August Krasicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
August Krasicki
Ilustracja
rotmistrz rezerwy kawalerii rotmistrz rezerwy kawalerii
Data i miejsce urodzenia 19 kwietnia 1873
Bachórzec Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 7 lipca 1946
Kraków, Polska Ludowa
Przebieg służby
Lata służby 1894–1895,
1914–1921
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier,
Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie,
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 6 Pułk Ułanów Austro-Węgier,
18 Pułk Piechoty k.k. Landwehry,
Komenda Legionów Polskich,
14 Pułk Ułanów Jazłowieckich
Stanowiska adiutant batalionu,
oficer ordynansowy,
adiutant dowódcy armii
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi

August Konstanty Ksawery Edmund Antoni Jan Stanisław Ignacy Krasicki hrabia h. Rogala (ur. 19 kwietnia 1873 w Bachórcu, zm. 7 lipca 1946 w Krakowie) – polski ziemianin, poseł na Sejm Krajowy Galicji, oficer c. i k. armii i Legionów Polskich, rotmistrz kawalerii Wojska Polskiego, działacz społeczny, hodowca roślin.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Oficerowie Komendy Legionów – bitwa pod Okomezo (od lewej A. Krasicki, Łepkowski, dr Bertold Merwin, Jakubowski, Zagórski);
grudzień 1916
Tablica na pomniku w Lesku
Epitafium Augusta i Izabeli Krasickich w Lesku

Był prawnukiem gen. Franciszka Ksawerego Krasickiego (1774–1844) i Julii Teresy Wandalin-Mniszech (1777–1845), wnukiem Augusta Zamoyskiego (1811–1889)[1] oraz Edmunda Krasickiego (1808–1894) i Anieli z domu Brzostowskiej herbu Strzemię (1816–1903) oraz synem Ignacego Krasickiego (1839–1924) i Elżbiety z domu Zamoyskiej h. Jelita (1846–1916)[2]. Jego rodzeństwem byli: Franciszek (1874–1950), Zofia (1878–1965), Róża (1881–1956), Anna (1885–1906), Jan (1888–1892). August Krasicki wyrastał w atmosferze zamku leskiego[3], który w II połowie XIX wieku był ośrodkiem towarzysko-intelektualnym regionu. Przed każdymi wyborami sejmowymi zjeżdżała tu szlachta sanocka. Krasiccy utrzymywali żywe kontakty z wieloma działaczami patriotycznymi i twórcami kultury. Po ojcu objął zamek w Lesku w 1903[4].

Ukończył studia na Uniwersytecie we Fryburgu (Szwajcaria) oraz w Akademii Leśnej w Tharandt (Saksonia). W latach 1894–1895 odbył jednoroczną służbę wojskową w c. i k. armii jako ochotnik w szeregach 6 pułku ułanów w Rzeszowie. Uzyskał stopień podporucznika rezerwy kawalerii.

Od 1889 aktywnie uczestniczył w życiu publicznym. Najpierw został członkiem powiatowego wydziału rolniczego w Lisku[5]. Później wieloletnim członkiem rady powiatowej w Lesku. Pełnił też funkcję marszałka powiatu leskiego. Pełnił też funkcję prezesa lokalnego oddziału Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego (przed 1914 był członkiem liskiego oddziału C. K. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego[6][7]). W 1908 objął administrację dóbr leskich. Pełnił mandat posła na Sejm Krajowy Galicji X kadencji (1913–1914) z IV kurii w 25. okręgu Lesko. Został przysięgłym głównym przy C. K. Sądzie Obwodowym w Sanoku na rok 1913[8]. Przed 1914 był prezesem zarządu oddziału Towarzystwa Pomocy Przemysłowej w Lesku[9].

Po wybuchu I wojny światowej został powołany do armii austriackiej 2 sierpnia 1914, po czym skierowany 18 pułku piechoty Obrony Krajowej jako adiutant II batalionu. Na skutek starań Krasickiego przeniesiono do utworzonej Komendy Legionów Polskich. Od 4 września 1914 roku zajmował stanowisko adiutanta i oficera ordynansowego kolejnych komendantów, najpierw Rajmunda Baczyńskiego, następnie od końca września 1914 do końca kwietnia 1916 generała Karola Durskiego-Trzaski, potem do połowy listopada 1916 Stanisława Puchalskiego, do kwietnia 1917 generała Stanisława Szeptyckiego. Kampania, w której uczestniczył, wyznaczyła szlak bojowy najpierw II Brygady (od Przemyśla przez Karpaty, Bukowinę, Pokucie), a następnie całych Legionów (Lubelszczyzna, Podlasie, Wołyń). W grudniu 1914 został awansowany na porucznika kawalerii. W kwietniu 1916 August Krasicki został członkiem Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego w Krakowie i brał aktywny udział w życiu politycznym. Po zakończeniu wojny powrócił do Leska. Spisał swoje przeżycia wojenne, które w 1934 zostały wydane w publikacji pt. Dziennik z kampanji rosyjskiej Krasickiego Augusta, porucznika w Sztabie Komendy Polskich Legjonów 1914–1916, spisywany podczas służby w szeregach Legionów Polskich[10].

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został przyjęty do Wojska Polskiego od 7 maja 1919. Podczas trwającej wojny polsko-bolszewickiej w sierpniu 1920 ochotniczo zgłosił się do walczących wojsk polskich[11]. Przydzielony do komendy armii na froncie północno-wschodnim był adiutantem dowódcy. Został awansowany do stopnia rotmistrza kawalerii ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[12][13]. Po wojnie został przeniesiony do rezerwy z dniem 18 stycznia 1921. Został przydzielony do 14 pułku Ułanów Jazłowieckich we Lwowie: w 1923 jako oficer rezerwowy[14], w 1924 jako oficer pospolitego ruszenia[15]. W 1934 jako rotmistrz rezerwy pospolitego ruszenia kawalerii pozostawał w dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr X i był wówczas przydzielony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Sanok[16].

W czasie większości swojego pobytu w Legionach August Krasicki prowadził pamiętnik. Jak sam pisał we wstępie, główną jego motywacją były spisane przez jego dziada Edmunda wspomnienia z kampanii powstańczej 1830–1831. Niezbyt szczegółowe zapiski dziadka pozostawiły niedosyt wnuka, który w swoim pamiętniku bardzo szczegółowo i ściśle opisuje dzień po dniu. Pamiętnik rozpoczyna się od powołania autora do wojska 1 sierpnia 1914 roku, a kończy 26 lipca 1916. O nim pisał w Kolędzie dla Komendy Legionów Józef Mączka: „Pan Krasicki ułan chwacki / Zamaszysty i junacki".

August Krasicki prawie do końca życia pełnił wiele funkcji samorządowych i administrował dobrami leskimi. Aktywnie udziela się w życiu społeczno-politycznym Leska[17]. Odbudował zamek leski. Prowadził badania botaniczne, uwieńczone wyhodowaniem nowej odmiany świerka z lasów leskich nazwanej na jego cześć (Picea Krasicki'ana). Pisywał do „Roczników Towarzystwa Dendrologicznego”. Obok kierowania folwarkiem w Posadzie Leskiem i posiadania gruntów w samym Lesku, był również przedsiębiorcą, prowadził gospodarstwo rybne, założył tartak parowy, plantację wikliny koszykarskiej[18]. Był prezesem Małopolskiego Towarzystwa Leśnego[19]. W Lesku sprawował stanowiska prezesa Okręgowego Towarzystwa Rolniczego w Lesku[20], Rady Szkolnej Miejscowej[21], przewodniczącym zarządu Składnicy Kółek Rolniczych[22]. Został członkiem założonego w lutym 1934 Towarzystwa Gimnazjum Prywatnego w Lesku[23], a 17 marca 1938 został wybrany członkiem zarządu zwołanego wówczas w Lesku powiatowego zjazdu Związku Szlachty Zagrodowej[24]. Przekazał grunt pod budowę gmachu Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Lesku[25], a także areał nad Sanem celem utworzenia boiska piłkarskiego założonego w 1923 klubu Sanovia Lesko[26]. Pełnił mandat radnego Rady Miejskiej w Lesku (kadencji od 1934 oraz ostatniej kadencji od 1938)[27]. Jako jeden z pierwszych mieszkańców Leska posiadał w mieście samochód osobowy[28].

Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę, od 27 września 1939 przebywał w majątku Gubrynowiczów w Porażu. Zmarł 4 lipca 1946 w Krakowie.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W 1934 w Lesku został ustanowiony pomnik (określany jako „Głaz Legionowy”[30] bądź „Kamień Legionistów”[31]) upamiętniający wyruszających w bój o niepodległość ojczyzny z powiatu leskiego w szeregi Legionów Polskich. Na tablicy został wymieniony m.in. August Krasicki (a także np. Stanisław Charzewski, Wiktor Robel, Marian Wisz).

W 1990 zostało wmurowane epitafium Augusta i Izabeli Krasickich w kościele Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Lesku.

W Muzeum Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego przechowywane są jego ryciny roślin[32].

Jego żoną 10 września 1903 w Krakowie była Izabela z domu Wodzicka herbu Leliwa (1882–1966, córka Stanisława Wodzickiego, oficera powstania listopadowego)[2][33]. Ich dziećmi byli: Antoni (1904–1986), Stanisław (1906–1977), Franciszek Ksawery Maria Antoni Klemens[34] (1911–1999), Jan (1917–1992), Zofia (1919–2010) i Elżbieta (1921–2009).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. August. Dziennik 1934 ↓, s. 5.
  2. a b Herbarz polski 1908 ↓, s. 177.
  3. Lesko trafiło w ręce Krasickich w 1799 roku. Zamek był w ruinie, wyremontowano go dopiero w latach 1836-1843 pod kierownictwem Wincentego Pola. Spalony przez Rosjan w 1915 roku, został ponownie odbudowany przez Augusta Krasickiego w okresie międzywojennym. Zamek i dobra leskie w rękach Krasickich pozostawał do II wojny światowej.
  4. Ks. Władysław Lutecki: Historie niektóre Ziemi Sanockiej. Warszawa: Wiadomości Turystyczne, 1938, s. 23.
  5. Staraniami Augusta Krasickiego w 1931 roku powrócono do nazwy Lesko - Bieszczady Przewodnik, Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 2004, ​ISBN 83-89188-14-7​, s. 305.
  6. Sprawozdanie Komitetu C. K. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego za rok 1912. Lwów: 1913, s. 236.
  7. Sprawozdanie Komitetu C. K. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego za rok 1913. Lwów: 1914, s. 408.
  8. Lista roczna przysięgłych w obrębie c. k. Sądu obwodowego w Sanoku na rok 1913. „Dziennik Urzędowy c.k. Starostwa i c.k. Rady szkolnej okręgowej w Sanoku”, s. 4, Nr 3 z 1 lutego 1913. 
  9. Sprawozdanie z działalności „Ligi Pomocy Przemysłowej” za czas od 15. sierpnia 1908-do 31. grudnia 1909. t.j. za szósty rok istnienia. Lwów: 1910, s. 78.
  10. August. Dziennik 1934 ↓, s. 1-472.
  11. Budziak. Dzieje Leska 1918–1939 ↓, s. 14.
  12. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 695.
  13. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 636.
  14. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 628.
  15. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 568.
  16. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 1039.
  17. Budziak. Dzieje Leska 1918–1939 ↓, s. 47.
  18. Budziak. Dzieje Leska 1918–1939 ↓, s. 74-75, 84, 94-95.
  19. Protokół z Walnego Zgromadzenia Członków Małop. Tow. leśnego odbytego dnia 22 października 1922. „Sylwan”, s. 280, Nr 12 z grudnia 1922. Małopolskie Towarzystwo Leśne i Spółdzielnia Leśników. 
  20. Budziak. Dzieje Leska 1918–1939 ↓, s. 96.
  21. Budziak. Dzieje Leska 1918–1939 ↓, s. 44, 103.
  22. Budziak. Dzieje Leska 1918–1939 ↓, s. 83.
  23. Budziak. Dzieje Leska 1918–1939 ↓, s. 120.
  24. Budziak. Dzieje Leska 1918–1939 ↓, s. 191.
  25. Budziak. Dzieje Leska 1918–1939 ↓, s. 59.
  26. Budziak. Dzieje Leska 1918–1939 ↓, s. 156.
  27. Budziak. Dzieje Leska 1918–1939 ↓, s. 39-41.
  28. Budziak. Dzieje Leska 1918–1939 ↓, s. 68.
  29. M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 102 „za zasługi na polu wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego”.
  30. Parada w Lesku. „Wschód”. Nr 6, s. 2, 20 marca 1936. 
  31. Ryszard Nater, Zygmunt Nater: Lesko. Nasze miasto. Lesko: 2001, s. 65. ISBN 83-910156-3-7.
  32. Piotr Köhler. Ikonoteka i notatki florystyczne Augusta Konstantego hr. Krasickiego w Muzeum Botanicznym i Pracowni Historii Botaniki im. J. Dyakowskiej Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego.. „Wiadomości botaniczne”. 41(2), s. 79-81, 1997. 
  33. August. Dziennik 1934 ↓, s. 37.
  34. Państwowe Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku. Katalog główny, rok 1921/22 (zespół 7, sygn. 82). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 45.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]