Ba-neb-dżed

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ba-neb-dżed

Ba-neb-dżed, tj. „baran, pan Dżedu”[1] lub „ba, pan Dżedu”[2]starożytnoegipskie bóstwo płodności. Był przedstawiany w postaci barana, kozła, także w formie antropomorficznej. Czczony był w całym państwie, szczególnym miejscem kultu był Mendes[3].

W mitologii egipskiej Ba-neb-dżed pojawił się w kontekście mitu o walce Seta i Horusa o spuściznę po Ozyrysie. Został przywołany z Setit (Sehell), gdzie rządził, przez Atuma na zebranie Wielkiej Dziewiątki, aby rozsądzić spór. Nie podjął się wydania wyroku, doradził jednak, aby bogowie zapytali listownie o radę wielką matkę Neit[4].

Głównym ośrodkiem kultu Ba-neb-dżeda był Mendes, aczkolwiek jako potężne prabóstwo płodności był obdarzany czcią w całym państwie[3]. Wraz z nim w Mendes oddawano cześć jego małżonce – bogini-rybie Hatmehit i synowi – Harpokratesowi[1][2]. W Delcie uważany był za dziadka Imhotepa. Tę rolę mu przypisano w procesie deifikacji boskiego lekarza[5].

Początkowo Ba-neb-dżed przedstawiany był pod postacią barana (zachował się w Mendes cmentarz baranów pogrzebanych w sarkofagach)[1][2]. Od czasów Ramessydów wyobrażano go jako kozła[1]. Gdy został antropomorfizowany, kozioł w dalszym ciągu pozostał jego formą zwierzęcą. W epoce późnej utożsamiany był z Ozyrysem, Grecy nazywali go Mendesem i identyfikowali z Panem[3]. Czasem był utożsamiany też z Chnumem[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d A. Dembska: Kultura starożytnego Egiptu. Słownik. s. 28.
  2. a b c G. Hart: A Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses. Routledge, s. 52–53.
  3. a b c J. Lipińska, M. Marciniak, Mitologia starożytnego Egiptu, s. 198.
  4. J. Lipińska, M. Marciniak, Mitologia starożytnego Egiptu, s. 121.
  5. G. Hart, Mity egipskie, s. 76.
  6. G. Pinch: Egyptian Mythology. A Guide to the Gods, Goddesses, and Traditions of Ancient Egypt. s. 114–115.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]