Bagnet-szpada wz. 1886

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bagnet-szpada wz. 1886
Charakterystyczne ramię jelca – profil prawy
Charakterystyczne ramię jelca – profil lewy

Bagnet-szpada wz. 1886 (fr. Épée Baïonnette Modèle 1886) – francuski bagnet-szpada opracowany w państwowej fabryce zbrojeniowej Manufacture d’armes de Châtellerault (MAC) do karabinu powtarzalnego Lebel Mle 1886. Pierwszy francuski bagnet mocowany pod lufą karabinu[1] był bardzo popularny wśród francuskich żołnierzy, którzy w czasie I wojny światowej nadali mu pieszczotliwe imię żeńskie „Rosalie” (Rozalia)[2]. Poeta Théodore Botrel ułożył poemat o bagnecie-szpadzie do którego żołnierze dopisali muzykę, czego efektem była bardzo popularna piosenka pod tytułem Rosalie, śpiewana we francuskich okopach podobno równie chętnie jak hymn Francji (cytat składa się z kilku strof)[2]:

Rozalio o tobie pieśń śpiewamy na twoją cześć. Nalejmy więc! Manierkę każdy ma, wychylmy ją do dna! Rozalię widzimy stale, w jej sukni – futerale. Nalejmy więc! Do stóp tę suknię ma, wypijmy aż do dna! Rozalia jest tak piękna i dla kochanka wdzięczna. Nalejmy więc! Miliony wielbicieli ma, wypijmy aż do dna! Sławna siostra Rozalia miecza Durandala. Nalejmy więc! O chwałę naszą dba, wypijmy więc do dna!

Konstrukcja bagnetu-szpady[edytuj | edytuj kod]

Bagnet-szpada wz. 1886 nie był nowatorską konstrukcją, gdyż opierał się na swoim poprzedniku – kłującym bagnecie do karabinu Gras wzór 1874. Tak jak swój poprzednik miał głownię o charakterystycznym przekroju w kształcie litery „T” i zagięte ramię jelca ale był lżejszy, wykonany w całości z metalu i posiadał inny sposób osadzania na karabinie[1].

Bagnet-szpada wz. 1886 ważył 400 gramów[2], mierzył 640 milimetrów długości, a jego czworograniasta w przekroju i nadająca się tylko do kłucia głownia mierzyła 520 milimetrów długości. Jelec posiadał pierścień do osadzenia na lufie, a jego długie ramię zagięte było ku głowni która posiadała krótki gwintowany trzpień, na który nasadzano jelec zespolony ze sprężynującym urządzeniem blokującym. Następnie nakręcano wykonany z melchioru (stop miedzi z niklem, cynkiem i żelazem) trzon rękojeści który dopasowany był do kształtu dłoni, a płasko ścięty grzbiet mieścił na całej długości kanał odpowiadający występom u spodu lufy. Pomiędzy rękojeścią a jelcem znajdowało się urządzenie blokujące w postaci ruchomego pierścienia ze sprężyną, zaskakujące za przedni występ pod lufą. Dodatkowe mocowanie zapewniała płaska okrągła głowica, która wchodziła w gniazdo przedniego bączka karabinu. Takie osadzenie (pierścień jelca i gniazdo bączka + występy lufy umieszczone w prowadnicy rękojeści), było bardzo solidne w przeciwieństwie do głowni która była cienka i podatna na zgięcie lub złamanie[1]. Z tego powodu głownia podczas I wojny światowej była nierzadko skracana w polowych warsztatach do około 340 milimetrów długości, co czyniło bagnet-szpadę mierzący po skróceniu 460 milimetrów, bardziej praktycznym do walki w ciasnych okopach. Ówczesne źródła mówiły o tym, że rany zadane tym bagnetem-szpadą były bardzo groźne i często śmiertelne[2].

W ciągu kolejnych lat wprowadzono drobne modyfikacje broni. Usunięto między innymi charakterystyczne haczykowate przednie ramię jelca służące do ustawiania karabinów w kozły, które okazało się zupełnie niepraktyczne podczas walki w okopie, utrudniając poruszanie się w transzejach i zahaczając o zasieki. Od końca 1914 stosowano mosiężne i brązowe rękojeści. Niemały wpływ na modyfikacje miało uproszczenie procesu produkcji i tocząca się wojna która wymusiła przejście Francji do gospodarki wojennej, w której liczył się każdy frank[1].

Modernizacja bagnetu-szpady[edytuj | edytuj kod]

Bagnet-szpada wz. 1886 po modyfikacji w 1915

Od 1915 bagnet-szpadę produkowano ze zmienionym jelcem, pozbawionym ramienia które usuwano także z egzemplarzy przedwojennej produkcji – tak zmienioną broń białą zaczęto oznaczać jako Modèle 1886 Modifié 1915. Latem 1917 zaczęto stosować rękojeści wykonane ze stali i żeliwa – żeliwne okazały się najłatwiejsze w produkcji dla prywatnych firm kooperujących z francuskimi państwowymi fabrykami zbrojeniowymi. Bagnet-szpadę wz. 1886 stosowano także do powtarzalnych karabinów systemu Berthiera oraz do samopowtarzalnych karabinów RSC Mle 1917 i 1918, używano go więc także podczas II wojny światowej[1].

Bagnet-szpada w Wojsku Polskim[edytuj | edytuj kod]

Bagnet-szpada wz. 1886 przybył do Polski w 1919 wraz z Błękitną Armią dowodzoną przez generała Józefa Hallera, która uzbrojona była w karabiny Lebel wzór 1886/93. W roku 1920 podczas wojny polsko-bolszewickiej zakupiono we Francji znaczną liczbę ulepszonych podczas I wojny światowej karabinów Lebel oznaczonych jako wzór 1886/93/16 wraz z bagnetami-szpadami. Przed wybuchem II wojny światowej w magazynach Wojska Polskiego znajdowało się 237 tysięcy bagnetów-szpad do karabinów Lebel[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Michał Mackiewicz. Francuski bagnet-szpada. „Historia Do Rzeczy”, s. 94, listopad 2018. Warszawa: Orle Pióro sp. z o.o. ISSN 2299-9515. 
  2. a b c d Maciej Prószyński: Bagnet francuski wz. 1886 do karabinu Lebel. Warszawa: Bellona, 1991. ISBN 83-11-07926-9.
  3. Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie: Bagnet francuski wz. 1886/93/16 do karabinów systemu Lebel wz. 1886 i Berthier wz. 1916, używany w Wojsku Polskim (pol.). [dostęp 2018-10-27].