Backyard ultra
Backyard ultra (ang. ultramaraton podwórkowy, także last one standing – ostatni na nogach) – forma ultramaratonu, w której zawodnicy pokonują pętle o długości 6,706 km (1/24 ze 100 mil) w czasie krótszym niż jedna godzina[1]. Dystans pętli jest tak dobrany, aby w ciągu 24 godzin zawodnik pokonał dokładnie 100 mil (ok. 161 km). Pętle powtarzane są co godzinę, aż pozostanie tylko jeden biegacz, który ukończy pętlę – zostaje on zwycięzcą i jedynym oficjalnym finiszującym[2]. Wszyscy pozostali zawodnicy, niezależnie od pokonanego dystansu, otrzymują status DNF (Did Not Finish – nie ukończył).
Historia
[edytuj | edytuj kod]Format backyard ultra został wymyślony przez Gary’ego „Lazarus Lake” Cantrella[3], twórcę i dyrektora Barkley Marathons. Pierwszy bieg w tym formacie – Big’s Backyard Ultra – odbył się w 2011 roku na posesji Cantrella w Bell Buckle w stanie Tennessee i został nazwany na cześć jego psa[4].
Od tego czasu format rozprzestrzenił się na ponad 70 krajów. Do 2023 roku zawody backyard ultra odbywały się na wszystkich kontynentach, a najlepsi zawodnicy kwalifikowali się na mistrzostwa świata organizowane przez Cantrella[5].
Zasady
[edytuj | edytuj kod]Podstawą rywalizacji jest pętla (nazywana yard) o długości dokładnie 6,706 km (4,167 mili) – 24 pętle w ciągu doby dają łącznie 100 mil[2]. Pętle rozpoczynają się rygorystycznie o pełnej godzinie na sygnał dzwonu. Zawodnik musi ukończyć pętlę przed kolejnym sygnałem – czas pozostały przeznacza na regenerację, jedzenie lub sen. Spóźnienie na start oznacza eliminację[2].
Bieg trwa nieprzerwanie – w dzień i w nocy – aż na trasie pozostanie jeden zawodnik. Aby wygrać, musi on samotnie ukończyć jeszcze jedną, finałową pętlę (tzw. pętlę zwycięzcy). Jeśli mu się to nie uda, bieg kończy się bez zwycięzcy. Wszyscy pozostali otrzymują status DNF (Did Not Finish), niezależnie od liczby ukończonych pętli. Przedostatni zawodnik nosi miano asysty – jego wytrwałość wyznacza maksymalny wynik zwycięzcy, który może ukończyć tylko o jedną pętlę więcej[6].
Na trasie obowiązują rygorystyczne zasady: pomoc ekipy dozwolona jest wyłącznie w strefie startu między pętlami, używanie kijków jest zakazane, a opuszczenie trasy w trakcie pętli skutkuje eliminacją[2].
Rekordy
[edytuj | edytuj kod]Rekord świata mężczyzn należy do Australijczyka Phila Gore’a – 119 pętli (797 km), ustanowiony 26 czerwca 2025 podczas zawodów Dead Cow Gully w Queensland[7].
Rekord świata kobiet wynosi 95 pętli (636 km) i należy do Brytyjki Sarah Perry, ustanowiony podczas mistrzostw świata 2025 w Tennessee[8].
Od 7 do 10 marca 2026 roku w Joszkar-Oła padł światowy rekord śniegu w zawodach Backyard Ultra, wynoszący 84 okrążenia. Temperatura spadła do -25 °C[9][10].
Rekordy świata mężczyzn – historia
[edytuj | edytuj kod]| Pętle | Dystans | Zawodnik | Kraj | Data | Miejsce |
|---|---|---|---|---|---|
| 119 | 797 km | Phil Gore |  |
26.06.2025 | Dead Cow Gully, Queensland[7] |
| 116 | 777,9 km | Łukasz Wróbel |  |
01.05.2025 | Legends Backyard Ultra, Retie, Belgia[11] |
| 110 | 737 km | Merijn Geerts, Ivo Steyaert, Frank Gielen |  |
24.10.2024 | MŚ drużynowe, Retie, Belgia |
| 108 | 723 km | Harvey Lewis |  |
25.10.2023 | Big’s Backyard Ultra, Tennessee |
| 102 | 683 km | Phil Gore | |
21.06.2023 | Dead Cow Gully, Queensland |
| 101 | 677 km | Merijn Geerts, Ivo Steyaert | |
19.10.2022 | MŚ drużynowe, Kasterlee, Belgia |
| 90 | 603 km | Merijn Geerts | |
14.05.2022 | Rettert, Niemcy |
Rekordy świata kobiet – historia
[edytuj | edytuj kod]| Pętle | Dystans | Zawodniczka | Kraj | Data | Miejsce |
|---|---|---|---|---|---|
| 95 | 636 km | Sarah Perry |  |
21.10.2025 | MŚ, Tennessee[8] |
| 87 | 583 km | Meg Eckert | |
24.10.2024 | MŚ drużynowe, Tennessee |
| 74 | 496 km | Jennifer Russo | |
30.05.2023 | Capital Backyard Ultra, Wirginia |
| 68 | 456 km | Courtney Dauwalter | |
20.10.2020 | Big’s Backyard Ultra, Tennessee |
| 60 | 402 km | Maggie Guterl | |
22.10.2019 | Big’s Backyard Ultra, Tennessee |
Główne zawody na świecie
[edytuj | edytuj kod]| Nazwa | Miejsce | Od roku | Rekord trasy |
|---|---|---|---|
| Big Dog’s Backyard Ultra | Bell Buckle, Tennessee, USA | 2011 | 108 pętli |
| Drużynowe MŚ Backyard Ultra | globalnie (równoczesne zawody krajowe) | 2020 | 110 pętli |
| Dead Cow Gully | Queensland, Australia | 2020 | 119 pętli (rekord świata) |
| Legends Backyard Ultra | Retie, Belgia | 2022 | 116 pętli |
| Suffolk Backyard Ultra | Suffolk, Wielka Brytania | 2018 | 88 pętli |
Backyard ultra w Polsce
[edytuj | edytuj kod]Format backyard ultra zyskał w Polsce dużą popularność od 2022 roku. Polscy zawodnicy odnoszą sukcesy na arenie międzynarodowej, a krajowe zawody odbywają się regularnie w kilku regionach[12].
Polscy zawodnicy
[edytuj | edytuj kod]- Łukasz Wróbel – w maju 2025 ustanowił rekord świata (116 pętli / 777,896 km) na Legends Backyard Ultra w Retie (Belgia). Mistrz Polski (2024, Backyard Ultra Warmia – 70 pętli). W czerwcu 2024 wygrał Suffolk Backyard Ultra w Anglii, pokonując 88 pętli (590 km)[13][14]. Rekord świata został pobity 26 czerwca 2025 przez Phila Gore’a (119 pętli)[7].
- Bartosz Fudali – trzeci wynik na indywidualnych mistrzostwach świata Big Dog’s Backyard Ultra 2023 (103 pętle / 690,718 km), ustanawiając ówczesny rekord Polski[15].
Zawody w Polsce (stan na rok 2026)
[edytuj | edytuj kod]Pierwszy backyard ultra w Polsce – Backyard Ultra Polska – odbył się w sierpniu 2022 w Jabłonnie pod Warszawą, z inicjatywy Pawła Żuka, ultramaratończyka i prezesa Stowarzyszenia Sportowego Polskie Ultra[16]. Drugim kluczowym organizatorem jest Grzegorz Baran, założyciel Fundacji Warneland, który od 2023 roku organizuje Backyard Ultra Warmia na Warmii koło Olsztyna – zawody ze statusem Silver Ticket, których zwycięzca kwalifikuje się do reprezentacji Polski na drużynowych mistrzostwach świata[17].
W 2025 roku w ramach Polish Backyard Ultra League (PBUL) odbyło się 10 zawodów w całej Polsce[18].
Badania naukowe
[edytuj | edytuj kod]Specyfika backyard ultra – połączenie powtarzalnego wysiłku o wysokiej intensywności z postępującą deprywacją snu – uczyniła ten format przedmiotem badań naukowych. Badanie opublikowane w czasopiśmie PLOS One w 2024 roku, przeprowadzone na uczestnikach Suffolk Backyard Ultra, wykazało znaczące pogorszenie czasu reakcji i funkcji wykonawczych (test Stroopa) w miarę trwania biegu przez kilka dni, dostarczając danych o wpływie skrajnego zmęczenia na podejmowanie decyzji[19].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Kevin De Pauw i inni, Backyard running: Pushing the boundaries of human performance, „European Journal of Sport Science”, 24 (10), 2024, s. 1432–1441, DOI: 10.1002/ejsc.12190, PMID: 39276329, PMCID: PMC11451558 [dostęp 2026-04-02].
- ↑ a b c d Keely Milne: 8 fun facts about backyard ultras you probably didn’t know. Canadian Running, 2024-10-20. [dostęp 2026-03-28]. (ang.).
- ↑ For Ukrainian Runners, a Brutal Race Made Sense When Little Else Did [online], The New York Times, 23 października 2022 [dostęp 2026-03-28] (ang.).
- ↑ Last person standing: The race with no finish line [online], BBC Sport [dostęp 2026-03-28] (ang.).
- ↑ Joseph Palmer, Ultrarunner Harvey Lewis reaches the end of Lazarus Lake’s endless backyard [online], The Guardian, 27 października 2023 [dostęp 2026-03-28] (ang.).
- ↑ Andrew Dawson: ‘Don’t Ruin the Game’: Why the Assist Runner in a Backyard Ultra Is So Important. Runner’s World, 2020-10-30. [dostęp 2026-03-28]. (ang.).
- ↑ a b c Peter Gunders: Endurance athlete Phil Gore sets Backyard Ultra world record at Dead Cow Gully. ABC News, 2025-06-26. [dostęp 2026-03-28]. (ang.).
- ↑ a b Eszter Horanyi: Sarah Perry Sets Women’s Backyard Ultra World Record. iRunFar, 2025-10-23. [dostęp 2026-03-28]. (ang.).
- ↑ Backyard Ultra Trail / Марий Форест Snowrun [online], vk.com [dostęp 2026-03-24] (ros.).
- ↑ П-ПРОТОКОЛ 7 МАРТА 2026 BY MFSR [online], docs.google.com [dostęp 2026-03-24] (ros.).
- ↑ Keely Milne: Backyard ultra world record goes down in Belgium. Canadian Running Magazine. [dostęp 2026-03-28]. (ang.).
- ↑ Mistrz Polski Backyard 2024 – Łukasz Wróbel. King Runner. [dostęp 2026-03-28]. (pol.).
- ↑ Łukasz Wróbel rekordzista świata w Backyard Ultra!. Bieganie.pl. [dostęp 2026-03-28]. (pol.).
- ↑ Polish cop crowned ‘best in Europe’ after epic ‘ultra run’ victory. TVP World, 2024-06-14. [dostęp 2026-03-28]. (ang.).
- ↑ Przebiegł prawie 700 km. Polak na podium morderczych zawodów. Sportowe Fakty. [dostęp 2026-03-28]. (pol.).
- ↑ Pierwszy Backyard Ultra Polska za nami! Dwa rekordy Polski. Biegowe.pl, 2022-08. [dostęp 2026-03-28]. (pol.).
- ↑ Bieg dla herosów. Trwa BackYard Ultra Warmia. Radio Olsztyn. [dostęp 2026-03-28]. (pol.).
- ↑ Kalendarz Polish Backyard Ultra League – edycja 2025. W Pogoni za Duchem. [dostęp 2026-03-28]. (pol.).
- ↑ Sandy Benchetrit, Juan I. Badariotti, Jo Corbett, Joseph T. Costello, The effects of sleep deprivation and extreme exertion on cognitive performance at the world-record breaking Suffolk Back Yard Ultra-marathon, „PLoS One”, 19 (3), 2024, e0299475, DOI: 10.1371/journal.pone.0299475, PMID: 38483945, PMCID: PMC10939274 [dostęp 2026-04-02].