Babirussa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Babirussa
Babyrousa[1]
Perry, 1811[2]
Ilustracja
Przedstawiciel plemienia – babirussa sulaweska (Babyrousa celebensis)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Infratyp żuchwowce
Nadgromada czworonogi
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd Cetartiodactyla
Podrząd świniokształtne
Rodzina świniowate
Podrodzina świnie
Plemię babirussy
Typ nomenklatoryczny

Babyrousa quadricornua Perry, 1811 (= Sus babyrussa Linnaeus, 1758)

Synonimy

Babirussy[16] (Babyrousa) – rodzaj ssaka z podrodziny świń (Suinae) w obrębie rodziny świniowatych (Suidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące endemicznie w Indonezji (Celebes i Moluki)[17][18][19].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 85–110 cm, długość ogona 20–32 cm, wysokość w kłębie 65–80 cm; masa ciała 43–100 kg[18]. Mają masywne ciało i krótki ogon oraz praktycznie nieowłosioną, szorstką, brunatnoszarą skórę. Samce charakteryzują się ponadto bardzo wydatnymi kłami[20].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Są to zwierzęta płochliwe, o nocnym trybie życia. Dość szybko biegają i dobrze pływają. Zamieszkują najczęściej gęste, wilgotne lasy, często w okolicach rzek lub bagien. W poszukiwaniu pokarmu ryją w miękkiej glebie[20].

Z uwagi na smaczne mięso, są zwierzętami łownymi[20].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Babyrousa (Babirussa, Babiroussus, Babyrussa, Babirusa, Babiroussous): malajski babi „świna”; rusa „jeleń”; w aluzji do anormalnie rozwiniętych kłów, które Malajczycy przyrównywali do poroża jeleni[21].
  • Sukotyrus (Suckoteirus): nazwa Sukotyro nadana przez Chińczyków mitycznemu zwierzęcia na Jawie[22]. Gatunek typowy: Sukotyro indicus Kerr, 1792 (= Sus babyrussa Linnaeus, 1758); nomen oblitum.
  • Porcus: łac. porcus „świnia”[23]. Gatunek typowy: Sus babyrussa Linnaeus, 1758; młodszy homonim Porcus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1827 (Actinopterygii).
  • Choerelaphus: gr. χοιρος khoiros „świnia”; ελαφος elaphos „jeleń”[24]. Gatunek typowy: Sus babyrussa Linnseus, 1758.
  • Elaphochoerus: gr. ελαφος elaphos „jeleń”; χοιρος khoiros „świnia”[25]. Nowa nazwa dla Porcus Wagler, 1830.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Takson opisany w 1950 roku jako Babyrousa bolabatuensis ze względu na niewielki materiał źródłowy do czasu dokładniejszych badań jest traktowny jako synonim B. celebensis[26][17]. Do rodzaju należą następujące gatunki[17][16]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazwa nieważna, stłumiona przez ICZN[3].
  2. a b c d e f Niepoprawna późniejsza pisownia Babyrousa Perry, 1811.
  3. Niepoprawna późniejsza pisownia Sukotyrus Kerr, 1792.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Babyrousa, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. G. Perry: Arcana, or, The museum of natural history: containing the most recent discovered objects. Embellished with coloured plates, and corresponding descriptions. With extracts relating to animals, and remarks of celebrated travellers; combining a general survey of nature. London: Printed by George Smeeton for James Stratford, 1811, s. rycina i 2 strony. (ang.)
  3. Anonim. Frisch (J. L.), 1775 „Das Natur-System der vierfussigen Thiere” declared not available for nomenclatorial purposes. „The Bulletin of zoological nomenclature”. 4, s. 548–549, 1950 (ang.). 
  4. J.L. Frisch: Das Natur-System der vierfüßigen Thiere in. Tabellen, darinnen alle Ordnungen, Geschlechte und Arten, nicht nur mit bestimmenden. Glogau: Christian Friedrich Günther, 1775, s. 3. (niem.)
  5. R. Kerr: The animal kingdom, or zoological system, of the celebrated Sir Charles Linnæus. Class I, Mammalia: containing a complete systematic description, arrangement, and nomenclature, of all the known species and varieties of the mammalia, or animals which give suck to their young. Edinburgh: Printed for A. Strahan, and T. Cadell, London, and W. Creech, Edinburgh, 1792, s. 41, 114. (ang.)
  6. C.S. Rafinesque: Analyse de la nature: or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 56. (fr.)
  7. J.E. Gray. On the Natural Arrangement of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 306, 1821 (ang.). 
  8. F. Cuvier: Des Dents des mammifères considérées comme caractères zoologiques. Strasbourg: F. G. Levrault, 1825, s. 257. (fr.)
  9. G.T. Burnett. Illustrations of the Quadrupeda, or Quadrupeds, being the arrangement of the true four-footed Beasts indicated in outline. „Quarterly Journal of Science, Literature and the Arts”. 28, s. 352, 1829 (ang.). 
  10. J.G. Wagler: Natürliches System der Amphibien: mit vorangehender Classification der Säugethiere und Vögel: ein Beitrag zur vergleichenden Zoologie. München: In der J.G. Cotta’scchen Buchhandlung, 1830, s. 17. (niem.)
  11. C.W.L. Gloger: Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte. Für gebildete Leser aller Stände, besonders für die reifere Jugend und ihre Lehrer. Cz. 1. Breslau: A. Schulz, 1841, s. 130. (niem.)
  12. R.-P. Lesson: Nouveau tableau du règne animal: mammifères. Paryż: A. Bertrand, 1842, s. 162. (fr.)
  13. J.E. Gray: List of the Specimens of Mammalia in the Collection of the British Museum. London: The Trustees, 1843, s. xxvii. (ang.)
  14. J. Gistel: Naturgeschichte des Thierreichs: für höhere Schulen. Sttutgart: Scheitlin & Krais, 1848, s. x. (niem.)
  15. O. Thomas. An analysis of the mammalian generic names given in Dr. C. W. L. Gloger’s ‘Naturgeschichte’ (1841). „The Annals and Magazine of Natural History”. Sixth Series. 15, s. 191, 1895 (ang.). 
  16. a b Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 168. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  17. a b c C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 378. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.)
  18. a b E. Meijaard, J.-P. d’Huart & W. Oliver: Family Suidae (Pigs). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 2: Hoofed Mammals. Barcelona: Lynx Edicions, 2011, s. 275–276. ISBN 978-84-96553-77-4. (ang.)
  19. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Genus Babyrousa (ang.). W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-05-02].
  20. a b c Encyklopedia Audiowizualna Britannica. Zoologia I: A–O. Poznań: Axel Springer Polska, 2006, s. 12. ISBN 978-83-60563-05-2.
  21. Palmer 1904 ↓, s. 130.
  22. Palmer 1904 ↓, s. 652.
  23. Palmer 1904 ↓, s. 558.
  24. Palmer 1904 ↓, s. 184.
  25. Palmer 1904 ↓, s. 253.
  26. K. Leus, A. Macdonald, J. Burton & I. Rejeki 2016, Babyrousa celebensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021 [online], wersja 2021-1 [dostęp 2021-05-13] (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]