Autoportret w futrze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Autoportret w futrze
Ilustracja
Autor Albrecht Dürer
Rok wykonania 1500
Technika wykonania olej na lipowej desce
Rozmiar 67,1 × 48,9 cm
Muzeum Stara Pinakoteka

Autoportret w futrze – obraz niemieckiego malarza i grafika Albrechta Dürera.

Chrystus Błogosławiący autorstwa Hansa Memlinga z końca XV wieku

Dzieło jest jednym z trzech zachowanych autoportretów jakie sporządził Dürer; dwa pozostałe powstały we wcześniejszym okresie, w 1493 (wersja z Luwru) i w 1498 (wersja z Prado). Znany jest również autoportret artysty z 1486 wykonany srebrnym sztyftem na papierze. Autoportret w futrze z monachijskiego muzeum sztuki[1] powstał w 1500, tuż przed 28. urodzinami malarza[2] (był poprawiany w 1520[3]). O dacie powstania świadczą monogram Dürera i data, umieszczone po lewej stronie, oraz łaciński napis po prawej stronie: Albertus Durerus Noricus / ipsum me propriis sic effin / gebam coloribus aetatis / anno XXVIII (Albrecht Dürer, Norymberczyk. Tak siebie przedstawiłem dobrymi farbami, mając 28 lat[4].

Opis portretu[edytuj | edytuj kod]

Ujęcie postaci nawiązuje do średniowiecznych wizerunków Chrystusa-Zbawiciela, ale w symetrycznej pozie i patrzącego wprost na widza. Zgodnie z tymi gotyckim schematami ikonograficznymi Dürer podnosi ręce do połowy piersi jakby w akcie błogosławieństwa. Jest to jedyny przykład takiego typu portretu w historii sztuki[2]. Według historyka sztuki Erwina Panofsky’ego inspiracją dla Albrechta Dürera do ukazania swojej osoby w takiej formie było dzieło O naśladowaniu Chrystusa autorstwa Tomasza à Kempis, powstałe przed 1418[4]. Według malarza artysta ma do wypełnienia uświęconą misję poznawania i ujawniana prawdy o rzeczach. Takie poglądy zbieżne były z filozofią neoplatońską[5].

Dzięki zastosowaniu różnych odcieni brązu i prostego czarnego tła artysta osiągnął mroczny nastrój. Jan Białostocki, badając refleksy światła w przedstawieniach oka w sztuce, zauważył, że Dürer zaczął stosować motyw odbicia okna dzielonego na czworo, dzięki czemu na źrenicy zarysował się znak krzyża. Prawdopodobne jest, że refleks okna tego typu pełnił w tym autoportrecie funkcję religijnego symbolu światła[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. (niem. • ang.) Alte Pinakothek: Self-Portrait with Fur-Trimmed Robe, 1500.
  2. a b Web Gallery of Art: Self-Portrait in a Fur-Collared Robe, 1500. (ang.)
  3. Łysiak 2010 ↓, s. 185.
  4. a b Łysiak 2010 ↓, s. 186.
  5. Buccheri 2007 ↓, s. 56.
  6. Jan Białostocki, Okno i oko. Realizm i symbolika refleksów światła w sztuce Dürera i jego poprzedników w: Symbole i obrazy w świecie sztuki, PWN, Warszawa 1982, ​ISBN 83-01-02771-1​.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • H. Knackfuss: Dürer. Bielefeld and Leipzing: Velhagen & Klasing, 1900.
  • Waldemar Łysiak: Malarstwo białego człowieka, t. II. Warszawa: Noblis, 2010. ISBN 978-83-60297-35-3.
  • Alessandra Buccheri: Wielkie muzea. Stara Pinakoteka. Warszawa: HPS, 2007. ISBN 978-83-60688-30-4.

Linki[edytuj | edytuj kod]