Baba Faja Martaneshi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Baba Faja Martaneshi
Mustafa Xhani
baba
Kraj działania  Albania
Data i miejsce urodzenia 1910
Luz i Madhё k. Kavai
Data i miejsce śmierci 18 marca 1947
Tirana
Wyznanie islam
Kościół Albańska Wspólnota Bektaszytów

Baba Faja Martaneshi właśc. Mustafa Xhani (ur. 1910 we wsi Luz i Madhё k. Kavai, zm. 18 marca 1947 w Tiranie) - albański duchowny bektaszycki i polityk.

Po ukończeniu szkoły powszechnej kontynuował naukę w tekke (świątyni bektaszyckiej) w Martanesh. Z czasem zmienił nazwisko, w pełni identyfikując się z miejscem swojej religijnej edukacji. Jako duchowny bektaszycki posługiwał się tytułem baba (ojciec). Po agresji włoskiej na Albanię był jednym z pierwszych, którzy organizowali antywłoskie oddziały partyzanckie w południowej Albanii. Oddział dowodzony przez Martaneshiego w 1942 nawiązał kontakty z komunistami, uznając ich za jedynych, którzy przeciwstawiają się antyislamskiej polityce Włoch. David Smiley, brytyjski oficer łącznikowy, działający przy sztabie partyzanckim w Albanii pozostawił niepochlebny obraz Martaneshiego, który "lubował się w śpiewaniu swoim niskim basowym głosem partyzanckich pieśni, szczególnie po wypiciu znacznej ilości rakiji"[1].

Martaneshi należał do grona założycieli powstałego we wrześniu 1942 Frontu Narodowowyzwoleńczego, wchodząc w skład Rady Naczelnej Frontu. W lipcu 1943 został mianowany członkiem Sztabu Generalnego Albańskiej Armii Wyzwolenia Narodowego. Po zakończeniu wojny w 1945 został wybrany deputowanym do Zgromadzenia Konstytucyjnego, a następnie wiceprzewodniczącym prezydium parlamentu. Zgodnie z opinią Envera Hodży już w czasie wojny Martaneshi zabiegał o to, by mógł zostać członkiem Komunistycznej Partii Albanii, ale został do niej przyjęty już po wojnie[2].

W maju 1945 przewodniczył obradom IV Kongresu Albańskiej Wspólnoty Bektaszytów. Duchowni opowiedzieli się za ścisłą współpracą z reżimem komunistycznym i zawiesili współpracę z innymi wspólnotami bektaszyckimi na świecie. Jako duchowny ściśle związany z kierownictwem Komunistycznej Partii Albanii, Martaneshi dążył do zmian doktryny bektaszyckiej - zniesienia celibatu, zgolenia bród i ograniczenia do minimum używania strojów wyznaniowych. 18 marca 1947 jeden z konserwatywnych duchownych, Abas Hilmi zastrzelił Martaneshiego, a także współpracującego z nim Babę Fejzo Dervishiego, a następnie popełnił samobójstwo. Według Frances Trix, Martaneshi i Dervishi szantażowali Hilmiego grożąc, że w przypadku odmowy uznania reform zostanie uznany za reakcjonistę i uwięziony.[3].

Przez władze komunistyczne został wyróżniony tytułem Bohatera Ludu (Hero i Popullit).

Przypisy

  1. David Smiley, Albanian Assignment, London 1985, s. 84
  2. Enver Hoxha, Laying the Foundations of the New Albania, Tirana 1984, s. 271-272
  3. Frances Trix, The Sufi Journey of Baba Rexheb, University of Pennsylvania Press, 2009, s.119.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History. London: I.B. Tauris: 2012, s. 298.
  • Bernd J. Fischer: Albania at War, 1939-1945. Purdue University Press: 1999, s. 111-112.
  • Apostol Kotani: Baba Faja Martaneshi, heroi i popullit. Tirana: 2001. (alb.)