Aszura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aszura عاشوراء
AschuraFestKarbala.jpg
Co roku, miliony szyickich pielgrzymów udają sie do Karbali, miasta w którym męczeńską śmierć poniósł wnuk Mahometa, Husajn ibn Ali.
Dzień 10. dnia Muharrama
Kraje wszystkie kraje muzułmańskie
Typ święta narodowe, święto religijne
Religie islam: sunnizm, szyizm
Zwyczaje sunnizm: nieobowiązkowy post, szyizm: procesje z lamentami, spotkania w gronie rodzinnym i publiczne, przedstawienia, biczowanie (wśród niektórych uczestników) oraz uderzanie rękoma we własną klatkę piersiową
Upamiętnia wydarzenia biblijne (sunnici), męczeńską śmierć Husajna ibn Alego (szyici)
Podobne święta Al-Arba’in

Aszura (arab. عاشوراء, Āšūrā’, aram. asurya – dekada) – muzułmańskie święto obchodzone 10 dnia miesiąca muharram. Jest jednym z najważniejszych świąt szyitów[1], inaczej jest interpretowane przez sunnitów. Przez szacunek do muzułmanów i ich tradycji, na Bliskim Wschodzie czy w Indiach, święto jest niekiedy obchodzone także przez wyznawców innych religii, na przykład przez niektóre grupy hinduistyczne, buddyjskie czy chrześcijańskie[1].

Islam sunnicki[edytuj]

Nazwa Aszura w języku arabskim oznacza „dziesięć” (słowo arabskie oznaczające liczbę 10 to aszara, powiązane z hebrajskim rdzeniem ’śr = dziesięć). Korzenie święta sięgają czasów przedislamskich (według hadisów sunnickich, plemię Mahometa, jak i on sam, pościli tego dnia w czasach przedislamskich), prawdopodobnie wywodzi się ono ze zwyczajów wspólnoty żydowskiej zamieszkującej Medynę[2]. Według Aiszy, miejscowi Arabowie obchodzili je jeszcze przed Mahometem, zachowując tego dnia post[3]. Hadisy sunnickie przekazują iż Mahomet uznał Aszurę za dzień święty dla swoich zwolenników, a post stał się obowiązkowy. Później, gdy miesiącem postu ogłoszono Ramadan, zachowywanie postu tego dnia przestało być obowiązkowe, a stało się indywidualną sprawą każdego muzułmanina[1]. Dla sunnitów, Aszura jest świętem upamiętniającym opuszczenie Egiptu przez Izraelitów. Hadisy sunnickie głoszą iż po dotarciu do Medyny, Mahomet zauważył żydów poszczących 10 dnia muharram:

"Co to oznacza?", spytał. Odpowiedzieli mu, "to jest dobry dzień, dzień w którym Allah uchronił dzieci Izraela od ich wroga, Mojżesz także pościł tego dnia. Mahomet stwierdził, "bliżej nam do Mojżesza jak wam." Rozpoczął więc post tego dnia i powiedział ludziom aby także pościli[4][5][6][7].

Według zwyczaju sunnickiego otwiera się wówczas drzwi Al-Kaby[2]. Odpowiednikiem żydowskim jest święto Jom Kipur, obchodzone dziesiątego miesiąca tiszri[8]. Inaczej święto to wygląda w rozumieniu szyickim.

Islam szyicki[edytuj]

Szyici odrzucają hadisy sunnickie, wedle których Mahomet zaadoptował żydowską tradycję w dniu męczeństwa jego wnuka, jako wymyślone przez umajjadzką biurokrację. Także post tego dnia jest zakazany (w tradycji islamskiej, post jest wyrazem wdzięczności dla Boga za jego błogosławieństwo). 10 dnia muharram, 61 roku według kalendarza muzułmańskiego, w bitwie pod Karbalą, zginął Husajn ibn Ali. Husajn był wnukiem proroka Mahometa i został zabity w zasadzce przez wojska Jazida z rodu Umajjadów. Postawa ibn Alego jest dla szyitów symbolem męstwa, poświęcenia i walki przeciwko niesprawiedliwości aż do śmierci. Ponieważ zginął 10 dnia muharram, tego dnia wydarzenie to jest upamiętniane każdego roku. Jego śmierć, uznawana przez szyitów za męczeńską, stała się ważnym aspektem szyickiej tożsamości. Z tego powodu święto i dzień ten ma dla szyitów o wiele większe znaczenie niż dla sunnitów. Święto Aszura w wersji szyickiej jest obchodzone i uznawane przez władze głównie w tych krajach muzułmańskich, w których znaczna część mieszkańców jest szyitami, czyli w Iranie, Iraku, Bahrajnie i Azerbejdżanie. Mniejszościowe grupy w krajach takich jak Afganistan, Pakistan, Indie oraz diaspora również obchodzą Aszurę. Wiele krajów muzułmańskich, zdominowanych przez sunnitów, nie nadaje jednak temu świętu szczególnej rangi i nie wiąże go z Husajnem ibn Alim.

W dzień Aszury szyici urządzają domowe lub publiczne zgromadzenia, w czasie których wspominają śmierć i poświęcenie ibn Alego. Organizowane są również uliczne procesje i inscenizacje wydarzeń spod Karbali. Zgromadzeni wierni zazwyczaj lamentują[1]. Istnieje również zwyczaj samobiczowania się lub uderzania w piersi, co jest symbolem cierpień, jakie zadano Husajnowi. W Iranie i w Iraku istnieje także zwyczaj nazywany po persku: rowze kani i kirajja po arabsku[potrzebny przypis]. Dosłownie nazwa ta oznacza czytanie. Polega on na czytaniu fragmentów z dzieła pod tytułem "Ogród męczenników", pochodzącego z XVI wieku. Dzieło opisuje wydarzenia towarzyszące śmierci ibn Alego. Dodatkowo organizowane są przedstawienia.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d Campo Juan Eduardo, The Encyclopedia of Islam, Checkmark Books, 2009
  2. a b Encyclopaedia of Islam, Vol. 1, pod red. Clifforda Edmunda Boswortha, Lejda, Brill, 1960
  3. Hadis przekazany przez Aiszę: Aszura (tzn. dziesiąty dzień muharram) był dniem w którym plemię kurajszytów pościło w czasach przedislamskiej ignorancji. Prorok także pościł tego dnia. Kiedy udał się do Medyny, pościł i rozkazał wszystkim muzułmanom także pościć tego dnia. Gdy poszczenie podczas Ramadanu zostało ogłoszone, zachowywanie postu tego dnia przestało być obowiązkowe, a stało się indywidualną sprawą.
  4. Sahih al-Buchari księga 31 hadis 222, księga 55 hadis 609, and księga 58 hadis 279, [1]; Sahih al-Muslim księga 6 hadis 2518, 2519, 2520 [2]
  5. Javed Ahmad Ghamidi. Mizan, The Fast, Al-Mawrid
  6. Morrow, John Andrew. Islamic Images and Ideas: Essays on Sacred Symbolism. McFarland & Co, 2013. s.234-236. ISBN 9780786458486
  7. Katz, Marion Holmes The Birth of The Prophet Muhammad: Devotional Piety in Sunni Islam. Routledge, 2007. s.113-115. ISBN 9781135983949
  8. Francis E. Peters. The Origins of Islam. SUNY Press, 1994, s. 204.