Ba Jin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Spacer.gif To jest biografia osoby noszącej chińskie nazwisko Ba.
Ba Jin
Ba Jin
Nazwisko chińskie
Pismo uproszczone 李尧棠
Pismo tradycyjne 李堯棠
Hanyu pinyin Lǐ Yáotáng
Wade-Giles Li Yao-t’ang

Ba Jin (chiń.: 巴金; pinyin: Bā Jīn), właśc. Li Yaotang (ur. 25 listopada 1904, zm. 17 października 2005) – pisarz chiński, działacz polityczny, esperantysta.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z Chengdu (prowincja Syczuan). Studiował w Szkole Języków Obcych w Chengdu, następnie kształcił się we Francji (1927–1929). W czasie pobytu we Francji napisał pierwsze utwory, w tym opowiadanie Miewang; po raz pierwszy posłużył się również pseudonimem Ba Jin, przyjętym na cześć teoretyków anarchizmu Bakunina i Kropotkina. Użycie pseudonimu było także symbolicznym uniezależnieniem się od wpływu rodziny, szczególnie dziadka kierującego twardą ręką jego wczesnym wychowaniem.

Po powrocie do Chin osiadł w Szanghaju (1929), gdzie zajął się twórczością literacką oraz pracą dziennikarską. Opublikował w tym okresie m.in. trylogię Gdy bogowie odchodzą (《家》,1931), Wartki nurt (1935) i Miłość (1936); The Family (1933); opowiadania Autumn in Spring i A Dream of the Sea; zbiór opowiadań Mengya; powieści Fuchou i Shen, Gui, Ren. Był jednocześnie redaktorem naczelnym wydawnictw „Życie Kulturalne” i „Pingming” w Szanghaju.

W okresie wojny z Japonią pisał utwory propagandowe nawołujące do walki z Japończykami (m.in. razem z Mao Dunem). Dokończył także cykl powieściowy zapoczątkowany utworem Gdy bogowie odchodzą – wydał Wiosnę (《春》,1938) i Jesień (《秋》,1940). W 1950 był delegatem na Kongres Pokoju w Warszawie i poświęcił temu wydarzeniu utwór Dziennik Polski (《华沙城的节日–波兰杂记》,1951). W tym okresie wydał także A Garden of Repose (1944), Ward No 4 (1946), Cold Nights (1947).

Po powstaniu ChRL zajmował szereg funkcji społecznych, był przewodniczącym Chińskiego Stowarzyszenia Pisarzy (potem przewodniczącym honorowym) oraz wiceprzewodniczącym Stowarzyszenia Kół Artystycznych i Literackich Chin. W latach 1949–1978 był deputowanym do Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych (parlamentu), zasiadając w latach 1977–1978 w Stałym Komitecie Zgromadzenia. Kierował redakcjami kilku periodyków literackich. W okresie rewolucji kulturalnej był prześladowany jako kontrrewolucjonista; zrehabilitowano go w 1977. Po rehabilitacji opublikował m.in. Zaxiang Lu.

Od początku lat 90. Ba Jin cierpiał na chorobę Parkinsona. Nie występował publicznie (przebywał w szpitalu od połowy lat 90.), pozostawał jednak formalnie członkiem władz państwowych do końca życia jako wiceprzewodniczący Komitetu Krajowego Ludowo-Politycznej Konferencji Konsultatywnej Chin. Po raz pierwszy został powołany na to stanowisko w 1983, ponownie w 1988, 1993, 1998 i 2003. W listopadzie 2004 ukończył 100 lat.

Teoretycy literatury dopatrują się w jego twórczości wpływu powieściopisarstwa XIX-wiecznej Europy, m.in. Zoli, Turgieniewa i Czechowa.

Na język polski została przetłumaczona tylko jedna jego książka – Gdy bogowie odchodzą (Warszawa, PIW 1961).

Został odznaczony m.in. Legią Honorową i Orderem Przyjaźni Narodów.

Esperanto[edytuj | edytuj kod]

Po powrocie ze studiów w Paryżu do Szanghaju w Ba Jin mieszkał w siedzibie Szanghajskiego Związku Esperantystów, w którym wkrótce zaczął redagowanie jego czasopisma La Verda Lumo (Zielone Światło). Tam opublikował po chińsku dwa artykuły poświęcone literaturze esperanckiej (nr 1-3 i 7-10, 1930), a w esperanckie krótki dramat En la Malluma Nokto (Ciemną Nocą; nr 10-12, 1928) oraz utwór prozatorski Mia Koro (Moje Serce; nr 1-2, 1930).

W 1931 Ba skompilował zbiór 16 opowiadań Wasilija Eroszenki w tłumaczeniu na chiński – 4 tłumaczenia z japońskiego autorstwa Lu Xuna, pozostałe – tłumaczenia Ba Jina z esperanta.

Wpływ na twórczość Ba Jina miał węgierski pisarz esperancki Julio Baghy. W 1931 Ba przetłumaczył na chiński jego powieść Printempo en la Aŭtuno (Wiosna Jesienią). Rok później została wydana jego "siostrzana" wersja utworu pt. Jesień Wiosną.

Po utworzeniu Chińskiej Ligi Esperanta w 1951 Ba Jin został członkiem zarządu organizacji, w latach 1986-89 był jej przewodniczącym. W 1980 będąc prezesem chińskiego PEN Clubu przewodniczył delegacji na Światowy Kongres Esperanto w Sztokholmie. Został również patronem honorowym Universala Esperanto-Asocio.

W 1998 opracował drugą część Literatury Esperanckiej (red. Ye Junjian).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]