Bażanciak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bażanciak
Otidiphaps nobilis[1]
Gould, 1870
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd gołębiowe
Rodzina gołębiowate
Podrodzina trerony
Rodzaj Otidiphaps
Gould, 1870
Gatunek bażanciak
Podgatunki
  • O. n. nobilis Gould, 1870
  • O. n. aruensis Rothschild, 1928
  • O. n. cervicalis E. P. Ramsay, 1880
  • O. n. insularis Salvin & Godman, 1883
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Bażanciak[3] (Otidiphaps nobilis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae), należący do monotypowego rodzaju Otidiphaps. Osiadły[4]. Takson endemiczny dla Nowej Gwinei i okolicznych wysp[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gatunek został opisany po raz pierwszy w roku 1870 przez angielskiego ornitologa Johna Goulda na podstawie okazu dostarczonego mu przez Jamesa Gardnera[6][4].

Do podgatunków oprócz nominatywnego zalicza się O. n. aruensis, O. n. cervicalis oraz O. n. insularis[7][8].

Etymologia nazwy naukowej[edytuj | edytuj kod]

Otidiphaps: gr. ωτις ōtis, ωτιδος ōtidos – „drop”; φαψ phaps, φαβος phabos – „gołąb”; nobilis: łac. noscere – „uznawać”, „zwracać uwagę”; nobilis – „godny podziwu”, „słynny”, „szlachetny”[9]

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny: Na gardle, podbródku i pokrywach usznych upierzenie czarne, stopniowo rozjaśniające się do fioletu na piersi i bokach. Brzuch ciemny, część pokrywających go piór z zielonkawymi brzegami. Obszar rozciągający się między czołem, kantarkiem i karkiem czarny z niebieskawym odcieniem. Pióra z tyłu głowy tworzą ostry czubek. Pod nim znajduje się obszar pokryty jasnozielonymi piórami, który pod innymi kątami może mieć przebłyski różnych odcieni fioletu. Poniżej karku część złotobrązowa, która na barkówkach przechodzi w brązowofioletową barwę. Skrzydła od spodu czarne, lotki ciemnoszare. Na grzbiecie fioletowe, iryzujące pióra, przechodzące w niebieskie na kuprze i pokrywach nadogonowych. Ogon prawie czarny, z niebieskozielonkawym połyskiem, od spodu ciemnoszary. Pokrywy podogonowe czarne. Dziób jasnoczerwony. Nogi żółtopomarańczowe, ciemniejsze od spodu. Tęczówka pomarańczowo-czerwona[4][5]. Upierzenie młodego osobnika ma szarawy odcień, grzbiet i skrzydła ciemnoczerwone[10].

Rozmiary i masa ciała

  • całe ciało: 43,0–48,5 cm (samiec); 42,0–45,5 cm (samica)
  • skrzydło: 18,4–12,2 cm (samiec); 18,1–19, cm (samica)
  • ogon: 16,1–18,3 cm
  • dziób: 2,6–2,7 cm
  • skok: 5,2–6,1 cm[5]
  • masa ciała: 500 g[4][5]

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje przede wszystkim lasy deszczowe, ale również suche. Spotykany na terenach położonych do 1800–1900 metrów nad poziomem morza. Częściej wybiera góry (m.in. Arfak) i obszary ze średniej wysokości wzgórzami niż niziny[4][5].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Gatunek endemiczny dla Nowej Gwinei i okolicznych wysp[5]. Zamieszkuje wyspy Aru, Fergusson, Yapen, Waigeo i Batanta[4].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Spożywa pokarm roślinny. Żywi się nasionami i dojrzałymi owocami leżącymi na ziemi[4][5].

Tryb życia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Najczęściej widywany pojedynczo, ale bażanciaki zwykle przebywają w parach i poszukują pożywienia na ziemi w stosunkowo niewielkiej odległości od siebie. Zazwyczaj porusza się po podłożu, unosząc i opuszczając ogon (porusza nim gwałtowniej i w większym zakresie, gdy jest zaniepokojony). Czujny, unika bycia obserwowanym, w przypadku zagrożenia szybko odbiega lub odlatuje[5].

Głos[edytuj | edytuj kod]

Głośne, przeciągające się wu-huwoooaaa o zmiennej tonacji[4], czasami poprzedzane drżącym gwizdem. Dźwięk trwa od 1,4 do 2 sekund i jest powtarzany co 8–10 sekund. Bażanciak wydaje odgłosy niezależnie od pory dnia, przebywając na ziemi lub na gałęziach roślinności podszytu leśnego[5].

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Okres godowy[edytuj | edytuj kod]

Toki: samiec schyla się z dziobem skierowanym ku ziemi i jednocześnie unosi złożony ogon do pionu. W takiej pozycji pozostaje przez kilka minut. Śpiew podczas zalotów składa się z dźwięku woooou o zmiennej tonacji i krzykliwego, trwającego ok. 5 sekund crrouwwwwwww. Może również odbywać pokazowy lot (z jednej gałęzi na drugą lub z gałęzi na ziemię), zakończony głośnym uderzeniem skrzydeł[5].

Habitat: gniazda budowane na ziemi[4], zazwyczaj między korzeniami szkarpowymi[5].

Gniazdoː prosta platforma z gałązek[5].

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Jaja: jedno w lęgu[4], białe, owalne[5].

Wysiadywanie: oboje rodzice wysiadują jajo (samiec od wczesnego ranka do późnego popołudnia) przez ok. 28 dni. Lęgi obserwowano w marcu i w maju.

Pisklęta: opiekę nad nimi sprawują oboje rodzice. Przez pierwszy tydzień samiec dostarcza jedzenie przebywającej w gnieździe samicy, a ta podaje je pisklęciu[5].

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniane podgatunki
O. n. nobilis

Gould, 1870

Podgatunek nominatywny. Batanta, Waigeo, góry od zachodu do pasma Sudirman[4][5].
Pheasant pigeon arp.jpg
O. n. aruensis

Rothschild, 1928

Wyspy Aru. Od karku do początku grzbietu biały obszar bardziej rozległy niż u podgatunku nominatywnego. Gardło niebieskofioletowe. Pierś zielona, na bokach przy zgięciu skrzydeł zielonkawe pióra[4][5].
Bristol.zoo.white.naped.pheasant.pigeon.arp.jpg
O. n. cervicalis

E. P. Ramsay, 1880

Od południowo-wschodniej Nowej Gwinei do Gór Bismarcka i dorzecza rzeki Sepik. Brak iryzujących piór na głowie. Czubek na karku niewielki, prawie niewidoczny. Poniżej szarobiały obszar (u podgatunku nominatywnego zielony), u dołu zakończony złotozielonymi piórami. Część od grzbietu do pokryw nadogonowych błyszcząca, niebieska. Spodnie partie ciała zielonkawe, fiolet tylko na piersi i bokach[4][5].
O. n. insularis

Salvin & Godman, 1883

Wyspa Fergusson. Brak czubka z piór i jasnego obszaru na karku. Pierś z zielonkawym połyskiem. Głowa i szyja fioletowoczarne. Skrzydła, barkówki i grzbiet rdzawoczerwone, jaśniejsze niż u podgatunku nominatywnego. Między skrzydłami wierzch ciała ciemnozielony. Pokrywy nadogonowe niebieskie, ogon niebieskawy, iryzujący. Kuper ciemnofioletowy. Spód ciała czarny, podbrzusze z fioletowym połyskiem[4][5].
OtidiphapsInsularisKeulemans.jpg

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Otidiphaps nobilis, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Otidiphaps nobilis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Raphinae Wetmore, 1930 (1835) - trerony (wersja: 2019-07-21). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-05-14].
  4. a b c d e f g h i j k l m n Green-naped Pheasant-pigeon (''Otidiphaps nobilis''), www.hbw.com [dostęp 2019-08-22] (ang.).
  5. a b c d e f g h i j k l m n o p q r David. Gibbs, Pigeons and Doves : a Guide to the Pigeons and Doves of the World, London: A & C Black, 2010, ISBN 978-1-4081-3556-3 [dostęp 2019-08-22].
  6. The Annals and magazine of natural history; zoology, botany, and geology, ser.4ːv.5, 1870, s. 62.
  7. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Pigeons (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-05-14].
  8. Zoonomen. Zoological Nomenclature Resource, www.zoonomen.net [dostęp 2019-08-22].
  9. Key to Scientific Names in Ornithology – HBW Alive, www.hbw.com [dostęp 2019-08-22].
  10. Beehler i inni, Birds of New Guinea, wyd. Second edition, Princeton, New Jersey, ISBN 1-4008-6511-5 [dostęp 2019-08-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]