Bałczyna (Wzgórza Ostrzeszowskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bałczyna
Ilustracja
Panorama Bełczyny od strony wschodniej
Państwo  Polska
Pasmo Wzgórza Ostrzeszowskie
Wysokość 278 m m n.p.m.
Wybitność 53 m
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Bałczyna
Bałczyna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bałczyna
Bałczyna
Ziemia51°23′59″N 17°55′55″E/51,399722 17,931944

Bałczyna[1] lub Bełczyna[2] (278 m n.p.m.) – wzniesienie pasma Wzgórz Ostrzeszowskich znajdujące się we wsi Rogaszyce tuż przy drodze z Rogaszyc do Olszyny.

Rozbieżność nazewnictwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wzgórza jako Bałczyna funkcjonowała przed II Wojną Światową[1][3]. W czasie jej trwania wzgórze na niemieckich mapach topograficznych widniało pod nazwą Botcina[4]. Po II Wojnie Światowej zmieniono nazwę wzgórza[5]. Wedle aktualnie funkcjonujących map topograficznych będących w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym i Państwowego Rejestru Nazw Geograficznych jego nazwa to Bełczyna[2]. Obecnie w powszechnym użyciu jest ugruntowana historycznie lecz niepoprawna dziś formalnie nazwa - Bałczyna[6][7].

Budowa geologiczna[edytuj | edytuj kod]

Bełczyna oraz jej najbliższe okolice zbudowana jest z glacitektonicznie zaburzonych osadów glacjalnych zlodowaceń południowopolskich[8]. Podstawowymi skałami budującymi to wzniesienie są piaski i żwiry morenowe oraz mioceńskie i plioceńskie iły, mułki, a także piaski i żwiry[8]. Wszystkie rodzaje osadów są wzajemnie przemieszane i mocno zaburzone glacitektonicznie, tworząc część spiętrzonej moreny czołowej zlodowacenia Sanu II[8].

Zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Przed II Wojną Światową Bełczyna pokryta była murawami i niewielkim lasem[9]. W latach 50 - 60 XX w. była pokryta łąkami i murawami, a u jej podnóży dominowały pola uprawne[7], od lat 70 stoki Bełczyny zaczęły zarastać krzewami i niewielkimi drzewami[7]. W tym czasie na kulminacji wzniesienia stała nieistniejąca obecnie drewniana, wieża triangulacyjna[7][10][11], wybudowana przed, lub w czasie II Wojny Światowej[12].

Obecnie szczyt i wschodnie stoki wniesienia pokryte są murawami z udziałem krzewów. Od północy i południa stoki Bełczyny porasta las, a od zachodu dominują pola uprawne. Na wierzchołku wniesienia znajduje się pomnik z metalowym krzyżem upamiętniający żołnierzy kampanii wrześniowej poległych w czasie obrony Ostrzeszowa przy stanowiskach bojowych na Bełczynie oraz zdobywców Berlina. Pomnik wybudowano w 1972 r[13]. Obecnie na pomniku znajduje się nowa tablica pamiątkowa o treści[14] "Żołnierzom września 1939 harcerze ZHP" ufundowana w 2004 r. przez harcerzy z Ostrzeszowa[7]. Obok pomnika ustawiono okrągły stół z oszlifowanej płyty skalnej. Stół pełni rolę orientacyjną ponieważ na jego powierzchni wygrawerowane są kierunki świata oraz kierunki punktów terenowych. Wokół stołu postawiono ławki na kamiennych filarach, wyrównano i utwardzono teren kamienno-betonowa wylewką. U podnóża zachodniego stoku Bełczyny, tuż przy drodze z Rogaszyc do Olszyny znajduje się niewielki parking dla aut.

Funkcja społeczna[edytuj | edytuj kod]

Bełczyna w latach 30 XX w. była miejscem odwiedzanym przez okolicznych mieszkańców. Wzgórze służyło jako miejsce wypoczynku[15], zorganizowano tu szkolenie dla pilotów szybowców wraz z lotami pokazowymi. Po II Wojnie Światowej Bełczyna była równie popularna i odwiedzana, ponieważ do 1974 r. wzgórze to uchodzi za najwyższy punkt w ówczesnym województwie poznańskim[5], a zarazem w Wielkopolsce. Bełczyna służyła okolicznym mieszkańcom także do jady motocrossowej[11][16] oraz jako miejsce zgromadzeń i organizacji uroczystości okolicznościowych[17][18][19].

Obecnie Bełczyna jest miejscem wypoczynku ze względu na duże walory widokowe. Ze szczytu wzniesienia obserwować można duże połacie terenu w kierunku wschodnim, południowo-wschodnim i południowym. Jest to również miejsce dogodne do wykonywania dalekich obserwacji. Przy sprzyjających warunkach atmosferycznych z Bełczyny dojrzeć można okolice Elektrowni Bełchatów[20][21] oraz wiele budowli w rejonie Wieruszowa i Wielunia[20]. Na wzgórzu organizowane są zawody w narciarstwie zjazdowym[22][6], jest to również miejsce startu paralotniarzy[6]. Do Bełczyny prowadzą trzy oznakowane szlaki turystyczne[23]:

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b WIG - Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000 arkusz Marcinki, igrek.amzp.pl, 1936 [dostęp 2017-09-13] (pol.).
  2. a b Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, mapy.geoportal.gov.pl [dostęp 2017-09-13] (pol.).
  3. Pawłowski S., Katowice-Poznań, krajobraz [w:] Ludomir Sawicki (red.), Przewodnik Kongresowy II Zjazdu Słowiańskich Geografów i I Etnografów w Polsce, 1927, s. 100 [dostęp 2017-09-20] (pol.).
  4. Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt) arkusz Rogaszyce, igrek.amzp.pl, 1940 [dostęp 2017-09-13] (pol.).
  5. a b Malska M., Rogaszyce, droga na Bałczynę, Dziejeostrzeszowa.pl, 1950 [dostęp 2017-09-21] (pol.).
  6. a b c Wzniesienie Bałczyna, Wypocznijwostrzeszowie.pl [dostęp 2017-09-13] (pol.).
  7. a b c d e Galeria zdjęć: Bałczyna (pow. ostrzeszowski), www.kepnosocjum.pl, 3 listopada 2011 [dostęp 2017-09-13] (pol.).
  8. a b c Winnicki J., Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski w skali 1:50 000 arkusz nr 694 (Ostrzeszów) wraz z objaśnieniami, Warszawa: Państwowy Instytut Geologiczny, 1994 [dostęp 2017-09-20] (pol.).
  9. Pokaz lotów i szkolenie pilotów szybowcowych na Bałczynie, Dziejeostrzeszowa.pl, 1933 [dostęp 2017-09-21] (pol.).
  10. Bałczyna z wieżą triangulacyjną, Dziejeostrzeszowa.pl [dostęp 2017-09-21] (pol.).
  11. a b Haniszewski S., Bałczyna. Rok ok. 1960. Motocross, Dziejeostrzeszowa.pl, 1960 [dostęp 2017-09-21] (pol.).
  12. Fotografia zrobiona z baszty w czasie II wojny...w oddali widoczna Bałczyna z wieżą triangulacyjną., Dziejeostrzeszowa.pl [dostęp 2017-09-21] (pol.).
  13. Zdjęcie tego co było i jest pod tablicą na pomniku na Bałczynie., Dziejeostrzeszowa.pl [dostęp 2017-09-22] (pol.).
  14. Obelisk na Bałczynie, Dziejeostrzeszowa.pl [dostęp 2017-09-22] (pol.).
  15. Bacik M., Wyprawa na Bałczynę, Dziejeostrzeszowa.pl, 1932 [dostęp 2017-09-22] (pol.).
  16. Haniszewski S., Bałczyna. Rok ok. 1960. Motocross, Dziejeostrzeszowa.pl, 1960 [dostęp 2017-09-22] (pol.).
  17. Uroczystości na Bałczynie pod hasłem "Nigdy więcej wojny", Dziejeostrzeszowa.pl [dostęp 2017-09-22] (pol.).
  18. Uroczystości na Bałczynie pod hasłem "Nigdy więcej wojny", Dziejeostrzeszowa.pl [dostęp 2017-09-22] (pol.).
  19. Uroczystości na Bałczynie pod hasłem "Nigdy więcej wojny", Dziejeostrzeszowa.pl [dostęp 2017-09-22] (pol.).
  20. a b Wzgórze Bełczyna koło Ostrzeszowa, 500-mm.blogspot.com, 13 lipca 2014 [dostęp 2017-09-22] (pol.).
  21. Obłoki kondensacyjne EC Bełchatów widziane z Olszyny k. Ostrzeszowa, „Dalekieobserwacje.eu”, 10 czerwca 2014 [dostęp 2017-09-22] (pol.).
  22. Bałczyna, Dziejeostrzeszowa.pl, luty 2006 [dostęp 2017-09-22] (pol.).
  23. Szlaki rowerowe i szlaki piesze, Ostrzeszow.pl [dostęp 2017-09-22] (pol.).
  24. a b Władysław Graf, Ostrzeszów: wyprawa Szybowcowa, Bałczyna 1933, „Zeszyty Ostrzeszowskie”, 14, Ostrzeszowskie Centrum Kultury, 1992 [dostęp 2017-09-20] [zarchiwizowane z adresu] (pol.).
  25. Wanda Modliborska, www.aeroklub.poznan.pl [dostęp 2017-09-13] (pol.).
  26. Bitwa o Anglię, www.polishairforce.pl [dostęp 2017-09-13] (pol.).
  27. Zdzisław Radomski, www.polishairforce.pl [dostęp 2017-09-13] (pol.).
  28. Jan Maliński, www.polishairforce.pl [dostęp 2017-09-13] (pol.).