Błaszki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Błaszki (ujednoznacznienie).
Błaszki
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Fragment pl. Niepodległości w Błaszkach
Herb
Herb Błaszek
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat sieradzki
Gmina Błaszki
Data założenia XV wiek
Prawa miejskie przed 1722
Burmistrz Karol Rajewski
Powierzchnia 1,62 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

2213[1]
1366,0 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 43
Kod pocztowy 98-235
Tablice rejestracyjne ESI
Położenie na mapie gminy Błaszki
Mapa lokalizacyjna gminy Błaszki
Błaszki
Błaszki
Położenie na mapie powiatu sieradzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu sieradzkiego
Błaszki
Błaszki
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Błaszki
Błaszki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Błaszki
Błaszki
Ziemia51°39′07″N 18°26′00″E/51,651944 18,433333
TERC (TERYT) 1014024
SIMC 0976267
Urząd miejski
pl. Niepodległości 13
98-235 Błaszki
Strona internetowa

Błaszki (niem. Schwarzau) – miasto w Polsce, w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Błaszki. Przez miasto przepływa rzeka Trojanówka.

Błaszki leżały w średniowieczu w ziemi sieradzkiej. Błaszki uzyskały lokację miejską przed 1722[2].

Według danych z 31 grudnia 2008 r. miasto liczyło 2132 mieszkańców[3].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Błaszki leżą w zachodniej części województwa łódzkiego w powiecie sieradzkim nad Trojanówką. Miasto leży blisko granicy z województwem wielkopolskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarszy dokument opisujący Błaszki pochodzi z 1437 roku i dotyczy przyznania beneficjum błaszkowskiego przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Wincentego Kota plebanowi Potworowskiemu. Pierwsza wzmianka z 1386 r. dotyczy plebana z Blascowicz i świadczy o istnieniu tutaj parafii. Fundatorami kościoła byli Błaszkowscy.

Pomnik Bohaterów

Formalnym usankcjonowaniem Błaszek jako miejscowości o charakterze targowym było nadanie przez króla Jana Kazimierza 1 marca 1652 przywileju na targi niedzielne. W 1729 r. Błaszki zwane są po raz pierwszy miastem, stanowiły wówczas własność Lipskich h. Grabie i szczyciły się rozwojem rzemiosła, głównie sukiennictwa i garbarstwa. Dalsze ożywienie gospodarcze nastąpiło w czasach Królestwa Polskiego, kiedy powstał kalisko-mazowiecki okręg przemysłowy; rozwijało się głównie tkactwo i szewstwo, obok rzemiosła rozwijał się handel, a o jego roli w mieście świadczy wielki rynek, dziś podzielony na dwa place. Miasto prywatne Królestwa Polskiego, od 1816 położone było w powiecie warckim, obwodzie kaliskim województwa kaliskiego[4].

W 1926 do miasta włączono wieś Janówka, osadę Błaszki Poduchowne, kolonię Lubanów, osadę Lubanów, kolonię Borysławice-Chrzanowice, kolonię Borysławice Czynszowe i osadę Topielec[5].

Przed II wojną światową Błaszki liczyły 5700 mieszkańców, z czego prawie 50% stanowili Żydzi, wymordowani później przez Niemców[potrzebny przypis]. W Błaszkach istniały przed wybuchem wojny dwa cmentarze żydowskie. Zarówno starszy, jak i nowszy zostały zniszczone podczas wojny. Po wojnie starszy został zajęty pod pole orne, zaś nowszy pod zabudowę przemysłową. Podczas II wojny światowej administracja niemiecka zmieniła nazwę miasta na Schwarzau.

Miasto zostało wyzwolone 21 stycznia 1945 roku przez żołnierzy radzieckich 33 Armii gen. pułk. W. Cwietajewa. Podczas walk poległo 4 czołgistów[6].

Po wojnie rozwinął się tu przemysł skórzany i usługi dla rolnictwa.W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa sieradzkiego, wcześniej do województwa poznańskiego i powiatu kaliskiego.

Ludność w XIX wieku[edytuj | edytuj kod]

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich Tom I podaje: „W 1827 r. było tu 91 dm. i 1361 mieszkańców. W 1859 roku było 2,854 mk., 178 dm. W 1876 roku było tu 3760m.” Biorąc pod uwagę te dane, stwierdza się, iż od roku 1827 do 1876 liczba ludności Błaszek zwiększyła się trzykrotnie. Przyczyną była napływająca do miasta ludność żydowska, a także eksplozja demograficzna wśród Żydów. Tempo przyrostu liczby ludności było wielkie biorąc pod uwagę, że w 1939 roku liczba ludności wynosiła ok. 5500. W tym połowa z niej stanowiła ludność żydowska.

Nazwa miasta[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie nazwy „Błaszki” trudno określić. Jedni wyprowadzają ją od nazwy „Błażek”, inni od formy „Błażkowice” (z 1386). Natomiast od 1415 r. jest notowana nazwa „Blaschki”.

Ludzie związani z Błaszkami[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Błaszek w 2014 roku[1].


Piramida wieku Blaszki.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół par. pw. św. Anny

Dworzec PKP Błaszki,z pocz. XX w., widok od frontu , gm. Błaszki, pow.sieradzki.JPG

Łaźnia miejska

Na cmentarzu w Błaszkach spoczęli lub zostali upamiętnieni symbolicznie także: Zygumnt Pilawa – Żelisławskii (lat 46, zm. 1911 we wsi Adamki) – obywatel ziemski; Jerzy Bratek – Kozłowski „Kastor” (ur. 1923 w majątku Kociołki – zginął 6 maja 1944 w czasie akcji „Stamm” w Warszawie) – podchorąży II plutonu Szarych Szeregów; Tadeusz Kochanowski (lat 64, zm. 1897) – właściciel dóbr Żelisław Marcyanna ze Swinarskich Kochanowska (lat 58, zm. 1897) – żona Tadeusza; Józef Węgierski (1852 – 1950) – właściciel dóbr Brończyn i Kornelia z Mniewskich Węgierska (1903 – 1963).

Według rejestru zabytków NID[7] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • kościół parafialny pw. św. Anny, 1770, nr rej.: 415/A z 3.06.1954
  • dom społeczny „Błaszkowianka”, XIX/XX w., nr rej.: 13 z 24.08.1977 oraz 285/A z 24.10.1994
  • łaźnia miejska, pocz. XX w., nr rej.: 12 z 24.08.1977oraz 286/A z 24.10.1994
  • dworzec PKP, pocz. XX w., nr rej.: 355 z 5.01.1988

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się drobny przemysł obuwniczy, meblarski, ceramiczny i spożywczy.

Na terenie miasta i gminy znajdują się gospodarstwa szklarniowe.

Transport[edytuj | edytuj kod]

W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

W odległości 5 km od miasta przebiega linia kolejowa nr 14 Łódź Kaliska-Forst

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Animatorem życia kulturalnego w mieście jest Centrum Kultury w Błaszkach. Skupia ono wiele zespołów i grup artystycznych m.in. Zespół Tańca Nowoczesnego „Authentic”, Miejska Orkiestra Dęta. CK organizuje zajęcia teatralne i muzyczne, a także zajęcia z zakresu tańca. Istnieje pracownia muzyczna, plastyczna, czy nowocześnie wyposażona pracownia komputerowa. W mieście istnieje także Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy, która posiada w swych zasobach największe dzieła literatury polskiej i światowej oraz udostępnia liczne czasopisma i książki w czytelni.

Na terenie miasta działa 44 Błaszkowska Drużyna Harcerska „Parasol” im. pchor Jerzego-Bratek Kozłowskiego ps. „Kastor” działająca przy Szkole Podstawowej im. Stanisława Staszica. Zrzesza około 40 harcerzy i harcerek w wieku od 12 do 17 roku życia z terenu gminy i miasta.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

W Błaszkach dzieci i młodzież mogą się kształcić w zakresie przedszkolnym, podstawowym, gimnazjalnym i średnim. W mieście istnieje Przedszkole Samorządowe, Szkoła Podstawowa im. Stanisława Staszica, oraz Publiczne Gimnazjum im. gen. Józefa Lipskiego i Liceum Ogólnokształcące im. Wojska Polskiego w Błaszkach.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa Klub Sportowy Piast Błaszki, istnieją sale gimnastyczne oraz stadion sportowy.

W klubie grali:

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Błaszki polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 20-21.
  3. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). , 2009. GUS, Departament Badań Statystycznych. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118 (pol.). 
  4. Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowéy Spraw Wewnętrznych i Policyi. T. 1 : A-Ł, Warszawa 1827, s. 25.
  5. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 listopada 1925 r. o zmianie granic miasta Błaszki w powiecie kaliskim (Dz.U. z 1925 r. Nr 115, poz. 815).
  6. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945", Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 660
  7. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 2013-08-25].
  8. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2013-02-03].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]