August Mroczkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
August Mroczkowski
Data i miejsce urodzenia 3 sierpnia 1845
Zatwarnica
Data i miejsce śmierci 29 stycznia 1920
Sanok
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Sanoku
Narodowość polska
Stanowisko nauczyciel

August Mroczkowski (ur. 3 sierpnia 1845 w Zatwarnicy, zm. 29 stycznia 1920 w Sanoku) – powstaniec styczniowy, nauczyciel, ziemianin.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 3 sierpnia 1845 w Zatwarnicy[1][2][3]. Jako student brał udział w powstaniu styczniowym 1863. Służył jako szeregowiec karabinierów w oddziale ochotników Franciszka Ksawerego Horodyńskiego w wyprawie generała Józefa Wysockiego na Radziwiłłów (połowa 1863) i w oddziale W. Komorowskiego w bitwie pod Poryckiem na Wołyniu 2-3 października 1863, podczas której został ranny.

Podjął pracę w zawodzie nauczyciela 24 września 1873[1]. Egzamin nauczycielski złożył 5 czerwca 1882[1]. Jako nauczyciel uczył przyrody w C. K. Gimnazjum w Jaśle[4]. Rozporządzeniem z 31 lipca 1883 C. K. Ministra Wyznań i Oświecenia został przeniesiony ze stanowiska zastępcy nauczyciela w Gimnazjum św. Jacka w Krakowie na posadę nauczyciela rzeczywistego (którym został formalnie mianowany 22 sierpnia 1883[1]) do C. K. Gimnazjum Męskiego w Sanoku[5]. Reskryptem z 10 września 1886 Wysokiego C. K. Prezydium Rady Szkolnej Krajowej został zatwierdzony na stałe w zawodzie nauczycielskim i mianowany c. k. profesorem[6]. Jako profesor sanockiego gimnazjum wykładał historię naturalną, matematykę, język polski[7][8][9][10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20][21][22][23][24][25][26][27][28][29][30][31][32][33][34][35].

Grób Augusta Mroczkowskiego w Sanoku

Nadzorował oddział filialny sanockiego gimnazjum od 22 listopada 1902[36] do 28 grudnia 1908[30][37]. W roku szkolnym 1909/1910 przebywał na urlopie[38]. Ponadto nauczał historii w Instytucie Wyższym Naukowo-Wychowawczym przygotowującym dziewczęta do zawodu nauczycielskiego[39] oraz języka polskiego i stylistyki w Szkole Przemysłowej Uzupełniającej w Sanoku, powołanej w 1905[40]. Otrzymał VIII rangę służbową 1 października 1899[41], następnie VII rangę 13 października 1903[1]. W sprawozdaniach szkolnych sanockiego gimnazjum w latach 1907 i 1908 ukazały się jego publikacje na temat higrometrów[42]. Pracował jako nauczyciel prawie 40 lat[43]. Reskryptem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 18 marca 1911 został przeniesiony w stały stan spoczynku[44]. Postanowieniem cesarza Franciszka Józefa I z 26 grudnia 1915 otrzymał tytuł c. k. radcy szkolnego wraz z uwolnieniem od taksy[45]. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Rada Szkolna Krajowa rozporządzeniem z dnia 10 października 1919 upoważniła do zajęcia w zakładzie (sanockiego gimnazjum) emerytowanego profesora Mroczkowskiego[46].

Działał w Towarzystwie Nauczycieli Szkół Wyższych był zastępcą przewodniczącego koła jasielsko-krośnieńsko-sanockiego[47], aktywistą koła sanockiego koła[48], w 1910 był jego przewodniczącym[49]. Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” od 1 stycznia 1899[50] i działał w jego strukturach[51], od 1908 pełnił funkcję zastępcy członków sądu honorowego, a od 1911 był sędzią w sądzie honorowym[52]. Jego nazwisko zostało umieszczone w drzewcu sztandaru TG Sokół w Sanoku, na jednym z 125 gwoździ upamiętniających członków[53]. Był działaczem Towarzystwa Upiększania Miasta Sanoka[54], w którym był członkiem komisji rewizyjnej od 18 marca 1905[55], wydziałowym[56], zastępcą prezesa (1910[57], 1911[58][59], 1912[60]). W lipcu 1912 uczestniczył w Zjeździe Związku Towarzystw Upiększania Kraju[61]. Był członkiem zwyczajnym Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego[62][63][64][65]. Zasiadł w radzie nadzorczej Towarzystwa Kasy Zaliczkowej w Sanoku[66]. W 1904, 1905 był wybierany członkiem wydziału „Towarzystwa Bursy”, sprawującego pieczę nad Bursą Jubileuszową im. Cesarza Franciszka Józefa w Sanoku[67][68]. 27 października 1905 został wybrany ponownie przewodniczącym wydziału Towarzystwa Pomocy Naukowej w Sanoku[69][70][71].

Posiadał gospodarstwo rolne z dworem w Krajowicach[72]. Jego córką była Zofia, która została żoną duchownego greckokatolickiego Antoniego Jaksy Kłaczyńskiego[73].

August Mroczkowski zmarł 29 stycznia 1920 w Sanoku[74]. Został pochowany w części „Rymanowski Stary” Cmentarza Centralnego w Sanoku[75]. Opiekę nad nagrobkiem Augusta Mroczkowskiego podjęli harcerze z Hufca Ziemi Sanockiej im. ks. hm. Zdzisława Peszkowskiego[76].

O osobie Augusta Mroczkowskiego w kontekście udziału w powstaniu oraz nauki w gimnazjum wspominali w 1958 Jan Świerzowicz[77] i prof. Karol Zaleski[78][79].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 82.
  2. Zatwarnica - historia i teraźniejszość. Rys historyczny Zatwarnicy. twojebieszczady.net. [dostęp 29 czerwca 2014].
  3. Bieszczadzki Dom Kultury w Lesku. bdk.lesko.pl. [dostęp 29 czerwca 2014].
  4. Księga pamiątkowa 70-lecia Państwowego Gimnazjum imienia króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle 1868–1938. Jasło: 1938, s. 12, 113.
  5. Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1884. Sanok: Fundusz Naukowy, 1884, s. 103.
  6. Sprawozdanie C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1887. Sanok: Fundusz Naukowy, 1887, s. 15.
  7. Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1884. Sanok: Fundusz Naukowy, 1884, s. 101.
  8. Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1885. Sanok: Fundusz Naukowy, 1885, s. 21.
  9. Sprawozdanie C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1886. Sanok: Fundusz Naukowy, 1886, s. 59.
  10. Sprawozdanie C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1887. Sanok: Fundusz Naukowy, 1887, s. 13.
  11. Sprawozdanie C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1888. Sanok: Fundusz Naukowy, 1888, s. 67.
  12. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1889. Sanok: Fundusz Naukowy, 1889, s. 29.
  13. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1890. Sanok: Fundusz Naukowy, 1890, s. 39.
  14. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1891. Sanok: Fundusz Naukowy, 1891, s. 21.
  15. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1892. Sanok: Fundusz Naukowy, 1892, s. 23.
  16. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1893. Sanok: Fundusz Naukowy, 1893, s. 15.
  17. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1894. Sanok: Fundusz Naukowy, 1894, s. 33.
  18. XIV. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1895. Sanok: Fundusz Naukowy, 1895, s. 43.
  19. XVI. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1897. Sanok: Fundusz Naukowy, 1897, s. 33.
  20. XVII. Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1898. Sanok: Fundusz Naukowy, 1898, s. 65.
  21. 18. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1898/9. Sanok: Fundusz Naukowy, 1899, s. 1.
  22. 19. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1899/1900. Sanok: Fundusz Naukowy, 1900, s. 1.
  23. 20. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1900/1901. Sanok: 1901, s. 2.
  24. 21. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1901/1902. Sanok: 1902, s. 2.
  25. 22. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1902/1903. Sanok: 1903, s. 2.
  26. 23. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1903/1904. Sanok: 1904, s. 2.
  27. 24. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1904/1905. Sanok: 1905, s. 2.
  28. 25. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1905/1906. Sanok: 1906, s. 2.
  29. 26. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1906/1907. Sanok: 1907, s. 3.
  30. a b XXVII. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1907/8. Sanok: Fundusz Naukowy, 1908, s. 2.
  31. XXVIII. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1908/9. Sanok: Fundusz Naukowy, 1909, s. 2.
  32. XXIX. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1909/10. Sanok: Fundusz Naukowy, 1910, s. 2.
  33. Sprawozdanie Jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888-1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu wychowawców i wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Sanok: 1938, s. 40.
  34. Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 74.
  35. Alojzy Zielecki, Społeczeństwo Sanoka u progu XX wieku. Życie kulturalne. W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 462.
  36. 22. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1902/1903. Sanok: 1903, s. 5.
  37. XXVIII. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1908/9. Sanok: Fundusz Naukowy, 1909, s. 5.
  38. XXIX. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1909/10. Sanok: Fundusz Naukowy, 1910, s. 2, 5.
  39. Wojciech Sołtys, Oświata i szkolnictwo, W epoce autonomii galicyjskiej, s. 435, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995.
  40. Szkoła przemysłowa uzupełniająca w Sanoku. „Gazeta Sanocka”, s. 2-3, Nr 59 z 18 maja 1896. 
  41. 19. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1899/1900. Sanok: Fundusz Naukowy, 1900, s. 3.
  42. Maria Myćka-Kril: Dorobek nauczycieli i uczniów Gimnazjum w Sanoku. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 98.
  43. Kronika. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 26 z 18 czerwca 1911. 
  44. XXX. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1910/11. Sanok: Fundusz Naukowy, 1911, s. 8.
  45. XXXIV. Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1915/16. Sanok: Fundusz Naukowy, 1916, s. 13.
  46. XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 37.
  47. Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych za czas od 26. maja 1901 do 18. maja 1902. Koło jasielsko-krośnieńsko-sanockie. „Muzeum. Czasopismo Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych”. 7-8, s. 8, 1902. 
  48. Ruch w kołach. Koło sanockie. „Muzeum”. 5, s. 158, 1908. 
  49. Zarządy kół. „Muzeum”. 4, s. 8, 1910. 
  50. Sprawozdanie Wydziału Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku za rok administracyjny 1898. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 1898, s. 10.
  51. Lista członków z dniem 31 grudnia 1899. W: Sprawozdanie Wydziału Polskiego Towarz. Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku za rok administracyjny 1899. Sanok: Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, 1900, s. 14.
  52. Władze. sokolsanok.pl. [dostęp 29 czerwca 2014].
  53. Sztandar. sokolsanok.pl. [dostęp 2015-06-16].
  54. Zbigniew Koziarz. Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka (1904 – 1994). „Rocznik Sanocki 1995”, s. 10, 1995. Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka. ISSN 0557-2096. 
  55. Kronika. Tow. dla Upiększ. m. Sanoka. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 65 z 26 marca 1905. 
  56. Kronika. Walne Zgr. Tow. Upiększ. miasta. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 129 z 17 czerwca 1906. 
  57. Kronika. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 3 z 15 maja 1910. 
  58. Kronika. Tow. Upiększ. m. Sanoka. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 24 z 11 czerwca 1911. 
  59. Sprawozdanie Wydziału Tow. Upiększania Miasta Sanoka. „Miesięcznik Artystyczny”, s. 67, Nr 7 z 1912. 
  60. T. U. M. S.. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 26 z 30 czerwca 1912. 
  61. Ochrona piękności kraju. „Architekt”. 6-7, s. 76, 1912. 
  62. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z czwartego roku jej istnienia, tj. 1888-1889 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu 14 grudnia 1889. s. 7.
  63. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z ósmego roku jej istnienia tj. 1893 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 17 marca 1894. s. 11.
  64. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z dziewiątego roku jej istnienia tj. 1894 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 4 maja 1895. s. 9.
  65. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego za czas od 31 stycznia do 15 września 1897 (dwunasty rok istnienia) złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 18 grudnia 1897. s. 9.
  66. Kasa zaliczkowa w Sanoku. „Gazeta Sanocka”, s. 2, Nr 9 z 28 lutego 1904. 
  67. Kronika. Bursa Jubileuszowa. „Gazeta Sanocka”, s. 4, Nr 40 z 3 października 1904. 
  68. Kronika. „Gazeta Sanocka”, s. 4, Nr 93 z 8 października 1905. 
  69. Kronika. „Gazeta Sanocka”, s. 4, Nr 97 z 5 listopada 1905. 
  70. Walne Zgromadzenie Tow. Pomocy Naukowej w Sanoku. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 2, Nr 202 z 17 listopada 1907. 
  71. XXVII. Sprawozdanie Dyrektora C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1907/8. Sanok: Fundusz Naukowy, 1908, s. 42.
  72. II. W ziemi sanockiej 1920–1930. W: Stanisław Proń: Szukałem człowieka. Wspomnienia. Kraków: Muzeum Farmacji Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2016, s. 72. ISBN 978-83-933657-8-4.
  73. II. W ziemi sanockiej 1920–1930. W: Stanisław Proń: Szukałem człowieka. Wspomnienia. Kraków: Muzeum Farmacji Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2016, s. 71. ISBN 978-83-933657-8-4.
  74. Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. Indeks do ksiąg zmarłych od roku 1914. Sygn. 234/J/20.
  75. 150. rocznica Powstania Styczniowego. Miejsca pamięci. Województwo Podkarpackie. prezydent.pl. [dostęp 2017-01-07].
  76. Rozkaz L. 12/2013 z 14 września. zhpsanok.pl, 14 września, 2013. [dostęp 24 marca 2015].
  77. Jan Świerzowicz: Wspomnienia z lat 1901–1908. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 174.
  78. Karol Zaleski: Tradycje Powstania Styczniowego (wspomnienia z lat chłopięcych w Sanoku). W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 177-180.
  79. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 173-174. ISBN 83-909787-0-9.
  80. XXVII. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1907/8. Sanok: Fundusz Naukowy, 1908, s. 1-24.
  81. O higrometrach i sposobie ich użycia: Teil 2. books.google. [dostęp 29 czerwca 2014].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]