Automat telefoniczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Automat telefoniczny z lat 60. XX w powszechny w obiegu w Polsce i w Rosji

Automat telefoniczny, telefon samoinkasującyaparat telefoniczny umożliwiający natychmiastowe pobieranie opłaty za przeprowadzaną rozmowę lub inne usługi, umieszczany zazwyczaj w budce telefonicznej w miejscu publicznym.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Publiczny automat telefoniczny jest z założenia i funcji przeciwstawny do telefonii stacjonarnej i komórkowej, ze względu na dostęp do sieci telefonicznej. Dostęp jest własnością użytkownika końcowego albo jest zarezerwowany dla niego przez właściciela, zarządcę dostępu. Opłaty za dostęp mogą być pobierane w postaci monet, żetonów, kart magnetycznych. W niektórych krajach dostęp jest darmowy. Automaty telefoniczne w różnych formułach użytkowania istnieją i działają nadal w wielu krajach świata: m.in. w Wielkiej Brytanii, Włoszech, Niemczech, Rosji, Stanach Zjednoczonych, Japonii, Indiach. W Polsce ostatnie automaty telefoniczne wycofano w 2017 roku.

W wielu krajach na świecie nadal zachowany jest dostęp do publicznego kontaktu telefonicznego w szpitalach, szkołach, więzieniach, centrach miast i gmin, stacjach metra, punktach przesiadkowych, stacjach benzynowych, postojach na autostradach, punktach granicznych[1].

Polska[edytuj | edytuj kod]

W czasach PRL automaty telefoniczne były urządzeniami jednokierunkowymi – nie można było do nich dzwonić i do lat siedemdziesiątych poprzedniego stulecia istniały tylko automaty lokalne (umożliwiające jedynie rozmowy lokalne). Początkowo automaty przyjmowały drobne monety, inflacja lat osiemdziesiątych spowodowała zmianę sposobu płatności – zastosowano specjalne żetony, co również było kłopotliwe, gdyż wymagało częstej obsługi aparatów w celu opróżnienia z żetonów. Płatności są uiszczane przy pomocy kart magnetycznych lub kart mikroprocesorowych, lecz zaznacza się tendencja do powrotu możliwości płacenia monetami, jako najwygodniejszą formą dla użytkowników. Operator Orange Polska w 2017 roku zlikwidował wszystkie obsługiwane przez niego automaty telefoniczne[2].

Automaty firm Netia i innych operatorów również znikneły z obiegu. Z powodu braku ustawowej decyzji o wyborze operatora wyznaczonego w zakresie usług telekomunikacyjnych obecnie w Polsce nie ma automatów telefonicznych w miejscach publicznych[3].

Automaty telefoniczne dawniej użytkowane na terenie Polski[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe modele[edytuj | edytuj kod]

Urmet TSP-91[edytuj | edytuj kod]

Wprowadzony do użytku 08.1991[4], wycofany formalnie od 1 marca 2006. Popularnie zwany niebieskim aparatem. Korzysta wyłącznie z kart magnetycznych. TSP91 zawiera: płytę główną, czytnik, klawiaturę oraz wyświetlacz ciekłokrystaliczny 1×16[5]. Podstawowym składnikiem TSP91 jest płyta główna na której znajduje się między innymi: RAM, procesor oraz EPROM z oprogramowaniem.

Aparat sterowany procesorem typu Motorola 68HC11. W obudowie aparatu znajduje się czytnik karty składający się z bębna, który umożliwia ruch wyłącznie w jedną stronę. Za bębnem umieszczone są 2 głowice: odczytująca i zapisująca. Wadą tego aparatu był stosunkowo skomplikowany transport karty wewnątrz urządzenia, sprzyjający zacięciom i zablokowaniom.

Urmet TPE-97/U[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: TPE-97/U.
Aparat telefoniczny TPE97

Podobnie jak niebieski, wycofany z użytku. Popularnie nazywany srebrnym aparatem. Potrafi obsługiwać zarówno karty magnetyczne (ta możliwość jest zablokowana) i elektroniczne w standardzie SLE4436. Jest znacznie bardziej rozwinięty technologicznie od TSP91. W TPE97 został zastosowany solidny procesor oraz pamięć flash. Srebrny w przeciwieństwie do niebieskiego posiada solidniejszą obudowę, wykonaną z wytapianego pod ciśnieniem stopu metali odpornych na korozję. Nowatorskim posunięciem było zastosowanie uaktualnienia całego programu z centrum nadzoru STG97 przy użyciu modemu V.22bis 2400 b/s.

Karty serwisowe do srebrnego są kartami chipowymi na układzie SLE4406.

Urmet CTP-I[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: CTP-I.
Aparat telefoniczny CTP-I

Popularnie zwany jest jajkiem. Aparat ten działa wyłącznie na karty elektroniczne SLE4436 (karty serwisowe są w standardzie SLE4406) i tylko na liniach ISDN. Jajko, podobnie jak TPE97, współpracuje z systemem SLE4406, dodano jedynie uaktualnienie.

Możliwa jest komunikacja z centrum nadzoru również podczas korzystania z aparatu[6]. Istnieje wersja umożliwiająca płacenie monetami lub żetonami.

Ascom eXANTO[edytuj | edytuj kod]

Nazywany również żółtym[7]. Obsługuje wyłącznie karty elektroniczne SLE4436. We wnętrzu eXANTO znajduje się płyta główna, czytnik oraz klawiaturo-wyświetlacz. eXANTO posiada swoje Centra Nadzoru: PMS150 (lokalne) i PMS300 (centralne). Automat do komunikacji z centrum nadzoru używa modemu V22bis. W eXANTO instalowane jest również P-Line, urządzenie zabezpieczające przed oszustami. Posiada funkcję wysyłania SMS-ów oraz e-maili (za które opłata jest pobierana ze zwykłej karty służącej do rozmów lub specjalnej karty sms). Istnieje też wersja indoor w obudowie z tworzywa sztucznego do montowania w pomieszczeniach zamkniętych nie narażonych na wandalizm.

Ascom eXANTO
Ascom eXANTO inDoor

Inne[edytuj | edytuj kod]

AWS-7 GPT Emerald P70003N TMI-M/P
Tarnobrzeg PKS Automat telefoniczny telkom telos 03.jpg GPT-Emerald-P70003N-07101079.JPG TMI-MP-phone-Torun.jpg
Typ wycofywany z użytku, pojedyncze egzemplarze pracują w sieciach Netii (Wałcz), Środkowo-Zachodnich Telefonach Polskich S.A. (Leszno), Telefonii Podlaskiej (Sokołów Podlaski), Pilickiej Telefonii SA oraz w Multimediach (Mielec). Umożliwia płacenie monetami. Nie jest wyposażony w wyświetlacz. Używany przez sieć Dialog (Wrocław, Bielsko-Biała i in.). Umożliwia płacenie monetami (10 gr…5 zł). Istnieje kilka wersji różniących się wrzutnikiem monet. Producentem tego aparatu jest Siemens. Używany przez sieć Netia (Toruń, Katowice i in.). Umożliwia płacenie monetami.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Eugeniusz Gołębiewski: Historia powstania i rozwoju „publicznych, telefonicznych aparatów samoinkasujących -PAS (pol.).
  2. Polska żegna się z budkami telefonicznymi. W przyszłym roku zlikwidują je wszystkiePolska żegna się z budkami telefonicznymi, next.gazeta.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  3. UKE: Operatora wyznaczonego nie będzie. Ceny usług w Polsce są w przystępnej cenie (pol.). Gazeta Prawna, 05.05.2014.
  4. Znikną z rynku, ale nie z kolekcji, „expressbydgoski.pl” [dostęp 2017-09-06] (pol.).
  5. W jednej linii posiada 16 alfanumerycznych znaków, połączonych ze sobą taśmami podobnymi do tych jakie stosuje się w komputerach PC.
  6. ISDN umożliwia komunikację dwukanałową.
  7. Występują też egzemplarze w białych obudowach, od maja 2012 również w barwach Orange.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Opracowanie nt. automatów telefonicznych wrzutowych stosowanych w Polsce

Historia i charakterystyka automatów telefonicznych na karty stosowanych w Polsce