Atak na Hrubieszów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Atak na Hrubieszów – jedna z akcji zbrojnych w czasie powstania antykomunistycznego w Polsce przeprowadzona wspólnie przez UPA i WiN w nocy z 27 na 28 maja 1946 roku. Celem ataku było zniszczenie lokalnego posterunku MO, siedziby MBP i budynku Komisji Przesiedleńczej, a także uwolnienie więźniów politycznych z lokalnego więzienia.

21 marca w Rudzie Różanieckiej przedstawiciele zamojskiej AK i UPA podpisali porozumienie, które kończyło w tym rejonie walki między tymi ugrupowaniami. Rozgraniczono terytoria wpływów i postanowiono o wymienianiu się informacjami wywiadowczymi. Polskie podziemie niepodległościowe zawarło z Ukraińcami wiele lokalnych sojuszy, skierowanych przeciw wspólnemu wrogowi – komunistom. Przeprowadzono kilka wspólnych akcji zbrojnych. Atakowano siedziby NKWD i UB, a także m.in. pociągi i stacje kolejowe.

Najsłynniejszą i największą operacją był atak na Hrubieszów. Plan akcji, ówczesny dowódca UPA w Polsce, płk Myrosław Onyszkewycz ps. „Orest” (dowódca oddziału, który odpowiedzialny był za mord na polskiej ludności w miejscowości Tarnoszyn) otrzymał od dowództwa WiN w kwietniu 1946.

Zaakceptował go i zgodził się na współpracę. Ustalono, że w akcji weźmie udział ok. 300 striłciw z UPA i ok. 150 partyzantów z WiN, dowodzonych przez Wacława Dąbrowskiego ps. „Azja”, komendanta hrubieszowskiego obwodu WiN.

27 maja w lesie pomiędzy Trzeszczanami i Podhorcami doszło do koncentracji oddziałów. Ustalono, że WiN zdobędzie w Hrubieszowie m.in. budynki Powiatowego UB, MO i Komitetu Powiatowego PPR, a oddziały UPA dowodzone przez Jewhena Sztenderę ps. „Prirwa” zaatakują siedzibę NKWD oraz Urząd Przesiedleńczy. O zmierzchu oddziały polsko–ukraińskie przegrupowały się do lasu w Dębince, kilka kilometrów od miasta, następnie partyzanci bez przeszkód dotarli do miasta i przed północą zajęli pozycję. Atak rozpoczął się o godz. 1:30 zainicjowany przez UPA ostrzałem budynku NKWD. Partyzanci WiN opanowali budynek UB i Powiatowy Komitet PPR. Milicjanci odparli atak broniąc się w budynku posterunku. Upowcom nie udało się zdobyć również siedziby NKWD oraz Urzędu Przesiedleńczego. W przeprowadzonej akcji zostało uwolnionych 20 więźniów oraz zabitych kilku funkcjonariuszy partyjnych. Nad ranem oddziały WiN i UPA wycofały się z miasta, w pościg bezskutecznie ruszyły oddziały 5 Pułku Piechoty LWP stacjonujące w Hrubieszowie, na północnym brzegu rzeki Huczwy (dowódcą zwiadu był porucznik Wojciech Jaruzelski) i MO.

Straty[edytuj | edytuj kod]

Straty po obu stronach były stosunkowo niewielkie:

  • UPA – 5 zabitych i 3 rannych
  • WiN – 1 zabity (sanitariuszka „Floresa”)
  • NKWD – 9 zabitych
  • WOP – 5 zabitych
  • PPR – 2 zabitych
  • UB – 2 zabitych

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, nr 8, wrzesień 2001, ISSN 1641-9561.
  • Krzysztof Jóźwiak "AK i UPA razem na czerwonych", "Rzecz o Historii" 15 września 2017 r.</ref>