Astron (satelita)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Astron
Astron.gif
Schemat budowy teleskopu Astron
Indeks COSPAR 1983-020A
Zaangażowani ZSRR
Rakieta nośna Proton K/D-1
Miejsce startu Bajkonur, Kazachska SRR
Orbita
(docelowa, początkowa)
Perygeum 2000[1] km
Apogeum 200 000[1] km
Okres obiegu 5880[1] min
Nachylenie 51,5[1]°
Mimośród 0,92193[1]
Czas trwania
Początek misji 23 marca 1983 (12:45:06 GMT)
Koniec misji czerwiec 1989
Wymiary
Masa całkowita 3250[1] kg

Astron (ros. Астро́н) – radziecki teleskop kosmiczny przeznaczony do obserwacji obiektów kosmicznych w zakresie promieniowania ultrafioletowego[2][3], rentgenowskiego oraz innych rodzajów promieniowania, wystrzelony w przestrzeń kosmiczną na pokładzie rakiety Proton K[4] 23 marca 1983 roku[5]. Urządzenie zostało zaprojektowane przy współudziale naukowców z Krymskiego Obserwatorium Astrofizycznego[5], a także Marsylskiego Obserwatorium Astronomicznego[3] i Stowarzyszenia naukowego im. Ławoczkina, było oparte w głównej mierze o projekty sond kosmicznych Wenera. Z próbnika międzyplanetarnego Wenera usunięto antenę łączności dalekosiężnej, silnik korekcyjny i zbiorniki paliwa, a w zamian zainstalowano butle ze sprężonym powietrzem do kierowania aparaturą obserwacyjną[6]. Posiadał też aparaturę umożliwiającą wykrywanie ciężkich pierwiastków, między innymi rtęci i platyny, a również pierwiastków promieniotwórczych. Satelita zarejestrował występowanie w atmosferze niektórych gwiazd znacznej ilości ołowiu (gwiazda Kappa Cancri w gwiazdozbiorze Raka wykazała w swojej atmosferze około 100 razy więcej ołowiu niż Słońce. Astron stwierdził, że gwiazda Ro Leonis z gwiazdozbioru Lwa wysyła stale ze swego wnętrza strumień rozżarzonej materii z prędkością 500 km/s.[7]

Od chwili jego wystrzelenia aż do momentu końca jego misji, czyli przez około 6 lat, był to największy tego rodzaju teleskop wystrzelony na orbitę okołoziemską[5][3].

Ładunek znajdujący się na pokładzie sondy Astron składał się z 80 centymetrowego[5] teleskopu ultrafioletowego, który został zaprojektowany wspólnie przez ZSRR i Francję[2], oraz ze spektrometru rentgenowskiego[2]. Przed lotem teleskop przeszedł szereg testów wytrzymałościowych, znacznie przekraczających to, czego wymaga się zazwyczaj od delikatnych urządzeń tego typu.

Pojazd kosmiczny wraz z ładunkiem został umieszczony na orbicie okołoziemskiej o apogeum wynoszącym około 200 tys. km[3], oraz perygeum w odległości około 2000 km od Ziemi[2]. Dzięki temu sonda mogła prowadzić dokładne obserwacje, gdyż pozycja jej orbity znajdowała w głównej mierze poza tzw. pasem Van Allena, oraz cieniem rzucanym przez kulę ziemską[5]. Do najważniejszych obiektów obserwowanych przez satelitę, należy zaliczyć supernową SN 1987A, obserwowaną w okresie od 4 do 12 marca 1987 roku[8]. W grudniu 1985 roku sonda wykonała zdjęcia komety Halleya, które pozwoliły radzieckim naukowcom opracować model jej komy[9].

Teleskop działał do czerwca 1989 – wielokrotnie dłużej niż wynosił jego zakładany czas pracy, czyli 1 rok[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Astron (ang.). W: NSSDC Master Catalog [on-line]. NASA. [dostęp 2013-09-10].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 NASA: Astron (ang.). [dostęp 2012-01-23].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 epizodsspace.airbase.ru: III. КОСМОС – НАУКЕ, ТЕХНИКЕ И НАРОДНОМУ ХОЗЯЙСТВУ, «АСТРОН» – ОКНО В УЛЬТРАФИОЛЕТОВЫЙ КОСМОС (ros.). [dostęp 2012-01-23].
  4. Jonathan McDowell: Jonathan McDowell's launchlog (ang.). [dostęp 2012-01-23].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 epizodsspace.airbase.ru: КОСМИЧЕСКИЕ ИССЛЕДОВАНИЯ, ВЫПОЛНЕННЫЕ В СОВЕТСКОМ СОЮЗЕ в 1983, Астрон (ros.). [dostęp 2012-01-23].
  6. „Astronautyka”. 130 (6), s. 4, 1983. Wrocław: Ossolineum. ISSN 0004-623X. 
  7. „Astronautyka”. 133 (3), s. 24, 1984. Wrocław: Ossolineum. ISSN 0004-623X. 
  8. Observations on Astron: Supernova 1987A in the Large Magellanic Cloud (ang.). [dostęp 20012-01-23].
  9. A.A. Boyarchuk et al.. A model for the coma of Comet Halley, based on the Astron ultraviolet spectrophotometry. „Письма в Астрономический журнал (Soviet Astronomy Letters)”. 12, s. 696-706, październik 1986 (ang.).