August Bécu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
August Ludwik Bécu
Ilustracja
August Ludwik Bécu, mal. Jan Rustem
Data i miejsce urodzenia 22 kwietnia?/3 maja 1771
Grodno
Data i miejsce śmierci 26 sierpnia?/7 września 1824
Wilno
Miejsce spoczynku cmentarz Na Rossie w Wilnie
Zawód, zajęcie lekarz
Grób Augusta Bécu na cmentarzu Na Rossie w Wilnie

August Ludwik Bécu (ur. 22 kwietnia?/3 maja 1771 w Grodnie, zm. 26 sierpnia?/7 września 1824[1] Wilnie) – polski chirurg, profesor medycyny, wykładowca higieny i patologii na Cesarskim Uniwersytecie Wileńskim; ojczym Juliusza Słowackiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Wywodził się z osiadłej w XVII w. na Pomorzu rodziny francuskich protestantów. Jego ojciec, Jan Ludwik Bécu, osiedlił się w Rzeczypospolitej za panowania króla Stanisława Augusta. W 1775 został nobilitowany. Matką była Karolina z Heinów.

Kariera naukowa[edytuj | edytuj kod]

Ukończył szkołę średnią w Grodnie, a następnie (ze złotym medalem) Szkołę Główną Litewską.

29 czerwca 1789 uzyskał doktorat z filozofii, 6 stycznia 1793 doktorat z medycyny, 1 października 1797 został wykładowcą, a od 1806 profesorem zwyczajnym na Uniwersytecie Wileńskim.

W latach 1798–1814 był lekarzem w wileńskim szpitalu szarytek. W 1803 wydał broszurę O wakcynie, traktującą o odkrytej przez Edwarda Jennera metodzie szczepień ochronnych przeciw ospie; sam tę metodę stosował, jako pierwszy na Litwie.

Był współzałożycielem, a od 1811 prezesem, Wileńskiego Towarzystwa Lekarskiego. W latach 1805-1824 był członkiem korespondentem Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk[2].

Okoliczności śmierci[edytuj | edytuj kod]

Zginął od porażenia piorunem 26 sierpnia?/7 września 1824[a] około godz. 14.00[3] podczas drzemki w swoim mieszkaniu przy ul. Zamkowej 7 w Wilnie. Według współczesnych relacji piorun, od którego zginął Bécu, był piorunem kulistym[1].

Został pochowany na cmentarzu Na Rossie w Wilnie[4].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Z pierwszą małżonką, z domu Pilar, miał 2 córki: Aleksandrę Mianowską (1804-1832), serdeczną przyjaciółkę i powiernicę Juliusza Słowackiego i Hersylię Januszewską (1806-1872), przyszłą żonę Teofila Januszewskiego, brata Salomei – matki poety[5]. 17 sierpnia 1818 poślubił Salomeę Słowacką. Został w ten sposób ojczymem ośmioletniego wówczas Juliusza Słowackiego.

Prace[edytuj | edytuj kod]

  • August Bécu: O wakcynie, czyli tak zwaney ospie krowiéy. Wilno: Drukarnia Imperatorskiego Uniwersytetu, 1803, s. 8. OCLC 233450326.
  • August Bécu: Rozprawa o doskonałości szpitalów: miana na publicznem posiedzeniu przy rozpoczęciu Kursów Rocznych w Imperatorskim Wilenskim Uniwersytecie dnia 15.7bra 1807. Wilno: Drukarnia Diecezjalna u XX. Missyonarzów, 1807, s. 57. OCLC 69479628.

Postać Doktora z III części Dziadów[edytuj | edytuj kod]

(...) – słychać uderzenie piorunu)

WSZYSCY
(zlęknieni)

Słowo stało się ciałem! – To tu!

INNI

Tu! tu!

KS. PIOTR

Nie tu.

JEDEN
(patrząc w okno)

Jak blisko – w sam róg domu uniwersytetu.

SENATOR
(podchodzi do okna)

Okna Doktora!

KTOŚ Z WIDZÓW

Słyszysz w domu krzyk kobiety?

KTOŚ NA ULICY
(śmiejąc się)

Cha – cha – cha – diabli wzięli.
(Pelikan wbiega zmieszany)

SENATOR

Nasz Doktor?

PELIKAN

Zabity
Od pioruna. Fenomen ten godzien rozbiorów:
Około domu stało dziesięć konduktorów.
A piorun go w ostatnim pokoju wytropił,
Nic nie zepsuł i tylko ruble srebrne stopił,
Srebro leżało w biurku, tuż u głów Doktora,
I zapewne służyło dziś za konduktora.

STAROSTA

Ruble rosyjskie, widzę, bardzo niebezpieczne.
(...)
Adam Mickiewicz, Dziady, cześć III, scena VIII
(opis śmierci Doktora)

Był pierwowzorem postaci Doktora z III części Dziadów Adama Mickiewicza. August Bécu jako profesor i członek władz Uniwersytetu Wileńskiego był odbierany przez Adama Mickiewicza, przebywającego w tym czasie, tj. w latach 1823-1824 w więzieniu w klasztorze bazylianów w Wilnie i na zesłaniu oraz patriotyczną młodzież, jako zdrajca i współpracownik senatora Nikołaja Nowosilcowa. W 1832 Juliusz Słowacki, po lekturze III części „Dziadów”, uważał, że takie przedstawienie jego ojczyma jest krzywdzące, niesprawiedliwe i zniesławiające – chciał wyzwać Adama Mickiewicza na pojedynek[6]. Ostatecznie pojedynek nie odbył się, a skończyło się to wzajemną niechęcią poetów[1]. W odpowiedzi Juliusz Słowacki podjął polemikę z Adamem Mickiewiczem i III części „Dziadów”, wydając w 1834 dramat Kordian. Wątek śmierci od pioruna Juliusz Słowacki wykorzystał w tragedii Balladyna.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Data śmierci 26 sierpnia 1824 według kalendarza juliańskiego widnieje na nagrobku Augusta Bécu na cmentarzu Na Rossie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Alicja Dzisiewicz: Nad Wilnem grzmiało.. (pol.). Magazyn Wileński, 08-2007. [dostęp 2010-11-23].
  2. Aleksander Kraushar, Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk 1800-1832: monografia historyczna osnuta na źródłach archiwalnych. Ks. 4, Czasy polistopadowe: epilog: 1831-1836, 1906, s. 479.
  3. Adam Honory Kirkor: Przechadzki po Wilnie i jego okolicach. Wilno: Nakładem Maurycego Orgelbranda, 1859. OCLC 249947266. s. 253.
  4. Cmentarz na Rossie w Wilnie - baza danych, cmentarznarossie.uksw.edu.pl [dostęp 2018-10-30] (pol.).
  5. Tamara Senìna: Muzeum Juliusza Słowackiego („Godzina myśli” - przewodnik; tł. z j. ukraińskiego Alina Szulgan, Ludmiła Ochocka, Helena Haśkiewicz). Tarnopol: Obwodowe Literacko-Memorialne Muzeum Juliusza Słowackiego w Krzemieńcu, TERNO-GRAF, 2009, s. 72. ISBN 978-966-457047-0. (pol.) s. 27.
  6. Juliusz Słowacki o Adamie Mickiewiczu po lekturze III części Dziadów: „Skorom przeczy[tał]... chciałem się koniecznie strzelać z nim” za: Alicja Dzisiewicz: Nad Wilnem grzmiało.. (pol.). Magazyn Wileński, 08-2007. [dostęp 2010-11-23].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Literatura uzupełniająca[edytuj | edytuj kod]