Bachor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miejscowości. Zobacz też: hasło „Bachor” w Wikisłowniku.
Bachor
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat brodnicki
Gmina Górzno
Strefa numeracyjna (+48) 56
Tablice rejestracyjne CBR
SIMC 0843550
Położenie na mapie gminy Górzno
Mapa lokalizacyjna gminy Górzno
Bachor
Bachor
Położenie na mapie powiatu brodnickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu brodnickiego
Bachor
Bachor
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Bachor
Bachor
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bachor
Bachor
Ziemia53°13′45″N 19°33′40″E/53,229167 19,561111

Bachorosada w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim, w gminie Górzno.

Majątek na przełomie XVIII i XIX wieku liczył ponad 100 ha. Najdawniejszymi, udokumentowanymi właścicielami byli Józef i Wincenty Rochonowie, następnie Hennickę, a od 1881 r. E. Hensel. kolejnym właścicielem był handlarz nieruchomości Wolf Schündler. Od 1902 r. młynem i tartakiem władał Carl Westphal z córką Olgą. Postanowienia kongresu wiedeńskiego przewidywały włączenie Bachorzu do Wielkiego Księstwa Poznańskiego z szerszą autonomią i większymi swobodami narodowymi, stało się jednak inaczej i znalazły się ponownie w Imperium Rosyjskim. Bachor stał się wsią graniczną. Niespełna miesiąc po oddaniu Warszawy pod Brodnicą rozegrał się ostatni akt powstania listopadowego. 5 października 1831 roku oddziały powstańcze pod dowództwem ostatniego wodza naczelnego powstania gen. dyw. Macieja Rybińskiego odbywszy naradę wojenną na plebanii w Świedziebni, przekroczyły granicę Królestwa Polskiego i Prus właśnie w Bachorzu gdzie ogłosili kapitulację i złożyli broń. Armia liczyła jeszcze 19.871 ludzi, w tym 9 generałów, 89 oficerów sztabowych i 416 młodszych oficerów. Granicę przejechało 95 armat z zaprzęgami, 5280 koni kawaleryjskich i 2556 koni artyleryjskich. Wraz z armią na emigrację udały się też władze powstańcze z ostatnim prezesem Rządu Narodowego Bonawenturą Niemojowskim, członkowie sejmu i liczni politycy m.in. Joachim Lelewel, oraz znani poeci porucznik Wincenty Pol i Seweryn Goszczyński. Odchodząc na obczyznę świadczyli, że nie zrezygnują z podjętego celu. Po przekroczeniu granicy pruskiej na rzece Pissie żołnierze armii polskiej pod eskortą żandarmów pruskich zostali internowani w obozach na pod brodnickich Wapnach, jazda, artyleria i 4 Pułk Piechoty Liniowej Królestwa Kongresowego nad Drwęcą w okolicach Mszana, a część żołnierzy w zabudowaniach klasztoru franciszkanów w Brodnicy.

Dla uczczenia powstańców 5 października 2010 roku odsłonięto pomnik Powstania Listopadowego w Bachorzu – to płyta pamiątkowa, na której uwieczniono sylwetkę ostatniego wodza naczelnego powstania gen. dyw. Macieja Rybińskiego. 5 października 1831 r. pod jego dowództwem oddziały polskie przekroczyły granicę Królestwa Polskiego i Prus między Górznem a Jastrzębiem i złożyły broń. Obok płyty umieszczono wyrzeźbioną w drewnie Pietę. Jej autorem jest rolnik- artysta, utalentowany mieszkaniec Jastrzębia – Paweł Olender. Pomysłodawcą i fundatorem pomnika jest Stefan Kiczyński, regionalista, miłośnik historii, autor książki o regionie, działacz PTTK w Brodnicy. Pomysł wzniesienia pomnika w Bachorzu zrealizował z wydatną pomocą Jana Lewandowskiego, starszego Cechu Rzemiosł Różnych w Brodnicy. Mieszkańcy gminy wspierali Stefana Kiczyńskiego w przygotowaniu świetnej oprawy uroczystości. Dzieci ze szkoły w Świedziebni przygotowały część artystyczną. Zofia Adamska, emerytowana nauczycielka ze Świedziebni przedstawiła historię powstańców, a w ich postacie wcielili się – Tadeusz Baranowski z Gorczenicy oraz Marcin Zdrojewski z Warszawy, którzy stanęli na warcie przy pomniku w strojach z epoki, białą bronią i powstańczymi muszkietami. Uroczystego odsłonięcia pomnika dokonali starosta Waldemar Gęsicki i Robert Stańko, wójt gminy Górzno. Wśród powstańców przekraczających granice zaborów przed 179 laty było 17 kapelanów wojskowych, na uroczystości odsłonięcia pomnika nie zabrakło więc także duchownych. Marcin Tomasz Kowalski, proboszcz z Grążaw poświecił pomnik. Pamiątkowy dąb posadzony przy obelisku przez starostę – gospodarza powiatu, będzie upamiętniać dzień odsłonięcia pomnika.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

W Bachorzu znajduje się młyn piętrzący wodę na wysokość 1,0 m, tworzący rozlewisko o szerokości 8,0 m, długość 50 m. Mała elektrownia wodna funkcjonująca w Bachorzu osiąga 15 kW, a spadek rzeki Pissa na docinku Gołkówko – Bachor kształtuje się w granicach 2,60‰, poza Bachorem zwiększa się do 3,95‰ i wzrasta do 6,63‰.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mirosław Krajewski, Usque ad finem. Powstanie listopadowe i partyzantka 1833 r. na ziemi dobrzyńskiej, Rypin 2011, ss. 205.
  • Mirosław Krajewski, Ostatnie chwile powstania listopadowego na ziemi dobrzyńskiej,, [w:] „Ziemia Dobrzyńska”, t. 1: 1989.
  • Mariola Weiss-Kwella, Parafia p. w. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Jastrzębiu – rys historyczny, 2004.
  • Ks. Stanisław Kardasz (red.), Diecezja toruńska. Historia i teraźniejszość. Dekanat Brodnicki, [w:], tejże, Jastrzębie – parafia pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, Toruńskie Wydawnictwo Diecezjalne, Toruń 1998, s. 7–41, 96-100, ​ISBN 83-86471-09-3​.
  • Mirosław Wołojewicz, Informator historyczno geograficzny obszaru gminy Grążawy, Brodnica 1997, ​ISBN 83-908086-1-7​.
  • Stefan Kiczyński, Grążawy, Łaszewo i okolice. Zarys dziejów, Łaszewo 2009, s. 15, 74-76, 90-114.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]