Awangarda proletariatu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Awangarda proletariatu – termin politologiczny wywodzący się z marksizmu, a rozpowszechniony przez leninizm, oznaczający partię komunistyczną, zwłaszcza w czasie rewolucji i w krótkim czasie po jej zwycięstwie[1][2][3][4].

Charakterystyka pojęcia[5][edytuj | edytuj kod]

Według leninizmu proletariat przemysłowy nie był w stanie uświadomić sobie swojej sytuacji bez odpowiedniego przywództwa. To zadanie miała spełnić partia zawodowych rewolucjonistów, którzy dodatkowo – jako awangarda mas robotniczych – miała ich poprowadzić do rewolucji. Sytuacja po zwycięskiej rewolucji wymagała dalszej ich obecności w procesie budowy społeczeństwa socjalistycznego, by przekształcić się w dyktaturę proletariatu[6][7]. Tym samym ten etap porewolucyjnych zmian przybierał w pełni zinstytucjonalizowaną formę.

W ramach krytyki pojęcia wskazuje się na fakt, że awangarda proletariatu oznaczała elitaryzację społeczną. Ponadto dostrzega się jej wpływ na powstanie i rozwój stalinizmu[8]. To w praktyce politycznej oznaczało wprowadzenie wszechwładzy[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. D. Robertson, Słownik polityki, Sic!, Warszawa 2009, s. 29.
  2. K.M. Cwynar, Dyktatura proletariatu jako negacja socjalizmu, „ΣΟΦΙΑ. Pismo Filozofów Krajów Słowiańskich”, 2013, 13, passim.
  3. P. Rojek, Kulturowe sprzeczności komunizmu, „Kultura i Polityka”, 2008, 2-3, s. 179.
  4. Używa się również określenia awangardyzm, zob. A. Heywood, Politologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011, s. 321.
  5. D. Robertson, Słownik polityki, Sic!, Warszawa 2009, s. 30.
  6. D. Magier, Podstawowe organizacje partyjne w systemie biurokratycznym Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, „Dzieje Biurokracji”, t. 4, red. A. Górak, K. Latawiec, D. Magier, Lublin-Siedlce 2011, s. 783, 785, 797.
  7. M. Broda, Mentalność, tradycja i bolszewicko-komunistyczne doświadczenie Rosji, Łódź 2007, passim.
  8. A. Heywood, Politologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011, s. 321.
  9. Z. Machelski, Niektóre problemy związane z opozycją polityczną, „Polityka i Społeczeństwo”, 14, 2016, 1, s. 19.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A. Heywood, Politologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011
  • D. Robertson, Słownik polityki, Sic!, Warszawa 2009