Autostrada Braterstwo i Jedność

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jedno- i dwujezdniowe odcinki autostrady "Braterstwo i Jedność"

Autostrada "Braterstwo i Jedność" (chorw. Autocesta "Bratstvo i jedinstvo", słow. Avtocesta "Bratstvo in enotnost", serb. Аутопут "Братство и јединство", bośn. Autoput "Bratstvo i jedinstvo", maced. Автопат "Братство и единство") - zbudowana za czasów komunistycznej Jugosławii droga kołowa łącząca 4 z 6 jej republik: od Słowenii przez Chorwację i Serbię do Macedonii.

Autostrada "Braterstwo i Jedność" biegła od granicy z Austrią w Jesenicach przez Kranj, Lublanę, Zagrzeb, Slavonski Brod, Sremską Mitrovicę, Belgrad, Nisz, Kumanovo i Skopje do granicy z Grecją w Gevgelija. Ukończono ją na całej długości - około 1.200 km - ale tylko w postaci jednej jezdni z jednym pasem ruchu w każdą stronę i bez bezkolizyjnych skrzyżowań; nie spełniała więc standardów autostrady. Nawierzchnia była w przeważającej części betonowa, tylko niektóre odcinki - asfaltowe. Pierwszy odcinek Autostrady, Zagrzeb - Belgrad, długości 382 km, został otwarty 27 lipca 1950. W 1977, od odcinka chorwackiego, rozpoczęto budowę drugiej jezdni autostrady. Do czasu rozpadu Jugosławii zdążono dodać drugą jezdnię na odcinkach Kranj - Lublana, Zagrzeb - Slavonski Brod i Sremska Mitrovica - Belgrad - Nisz.

Autostrada "Braterstwo i Jedność" była wówczas najnowocześniejszą i najlepszą drogą kołową Jugosławii, wkrótce stała się też jedną z najważniejszych arterii Bałkanów. Planowana na natężenie ruchu rzędu 9 tysięcy samochodów na dobę, pod koniec lat osiemdziesiątych XX wieku osiągnęła 40 tysięcy samochodów na dobę. Korzystali z niej zwłaszcza Grecy i Turcy pracujący w zachodniej Europie. Intensywne użytkowanie spowodowało zniszczenie nawierzchni na wielu odcinkach. W latach 1992-1995 autostrada była wyłączona z ruchu ze względu na wojnę chorwacko-serbską.

Pomijając niewątpliwe walory gospodarcze, polityczne i strategiczne, autostrada była również przedsięwzięciem propagandowym. Poza fachowymi przedsiębiorstwami budowały ją oddziały wojska i hufce młodzieży.

Obecnie Autostrada "Braterstwo i Jedność" nie stanowi formalnej całości, lecz jej szlakami przebiegają połączone ze sobą autostrady w poszczególnych państwach sukcesyjnych byłej Jugosławii. W Słowenii jest to autostrada A2, gotowa obecnie (2011) w 100%. W Chorwacji odcinek dawnej Autostrady "Braterstwo i Jedność" stanowi autostrada A3, gotowa w całości. W Serbii autostrada A1 jest ukończona na odcinku od granicy z Chorwacją do Grdelicy (na południe od Leskovaca), a dalej jest w fazie planowania. W Macedonii autostrada A1 jest ukończona w całości. Przejazd dawną Autostradą zajmuje obecnie około 12,5 godziny i kosztuje około 50 euro w opłatach drogowych.

Szlak dawnej Autostrady "Braterstwo i Jedność" pokrywa się z X paneuropejskim korytarzem transportowym. Jej odcinkami biegną obecnie trasy europejskie E61, E70 i E75.