Babka śniadogłowa
| Neogobius melanostomus[1] | |||||
| (Pallas, 1814) | |||||
 | |||||
| Systematyka | |||||
| Domena | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Królestwo | |||||
| Typ | |||||
| Podtyp | |||||
| Gromada | |||||
| Rząd | |||||
| Rodzina | |||||
| Rodzaj | |||||
| Gatunek |
babka śniadogłowa | ||||
| |||||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||||
 | |||||
| Zasięg występowania | |||||
 Na zielono - naturalny obszar występowania. Na czerwono - zasięg introdukowany. W prawym górnym rogu obszar Wielkich Jezior | |||||
Babka śniadogłowa[3], babka barczysta[3], babka bycza[4], babka obła[5], babka okrągła[6], babka krągła[7], babka kamienna[8], babka czarnopyska[9] (Neogobius melanostomus) – gatunek dwuśrodowiskowej ryby okoniokształtnej z rodziny babkowatych (Gobiidae), w literaturze polskiej opisywany też jako babka wielkogłowa[a] (Neogobius cephalarges)[9].
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]Strefa przybrzeżna basenów mórz: Azowskiego, Czarnego i Kaspijskiego. Wchodzi do wód słodkich. W Polsce jest inwazyjnym gatunkiem obcym[10]. Pierwszy okaz u wybrzeży Bałtyku zanotowano w 1990[11], jadnak ocenia się, że znalazł się on w okolicach Gdyni kilka lat wcześniej[12]. Gatunek rozprzestrzenił się w Zatoce Gdańskiej, wzdłuż polskiego wybrzeża Bałtyku oraz w dolnych biegach Wisły i Odry oraz ich rozlewiskach[10][12][13].
Żyje na głębokościach do 20 m (w Morzu Kaspijskim do 70 m). Najlepiej rozwija się w wodzie o temperaturze 4–20 °C, choć toleruje zakres temperatur od 0 do 30 °C. Toleruje wody o niskiej zawartości tlenu.
Cechy morfologiczne
[edytuj | edytuj kod]Osiąga 24,6 cm długości. Wzdłuż linii bocznej 49–58 łusek, 31–34 kręgi. W płetwie grzbietowej 7–8 twardych i 12–17 miękkich promieni, w płetwie odbytowej 1 twardy i 9–14 miękkich promieni. W płetwach piersiowych 17–20 promieni.
Rozród
[edytuj | edytuj kod]Trze się od IV do IX. Jajorodna, ikrę składa na dnie. Samce opiekują się ikrą i wylęgiem. Żyje maksymalnie do 4 lat.
Pożywienie
[edytuj | edytuj kod]Jest rybą drapieżną. Żywi się głównie dennymi bezkręgowcami, np. małżami, skorupiakami i wieloszczetami. W Zatoce Gdańskiej w ich diecie dominują omułek jadalny (Mytilus edulis), omułek bałtycki (M. trossulus) i rogowiec bałtycki (Macoma balthica)[12][14].
Znaczenie
[edytuj | edytuj kod]Jest rybą jadalną, łowioną w celach konsumpcyjnych w Morzu Kaspijskim i Czarnym, natomiast nie ma znaczenia gospodarczego w rejonie Bałtyku[11][14]. Wzrost jej liczebności w Bałtyku jest problemem ekonomicznym, gdyż utrudnia połowy ryb o znaczeniu komercyjnym[12].
Jako gatunek inwazyjny wypiera gatunki rodzime, zwłaszcza babkowate (zajmując ich schronienia) oraz gatunki ryb o podobnym profilu odżywiania się[12]. Jest chętnie spożywana przez kormorany i czaple[12][14], i – wraz ze wzrostem jej populacji – zwiększyła się liczebność tych ptaków w okolicach Zatoki Gdańskiej[12]. Problemem jest jednak fakt, że w omułkach akumulują się metale ciężkie, a masowa konsumpcja tych mięczaków przez babkę byczą (która nie ma miejsca w przypadku gatunków rodzimych), a następnie babki przez ptaki sprawia, że zanieczyszczenia te trafiają na szczyt łańcucha pokarmowego[12][15].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Pod nazwą babka wielkogłowa opisywany jest Benthophilus macrocephalus. Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-441-7.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Neogobius melanostomus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ Neogobius melanostomus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- 1 2 Antoni Wałecki. Przyczynek do naszej fauny ichtiologicznej. „Pamiętnik Fizjograficzny”. IX, s. 275–295, 1889. Zobacz: Skóra 2005 ↓
- ↑ Skóra i Stolarski (1996). Zobacz: Skóra 2005 ↓
- ↑ Skóra i Stolarski (1993). Zobacz: Skóra 2005 ↓
- ↑ Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-12286-2.
- ↑ Krzykawski i inni (1999). Zobacz: Skóra 2005 ↓
- ↑ Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-441-7.
- 1 2 Josef Reichholf, Gunter Steinbach, Claus Militz: Wielka encyklopedia ryb : słodkowodne i morskie ryby Europy. Wiśniewolski Wiesław (tłum.). Warszawa: Muza, 1994. ISBN 83-7079-317-7.
- 1 2 Joanna Grabowska, Michał Grabowski, Grzegorz Zięba, Nowe inwazyjne gatunki ryb w wodach Polski, „Archives of Polish Fisheries”, 12 (suppl. 2), 2004, s. 21-34 [dostęp 2025-07-03].
- 1 2 Gatunki obce. Przykłady gatunków obcych oraz obcych inwazyjnych występujących w Morzu Bałtyckim. Babka śniadogłowa, [w:] Bałtyk bez barier, Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego, s. 19 [dostęp 2025-07-03].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Neogobius melanostomus (Pallas, 1811), [w:] Gatunki obce w faunie Polski [online], Instytut Ochrony Przyrody PAN [dostęp 2025-07-03].
- ↑ Polskie Babki - fakty i mity dotyczące gatunku Gobiidae [online], Zachodniopomorski Portal Wędkarski, 13 stycznia 2026 [dostęp 2026-04-23].
- 1 2 3 Babka bycza (Neogobius melanostomus) - obcy gatunek ryby w naszym morzu [online], Stacja Morska IO UG [dostęp 2025-07-03].
- ↑ Mała rybka może zagrozić ekosystemowi Odry [online], TVN Meteo, 27 września 2013 [dostęp 2025-07-03].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Neogobius melanostomus (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. fishbase.org [dostęp 14 czerwca 2010]
- Krzysztof Skóra, Problem polskiego nazewnictwa dla Neogobius melanostomus (Pallas 1814), „Rocznik Helski”, 3, 2005, s. 31–37.