamenty

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Mapa stanu
Little Rock jest stolicą Arkansas i najbardziej zaludnionym miastem
Fort Smith
  • Klimat: podzwrotnikowy kontynentalny, wiosną i latem występują tornada z gwałtownymi ulewami, zimy są łagodne
  • Główne rzeki: Missisipi, Arkansas
  • Najwyższy szczyt: Signal Hill (839 m n.p.m.)
  • Roślinność: lasy z udziałem sosny i dębu białego
  • Liczba hrabstw: 75
  • Największe hrabstwo: Pulaski
  • Liczba parków stanowych: 50
  • Parki narodowe: Park Narodowy Hot Springs

Największe miasta[edytuj | edytuj kod]

Poniższa tabel przedstawia największe miasta w stanie Arkansas w 2019 roku[5].

L.p. Miasto Liczba ludności Hrabstwo
1. Little Rock 197 312 Pulaski
2. Fort Smith 87 891 Sebastian
3. Fayetteville 87 590 Washington
4. Springdale 81 125 Washington
5. Jonesboro 78 394 Craighead
6. Rogers 68 669 Benton
7. Conway 67 638 Faulkner
8. North Little Rock 65 903 Pulaski
9. Bentonville 54 909 Benton
10. Pine Bluff 41 474 Jefferson

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Mapa gęstości zaludnienia
Piramida wieku

Spis ludności z roku 2020 stwierdza, że stan Arkansas liczy 3 011 524 mieszkańców, co oznacza wzrost o 95 606 (3,3%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2010[6]. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,2% populacji, 23,2% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 17,4% to osoby mające 65 i więcej lat. 50,9% ludności stanu stanowią kobiety[7].

Rasy i pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 2019 roku, 76,7% mieszkańców stanowiła ludność biała (72% nie licząc Latynosów), 15,5% to czarni lub Afroamerykanie, 2,8% miało rasę mieszaną, 1,5% to Azjaci, 0,6% to rdzenna ludność Ameryki, 0,4% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 7,7% ludności stanu[8].

Największe grupy stanowią osoby pochodzenia „amerykańskiego” (9,4%), irlandzkiego (8,5%), niemieckiego (8,4%), angielskiego (7,2%) i meksykańskiego (5,6%). Istnieją także duże grupy osób pochodzenia europejskiego (58,8 tys.), szkockiego (48,5 tys.), francuskiego (48 tys.), afrykańskiego subsaharyjskiego (42,5 tys.), włoskiego (42,5 tys.) i szkocko–irlandzkiego (31,7 tys.). Liczbę Polaków oszacowano na 23,2 tys. osób[8].

Język[edytuj | edytuj kod]

Najpowszechniej używanymi językami są[9]:

Religia[edytuj | edytuj kod]

Kościół baptystów w El Dorado.
 Osobny artykuł: Protestantyzm w Arkansas.

Dane z 2014 r.[10]:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Znaczący udział w tworzeniu produktu krajowego brutto (PKB) mają: produkcja chemiczna, narzędzia, wydobycie gazu ziemnego i ropy naftowej, górnictwo, rolnictwo, oraz przetwórstwo żywności i napojów[12].

Samoloty były głównym towarem eksportowym z Arkansas w 2019 roku o wartości 1,24 mld dolarów. Do innych eksportowanych towarów przynoszących największy zysk należą: maszyny, tabor kolejowy, maszyny elektryczne, chemikalia organiczne, zboża, tworzywa sztuczne, celuloza z drewna, mięso, oraz papier i tektura[13].

Bogactwa naturalne[edytuj | edytuj kod]

W Parku Stanowym Krateru Diamentów znajduje się jedyna czynna kopalnia diamentów w Stanach Zjednoczonych[12]. Większość produkcji gazu ziemnego w stanie pochodzi z Zagłębia Arkoma, w dolinie rzeki Arkansas. Zasoby węgla znajdują się w dolinie, w pobliżu zachodniej granicy stanu, a obejmują również większość wschodniej części stanu. Obszar produkcji ropy naftowej znajduje się na południu Równiny Przybrzeżnej[12].

Stan ma trzy zakłady produkujące biodiesel o łącznej zdolności produkcyjnej 115 milionów galonów rocznie, co jest piątym wynikiem w Stanach Zjednoczonych[12].

Energia[edytuj | edytuj kod]

Bull Shoals Dam to jedna z dwudziestu elektrowni wodnych w stanie.

W 2020 r. gaz ziemny po raz pierwszy wytworzył w Arkansas więcej energii elektrycznej niż węgiel i stanowił prawie jedną trzecią produkcji netto stanu. Węgiel odpowiadał za trzy dziesiąte produkcji netto stanu w 2020 r., w porównaniu z ponad połową produkcji w 2014. Stan ma jedną elektrownię jądrową – z dwoma reaktorami – która zapewnia prawie trzy dziesiąte produkcji. Prawie cała pozostała część produkcji energii elektrycznej w stanie pochodziła z elektrowni wodnych i elektrowni opalanych biomasą[12].

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Drób, soja i ryż to trzy najważniejsze produkty rolne stanu pod względem wpływów z gospodarstw rolnych[12].

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Arkansas dzieli się na 75 hrabstw.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sara Clarke, 10 Things to Know About Arkansas, US News, 2019 [dostęp 2021-07-06] (ang.).
  2. Encyclopedia of Arkansas, Encyclopedia of Arkansas [dostęp 2021-07-06] (ang.).
  3. Arkansas Enacts Near-Total Abortion Prohibition, Kaiser Health News, 10 marca 2021 [dostęp 2021-07-06] (ang.).
  4. Kevin Conlon, Greg Botelho, Court halts same-sex marriages in Arkansas, CNN [dostęp 2021-07-06].
  5. Top 100 Biggest Arkansas Cities By Population (ang.). biggestuscities.com. [dostęp 11 marca 2021].
  6. Change in Resident Population of the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 1910 to 2020, 2020 Census Apportionment Results [dostęp 2021-07-06].
  7. U.S. Census Bureau QuickFacts: Arkansas; United States, www.census.gov [dostęp 2021-07-06] (ang.).
  8. a b 2019: ACS 1-Year Estimates Data Profiles (DP05/DP02), data.census.gov [dostęp 2021-07-06].
  9. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-01-18].
  10. Adults in Arkansas. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2015-11-30].
  11. State Membership Report. The ARDA. [dostęp 2019-01-14].
  12. a b c d e f Arkansas - State Energy Profile Analysis, www.eia.gov [dostęp 2021-07-07].
  13. International Business Report - Arkansas Economic, ArkansasEDC.com [dostęp 2021-07-07] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]