Bahadur Szach I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Książę Muazzam ok. 1670

Bahadur Szach I, Szach Alam I, przed objęciem tronu Muazzam (ur. 1643, zm. luty 1712) – wielki mogoł w latach 1707–1712, syn Aurangzeba Alamgira i Nawab-bai, przedstawicielki Radżputów z Kaszmiru[1][2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W okresie wojny sukcesyjnej w państwie Wielkich Mogołów po przewrocie Aurangzeba Alamgira i utracie władzy przez Szach Dżahana sprawował w 1659 władzę wielkorządczą w Aurangabadzie. Z polecenia ojca miał zadanie udaremnienia wówczas potencjalnego ataku na południową część państwa przeprowadzonego przez wojska swoich stryjów[3]. Podczas poważnej choroby ojca w maju 1662 wraz z matką oraz m.in. Dźajem Singhem (wpływowym dowódcą tamtych czasów) pozostawał w opozycji do planów sukcesyjnych snutych przez ciotkę Rauszanarę, której wybrańcem miał być któryś z braci przyrodnich Muazzama (synów głównej małżonki Aurangzeba) – Azam lub Akbar, obaj nieletni[4]. Jako osobisty przedstawiciel ojca nie dotarł na czas, by wziąć udział w pogrzebie swojego dziada Szach Dżahana w Agrze 23 stycznia 1666[5]. Przybył tam nazajutrz, spotkał się ze swoją drugą ciotką Dżahanarą oraz z pozostałymi krewniaczkami, obecnymi w Agrze, a także polecił wykonać zalecane etykietą czytanie Koranu i rozdawnictwo jałmużny[6]. W tym okresie Muazzam przyjął na swoją służbę w charakterze lekarza domowego Włocha Niccolò Manucciego (podróżnika i pamiętnikarza, autora Storia do Mogor)[7].

W latach 1681–1682 przebywał wraz z ojcem (dowodzącym całą siłą zbrojną, jaką dysponowali Wielcy Mogołowie) w Dekanie[8]. W 1685 dowodził armią, która przeprowadziła inwazję na sułtanat Golkondy – po zdobyciu przez Muazzama Hajdarabadu władca tego państwa uznał swoją zależność od państwa Aurangzeba[9]. W latach 1685–1687 pozostawał namiestnikiem w Dekanie[10]. W związku z odkryciem przez Aurangzeba intensywnych kontaktów dyplomatycznych Muazzama z Abulhasanem, władcą Golkondy, oraz sprzeciwem wyrażonym przez księcia odnośnie inkorporacji terenów tego sułtanatu został on w 1687 uwięziony wraz z najbliższą rodziną i pozbawiony majątku[11]. Po uwolnieniu w 1694 Muazzam został namiestnikiem w Kabulu, miał tam za zadanie ochronę północno-zachodnich terenów państwa Wielkich Mogołów[12].

W obliczu rychłej śmierci ojca miał objąć zgodnie z jego wolą w posiadanie północną część władztwa[13]. Po śmierci Aurangzeba wybuchła wojna sukcesyjna między jego trzema pozostałymi przy życiu synami – Muazzamem, Azam Szachem i Kam Bachszem – o niepodzielną władzę nad imperium[14]. Przebywający w chwili śmierci ojca (o której dowiedział się 22 marca 1707) w Dżamrudzie Muazzam objął w posiadanie część zasobów pieniężnych władztwa, przyjął tytuł wielkiego mogoła (jako Bahadur Szach) i rozpoczął marsz do stolicy Agry. Po wygranej (dzięki artylerii) 18 czerwca 1707 bitwie pod Samogarh z wojskami Azama Szacha (który poległ w walce), na przełomie 1707 i 1708 Bahadur Szach zorganizował i dowodził ekspedycją wojskową do Radżputany, by przywrócić tam pełnię władzy mogołów. Z ostatnim konkurentem do władzy Kam Bachszem konflikt trwał od kwietnia 1708 do początku roku następnego – Bahadur Szach pokonał go ostatecznie w bitwie, która rozegrała się 13 stycznia 1709. Walki w Radżputanie rozgorzały ponownie w drugiej połowie 1710, wojska wielkiego mogoła pobiły Adźita Singha z Dźodhpuru, ale ostatecznie strony uzgodniły porozumienie, w ramach którego tamtejsi radżowie odzyskali utraconą wcześniej autonomię. Po rozwiązaniu kwestii radżpuckiej Bahadur Szach zmuszony był skierować swoje wojska na zagrażające Delhi i Lahaur państwo sikhów z ośrodkiem w Sirhindzie. Kampania przeprowadzona pod koniec 1710 zakończyła się zdobyciem Lohgarh i Sirhindu[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hansen 1980 ↓, s. 303, 381-382.
  2. J. Kieniewicz, Historia Indii, wyd. 2. popr., Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1985, s. 458, 792
  3. Hansen 1980 ↓, s. 303.
  4. Hansen 1980 ↓, s. 381-373.
  5. Hansen 1980 ↓, s. 374-377.
  6. Hansen 1980 ↓, s. 377, 388.
  7. Hansen 1980 ↓, s. 392, 455.
  8. Hansen 1980 ↓, s. 398.
  9. Hansen 1980 ↓, s. 406.
  10. J. Kieniewicz, Historia Indii, wyd. 2. popr., Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1985, s. 792
  11. Hansen 1980 ↓, s. 408.
  12. Hansen 1980 ↓, s. 408; J. Kieniewicz, Historia Indii, wyd. 2. popr., Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1985, s. 372, 792.
  13. Hansen 1980 ↓, s. 420; J. Kieniewicz, Historia Indii, wyd. 2. popr., Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1985, s. 456.
  14. Hansen 1980 ↓, s. 423; J. Kieniewicz, Historia Indii, wyd. 2. popr., Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1985, s. 456.
  15. J. Kieniewicz, Historia Indii, wyd. 2. popr., Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1985, s. 456-458

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Waldemar Hansen, Pawi tron. Dramat Indii Wielkich Mogołów, Warszawa 1980.
  • Kieniewicz Jan, Historia Indii, wyd. 2. popr., Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1985