Automat telefoniczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Automat telefoniczny z lat 60. XX w powszechny w obiegu w Polsce i w Rosji

Automat telefoniczny, telefon samoinkasującyaparat telefoniczny umożliwiający natychmiastowe pobieranie opłaty za przeprowadzaną rozmowę lub inne usługi, umieszczany zazwyczaj w budce telefonicznej w miejscu publicznym.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Publiczny automat telefoniczny jest z założenia i funkcji przeciwstawny do telefonii stacjonarnej i komórkowej, ze względu na dostęp do sieci telefonicznej. Dostęp jest własnością użytkownika końcowego albo jest zarezerwowany dla niego przez właściciela, zarządcę dostępu. Opłaty za dostęp mogą być pobierane w postaci monet, żetonów, kart magnetycznych. W niektórych krajach dostęp jest darmowy. Automaty telefoniczne w różnych formułach użytkowania istnieją i działają nadal w wielu krajach świata: m.in. w Wielkiej Brytanii, Włoszech, Niemczech, Rosji, Stanach Zjednoczonych, Japonii, Indiach. W Polsce ostatnie automaty telefoniczne wycofano w 2017 roku.

W wielu krajach na świecie nadal zachowany jest dostęp do publicznego kontaktu telefonicznego w szpitalach, szkołach, więzieniach, centrach miast i gmin, stacjach metra, punktach przesiadkowych, stacjach benzynowych, postojach na autostradach, punktach granicznych[1].

Polska[edytuj | edytuj kod]

W czasach PRL automaty telefoniczne były urządzeniami jednokierunkowymi (nie można było do nich dzwonić), a do lat siedemdziesiątych XX w. istniały tylko automaty umożliwiające jedynie rozmowy lokalne. Początkowo automaty przyjmowały drobne monety – początkowo 50 gr, w latach 70. XX w. – 1 zł, później 2 zł, ale inflacja lat osiemdziesiątych spowodowała zmianę sposobu płatności – zastosowano specjalne żetony, co również było kłopotliwe, gdyż wymagało częstej obsługi aparatów w celu opróżnienia z żetonów. Płatności są uiszczane przy pomocy kart magnetycznych lub kart mikroprocesorowych, lecz zaznacza się tendencja do powrotu możliwości płacenia monetami, jako najwygodniejszą formą dla użytkowników. Operator Orange Polska do roku 2017 zlikwidował prawie wszystkie obsługiwane przez niego automaty telefoniczne[2].

Automaty operatora Netia i innych również zniknęły z ulic z powodu braku ustawowej decyzji o wyborze operatora wyznaczonego w zakresie usług telekomunikacyjnych i nieopłacalności. Obecnie w Polsce nie ma automatów telefonicznych w miejscach publicznych[3], można je spotkać jedynie w szpitalach, więzieniach itp.

Automaty telefoniczne dawniej użytkowane na terenie Polski[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe modele[edytuj | edytuj kod]

Urmet TSP-91[edytuj | edytuj kod]

Wprowadzony do użytku w sierpniu 1991[4], wycofany formalnie od 1 marca 2006. Popularnie zwany niebieskim aparatem. Korzysta wyłącznie z kart magnetycznych. TSP91 zawiera: płytę główną, czytnik, klawiaturę oraz wyświetlacz ciekłokrystaliczny 1×16[5]. Podstawowym składnikiem TSP91 jest płyta główna na której znajduje się między innymi: RAM, procesor oraz EPROM z oprogramowaniem.

Aparat sterowany procesorem typu Motorola 68HC11. W obudowie aparatu znajduje się czytnik karty składający się z bębna, który umożliwia ruch wyłącznie w jedną stronę. Za bębnem umieszczone są 2 głowice: odczytująca i zapisująca. Wadą tego aparatu był stosunkowo skomplikowany transport karty wewnątrz urządzenia, sprzyjający zacięciom i zablokowaniom.

Urmet TPE-97/U[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: TPE-97/U.
Aparat telefoniczny TPE97

Podobnie jak niebieski, wycofany z użytku. Popularnie nazywany srebrnym aparatem. Potrafi obsługiwać zarówno karty magnetyczne (ta możliwość jest zablokowana) i elektroniczne w standardzie SLE4436. Jest znacznie bardziej rozwinięty technologicznie od TSP91. W TPE97 został zastosowany solidny procesor oraz pamięć flash. Srebrny w przeciwieństwie do niebieskiego posiada solidniejszą obudowę, wykonaną z wytapianego pod ciśnieniem stopu metali odpornych na korozję. Nowatorskim posunięciem było zastosowanie uaktualnienia całego programu z centrum nadzoru STG97 przy użyciu modemu V.22bis 2400 b/s.

Karty serwisowe do srebrnego są kartami chipowymi na układzie SLE4406.

Urmet CTP-I[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: CTP-I.
Aparat telefoniczny CTP-I

Popularnie zwany jest jajkiem. Aparat ten działa wyłącznie na karty elektroniczne SLE4436 (karty serwisowe są w standardzie SLE4406) i tylko na liniach ISDN. Jajko, podobnie jak TPE97, współpracuje z systemem SLE4406, dodano jedynie uaktualnienie.

Możliwa jest komunikacja z centrum nadzoru również podczas korzystania z aparatu[6]. Istnieje wersja umożliwiająca płacenie monetami lub żetonami.

Ascom eXANTO[edytuj | edytuj kod]

Nazywany również żółtym[7]. Obsługuje wyłącznie karty elektroniczne SLE4436. We wnętrzu eXANTO znajduje się płyta główna, czytnik oraz klawiaturo-wyświetlacz. eXANTO posiada swoje Centra Nadzoru: PMS150 (lokalne) i PMS300 (centralne). Automat do komunikacji z centrum nadzoru używa modemu V22bis. W eXANTO instalowane jest również P-Line, urządzenie zabezpieczające przed oszustami. Posiada funkcję wysyłania SMS-ów oraz e-maili (za które opłata jest pobierana ze zwykłej karty służącej do rozmów lub specjalnej karty sms). Istnieje też wersja indoor w obudowie z tworzywa sztucznego do montowania w pomieszczeniach zamkniętych nie narażonych na wandalizm.

Ascom eXANTO
Ascom eXANTO inDoor

Inne[edytuj | edytuj kod]

AWS-7 GPT Emerald P70003N TMI-M/P
Tarnobrzeg PKS Automat telefoniczny telkom telos 03.jpg GPT-Emerald-P70003N-07101079.JPG TMI-MP-phone-Torun.jpg
Typ wycofywany z użytku, pojedyncze egzemplarze pracują w sieciach Netii (Wałcz), Środkowo-Zachodnich Telefonach Polskich S.A. (Leszno), Telefonii Podlaskiej (Sokołów Podlaski), Pilickiej Telefonii SA oraz w Multimediach (Mielec). Umożliwia płacenie monetami. Nie jest wyposażony w wyświetlacz. Używany przez sieć Dialog (Wrocław, Bielsko-Biała i in.). Umożliwia płacenie monetami (10 gr ‒ 5 zł). Istnieje kilka wersji różniących się wrzutnikiem monet. Producentem tego aparatu jest Siemens. Używany przez sieć Netia (Toruń, Katowice i in.). Umożliwia płacenie monetami.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Eugeniusz Gołębiewski: Historia powstania i rozwoju „publicznych, telefonicznych aparatów samoinkasujących -PAS (pol.).
  2. Polska żegna się z budkami telefonicznymi. W przyszłym roku zlikwidują je wszystkie. Polska żegna się z budkami telefonicznymi, next.gazeta.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  3. UKE: Operatora wyznaczonego nie będzie. Ceny usług w Polsce są w przystępnej cenie (pol.). Gazeta Prawna, 2014-05-05.
  4. Znikną z rynku, ale nie z kolekcji, „expressbydgoski.pl” [dostęp 2017-09-06] (pol.).
  5. W jednej linii posiada 16 alfanumerycznych znaków, połączonych ze sobą taśmami podobnymi do tych jakie stosuje się w komputerach PC.
  6. ISDN umożliwia komunikację dwukanałową.
  7. Występują też egzemplarze w białych obudowach, od maja 2012 również w barwach Orange.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Opracowanie nt. automatów telefonicznych wrzutowych stosowanych w Polsce

Historia i charakterystyka automatów telefonicznych na karty stosowanych w Polsce