Błyszczak białoskrzydły

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Błyszczak białoskrzydły
Neocichla gutturalis[1]
(Bocage, 1871)
Ilustracja
Skórka dorosłej samicy znajdująca się w Muzeum Historii Naturalnej w Lejdzie
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

szpakowate

Podrodzina

szpaki

Rodzaj

Neocichla
Sharpe, 1876[2]

Gatunek

błyszczak białoskrzydły

Synonimy
Podgatunki
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[8]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Błyszczak białoskrzydły[9] (Neocichla gutturalis) – gatunek małego ptaka z podrodziny szpaków (Sturninae) w rodzinie szpakowatych (Sturnidae). Ptak ten występuje w Afryce, nie jest zagrożony wyginięciem.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Błyszczak białoskrzydły występuje w zależności od podgatunku[10][11][12]:

  • N. gutturalis gutturalis – południowo-środkowa Angola
  • N. gutturalis angusta – zachodnio-środkowa Tanzania, północno-zachodnia i wschodnia Zambia oraz północno-zachodnie Malawi

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1871 roku portugalski ornitolog José Vicente Barboza du Bocage, nadając mu nazwę Crateropus gutturalis[3]. Jako miejsce typowe Bocage wskazał prowincję Huíla w Angoli[3]. Holotypem była dorosła samica, znajdująca się w zbiorach Museu de Lisboa[13]. Jedyny przedstawiciel rodzaju Neocichla, utworzonego przez brytyjskiego ornitologa Richarda Bowdlera Sharpe’a w 1876 roku[2]. Podgatunek angusta po raz pierwszy naukowo opisał w 1930 roku amerykański ornitolog Herbert Friedmann, wskazując jako miejsce typowe Muhulala (popr. Muhalala), w Kilimatinde, w Tanganice (obecnie Tanzania)[7]. Okazem typowym była dorosła samica zebrana 23 marca 1922 roku przez Arthura Loveridge’a[7]. Wyróżniono dwa podgatunki[10].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa: gr. νεος neos – nowy, dziwny; κιχλη kikhlē – drozd[14]. Epitet gatunkowy: średniowiecznołac. gutturalis – z gardła, od łac. guttur, gutturis – gardło[15].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 17 cm; masa ciała 64–72 g[11]. Mały szpak z charakterystycznym wzorem upierzenia. Podgatunek nominatywny ma głowę, podbródek i gardło szare, ciemniejsze na kantarku; płaszcz i tył ciała brązowy z płowożółtymi krawędziami piór, kuper szaro-brązowy. Skrzydło brązowe, z jakimś połyskiem na lotkach I rzędu, białe zewnętrzne krawędzie lotek II rzędu tworzą widoczny pas przy złożonym skrzydle (podczas lotu na skrzydle widoczny jest jasna łata)[11]. Ogon ciemnobrązowy z pewnym połyskiem, białe końcówki na zewnętrznych dwóch parach sterówek. Na środku piersi znajduje się mała, czarna plama w kształcie klina. Reszta dolnych części ciała płowożółta, środek brzucha bladobiały. Tęczówka żółta, dziób czarny, nogi żółto-brązowe. Płcie podobne. Młode ptaki mają koronę i płaszcz ciemnobrązowy, gardło i spód ciała z ciemnobrązowymi znaczeniami, tęczówka jest szara, dziób żółtawy z ciemną końcówką, nogi jasnobrązowe[11]. Podgatunek angusta różni się od nominatywnego przede wszystkim posiadaniem węższych, białych krawędzi na sterówkach zewnętrznych, i jaśniejszych górnych części ciała[11].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Głos[edytuj | edytuj kod]

Pieśń składa się z przedłużających płaczliwych sekwencji, przeplatanych bełkotliwymi i piskliwymi dźwiękami; rozmowy opisane jako przenikliwe skrzeczenie, podobne do papug (Psittacidae), lub przypominające odgłosy wydane przez tymalie (Timaliidae)[11].

Siedlisko i pokarm[edytuj | edytuj kod]

Ptak prawdopodobnie osiadły, zamieszkujący otwarte, widne lasy miombo (Brachystegia) z małymi zaroślami oraz mieszane lasy miombo-mopane (Brachystegia-Colophospermum); występuje do 1500 m n.p.m.[11]

W skład diety wchodzą ryjkowcowate (Curculionidae) oraz inne chrząszcze (Coleoptera), termity (Isoptera); spożywa również jagody oraz obserwowano jak badają kwiaty srebrnika (Protea). Pokarm zdobywają głównie na ziemi, w parach lub w grupach składających się z mniej niż dziesięć ptaków, ale obserwowano stada składające się z ponad 40 ptaków poza sezonem lęgowym; podczas żerowania może dołączać do stad składających się z różnych gatunków[11].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres rozrodczy przypada na okres od sierpnia do września/października w Angoli, od października do listopada w Zambii i w listopadzie w Malawi[11]. Najprawdopodobniej gatunek monogamiczny[11]. Gniazdo wyściełane jest porostami, mchami i trawami, lub włosami oraz suchych liści, umieszczane w otworze na drzewie do 8 m nad ziemią[11]. Samica składa 2-3 jaja; obserwowano dwa dorosłe ptaki podczas karmienia w jednym gnieździe[11]. Brak dalszych informacji na temat lęgów[11].

Status[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody został zaliczony do kategorii LC (ang. Least Concern – najmniejszej troski)[8]. Globalna wielkość populacji nie została oszacowana, ale gatunek ten jest opisany jako lokalnie pospolity w zachodniej Angoli[8]. Występuje w niektórych obszarach chronionych[11]. Tendencja liczebności populacji jest trudna do określenia ze względu na niepewność co do skutków zmian siedliskowych na wielkość populacji tego ptaka[8].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Pieter Jacob van der Kellen (1865–1933), holenderski przyrodnik, kolekcjoner, odkrywca, zamieszkały w Angoli w latach 1884–1933[4].
  2. Łac. angustus – wąski, mały, krótki[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Neocichla gutturalis, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b R.B. Sharpe: Fam. Timeliidae. W: E.L. Layard: The birds of South Africa. Wyd. New edition: thoroughly revised and augmented. London: Bernard Quaritch, 1876, s. 215. (ang.).
  3. a b c Barboza du Bocage 1871 ↓, s. 272.
  4. The Key to Scientific Names, kelleni [dostęp 2022-02-14].
  5. J. Büttikofer. On Birds from the Congo and South-Western Africa. „Notes from the Leyden Museum”. 10, s. 229, 1888. (ang.). 
  6. The Key to Scientific Names, Angusta [dostęp 2022-02-14].
  7. a b c H. Friedmann. The geographic variations of Neocichla gutturalis (Bocage). „Journal of the Washington Academy of Sciences”. 20, s. 434, 1930. (ang.). 
  8. a b c d BirdLife International, Neocichla gutturalis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016 [online], wersja 2021-3 [dostęp 2022-02-14] (ang.).
  9. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Sturninae Rafinesque, 1815 - szpaki (wersja: 2020-11-17). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-02-21].
  10. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Nuthatches, Wallcreeper, treecreepers, mockingbirds, starlings, oxpeckers. IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-02-21]. (ang.).
  11. a b c d e f g h i j k l m n A. Craig, C. Feare: White-winged Babbling Starling (Neocichla gutturalis). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2016. [dostęp 2016-11-26]. (ang.).
  12. D. Amadon: Family Sturnidae, Starlings. W: E. Mayr, J.C. Greenway Jr.: Check-list of birds of the world. Cz. 15. Cambridge, Massachusetts: Museum of Comparative Zoology, 1962, s. 266. (ang.).
  13. Barboza du Bocage 1871 ↓, s. 266.
  14. The Key to Scientific Names, Neocichla [dostęp 2022-02-14].
  15. The Key to Scientific Names, Gutturalis [dostęp 2022-02-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]