Bałtyjsk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bałtyjsk
Балтийск
Ilustracja
Muzeum Floty Bałtyckiej
Herb
Herb
Państwo  Rosja
Obwód kaliningradzki
Burmistrz Fiodor Jaroszewicz
Powierzchnia 49,1 km²
Populacja (2005)
• liczba ludności
• gęstość

34 057
694 os./km²
Nr kierunkowy 40145
Kod pocztowy 238510–238521
Tablice rejestracyjne 39
Położenie na mapie obwodu kaliningradzkiego
Mapa lokalizacyjna obwodu kaliningradzkiego
Bałtyjsk
Bałtyjsk
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Bałtyjsk
Bałtyjsk
Ziemia54°39′13″N 19°54′31″E/54,653611 19,908611
Portal Portal Rosja
Bałtyjsk – zdjęcie satelitarne Landsat

Bałtyjsk[1] (ros. Балтийск, Bałtijsk), do 1946 roku Piława (niem. Pillau) – miasto i port morski w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim, na Mierzei Wiślanej, po obu stronach Cieśniny Piławskiej u wejścia do Zalewu Wiślanego. Najbardziej na zachód położone miasto Federacji Rosyjskiej.

W mieście znajduje się stacja kolejowa Bałtyjsk.

Dawny kościół ewangelicki, obecnie prawosławny sobór św. Jerzego – katedra Floty Bałtyckiej

Historia[edytuj]

Pierwsza wzmianka w źródłach historycznych z 1430. Dogodne warunki rozwoju zapewniło powstanie w rezultacie wielkich sztormów na przełomie XV i XVI w. Cieśniny Piławskiej. Do 1525 było częścią państwa krzyżackiego, potem Prus Książęcych. Wraz z nimi od 1618 pod kontrolą Brandenburgii. W XVII wieku budowa pierwszych fortyfikacji. Ze względu na strategiczne położenie miasto z biegiem czasu przekształcone w twierdzę rozbudowywaną aż do XIX wieku. W XVIII w. dla jej budowy cegłę zdobywano m.in. z rozbieranych zamków średniowiecznych, w tym Lochstedt (obecnie osiedle Pawłowo, w granicach administracyjnych miasta).

W 1626 miejsce lądowania króla Szwecji Gustawa Adolfa i jego armii, podczas wojny polsko-szwedzkiej (1625-1629). Tym desantem morskim Szwedzi przenieśli główny front wojny z Inflant do Prus. W 1635 roku działające na rozkaz króla Władysława IV kozackie czajki pod wodzą Konstantego Wołka zdobyły pod Piławą szwedzki okręt[2][3]. Od 1701 roku część Królestwa Prus. Otrzymało prawa miejskie w roku 1725. W 1807 roku oblężone przez wojska Napoleona. Między 24 lutego 1812 i 6 lutego 1813 tymczasowo pod kontrolą Francji.

W czasie II wojny światowej Piława była jednym z głównych ośrodków szkolenia załóg U-bootów. 16 kwietnia 1945 roku, został ostrzelany przez artylerie nacierających wojsk radzieckich i zatopiony służący jako źródło energii elektrycznej niemiecki okręt podwodny U-78. Miasto zostało zdobyte przez Rosjan 25 kwietnia 1945.

Z II wojny światowej ocalało wiele budynków, m.in. latarnia morska, większość obiektów portu wojennego, siedziba sądu i budynek szkoły średniej. Neogotycka kaplica ewangelicko-reformowana (poświęcona 1867), obecnie służy jako cerkiew prawosławna św. Jerzego (sobór katedralny Floty Bałtyckiej). Nie zachowały się 2 barokowe kościoły ewangelickie (parafialno-garnizonowy i w Starej Piławie), ani neogotycki katolicki kościół NMP Gwiazdy Morza (proj. Fritz Heitmann, konsekrowany 1910). Nad portem dominuje konny pomnik carycy Elżbiety.

Militaria[edytuj]

Główna baza morska Floty Bałtyckiej wraz ze Stocznią Remontową (33-й судоремонтный завод). W pobliżu (5 km na płd.-zach. od centrum), na Mierzei Wiślanej, lotnisko wojskowe, obecnie opuszczone. M.in. stacjonowały tu samoloty-amfibie Be-12 Czajka (Бе-12 Чайка).

Przypisy

  1. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych Poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej przy Głównym Geodecie Kraju: URZĘDOWY WYKAZ POLSKICH NAZW GEOGRAFICZNYCH ŚWIATA. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2013. ISBN 978-83-254-1988-2.
  2. http://historia-wyzynaelblaska.pl/kozackie-czajki-na-haff.html.
  3. Katarzyna Matwiejczyk, Z Zaporoża nad Haff. Wykorzystanie flotylli czajek kozackich na Zalewie Wiślanym w wojnie ze Szwecją w 1635 roku, [w:] Szkice z dziejów Prus Królewskich XVI- XVIII wieku. Gospodarka- Społeczeństwo- Kultura, pod red. J. A. Włodarskiego, Gdańsk 2008, s. 90-111.

Bibliografia[edytuj]

  • Adolf Boetticher, Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Ostpreussen, H. 1, Das Samland, Königsberg, Teichert, 1898
  • Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, Deutschordensland Preussen; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952
  • Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, Stuttgart, Kröner, 1981, ​ISBN 3-520-31701-X​.
  • Walter Dignath, Herbert Ziesmann, Die Kirchen des Samlandes. Eine Dokumentation, Leer, Rautenberg, 1987, ​ISBN 3-7921-0355-9​.
  • Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ​ISBN 3-422-03025-5​.
  • Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ​ISBN 3-88042-849-2​.
  • Vadim Jur'evič Kurpakov, Kaliningradskaja oblast. Putevoditel, Kaliningrad, Terra Baltika, 2007, ​ISBN 978-5-98777-012-2​.

Miasta partnerskie[edytuj]