Bajończycy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sztandar Legionu Bajończyków na posiedzeniu Komitetu Wolontariuszy Polskich do służby w Armii Francuskiej (Le Comite des Volontaires pour le Service dan’s l’Armee Francaise). Sztandar przekazano do Komitetu 28 lipca 1915 po rozwiązaniu Legionu
Sztandar Legionu Bajończyków na posiedzeniu Komitetu Wolontariuszy Polskich do służby w Armii Francuskiej (Le Comité des Volontaires pour le Service dans l’Armée Française). Sztandar przekazano do Komitetu 28 lipca 1915 po rozwiązaniu Legionu. Fotografia wykonana prawdopodobnie na wiosnę 1918 w siedzibie Misji Wojskowej Polsko-Francuskiej w Paryżu. Na fotografii, w drugim rzędzie, pierwszy od lewej stoi Wacław Gąsiorowski w mundurze Armii Polskiej we Francji. Z jego inicjatywy w Paryżu rozpoczęto formowanie kompanii ochotniczej tuż przed wybuchem I wojny światowej. Z tyłu oparte o ścianę są widoczne m.in. sztandary formacji ochotniczych z Ameryki przywiezione do Francji na przełomie lat 1917 i 1918, po czym oddane do Misji.
Sen wolontariuszów polskich w okopach francuskich, obraz Jana Styki ze zbiorów Muzeum Lubelskiego w Lublinie
Śmierć Władysława Szujskiego w bitwie pod Sillery, obraz Jana Styki sprzed 1925 przedstawia śmierć chorążego Władysława Szujskiego w 1914, trzymającego sztandar, przeszyty 34 kulami niemieckimi

Bajończycy – potoczna nazwa pododdziału piechoty Legii Cudzoziemskiej złożonego z polskich ochotników.

Zamiast planowanego legionu (Legion Bajończyków) w sierpniu 1914 w miejscowości Bayonne na terenie Francji udało się powołać oddział w sile kompanii (ok. 200 żołnierzy). Werbunek został wstrzymany po proteście ambasady rosyjskiej, która obawiała się, że legion będzie walczył o niepodległość Polski.

Ostatecznie bajończycy zostali wcieleni do 1 Pułku Cudzoziemskiego[1] – jako 2 kompania Batalionu C (dowódca batalionu – mjr Gustave Alfred Noiré[2]). Wśród ochotników był syn znanego historyka Józefa SzujskiegoWładysław. Bajończykiem był również Xawery Dunikowski, który wspólnie z Janem Żyznowskim zaprojektowali sztandar kompanii, wręczony Polakom 21 września 1914 przez mera miasta Josepha Garat[3]. Pozostałe kompanie tego batalionu były złożone z Czechów (1), Belgów (3) i Włochów (4). Początkowo kompanią bajończyków dowodził por. rez. Julien Maxime Stephen „Max” Doumic (zginął 11 listopada 1914 pod Sillery w departamencie Marna), a po nim kpt. Juvénal Osmont d’Amilly[4] (zginął 9 maja 1915 pod Neuville St Waast w departamencie Nord[5]).

Kompanię skierowano 22 października 1914 na front. Bajończycy walczyli przeciwko Niemcom na froncie zachodnim w bitwach toczonych w Szampanii w latach 1914–1915. Pełnili służbę w okolicach Sillery od listopada 1914 do kwietnia 1915. Potem zostali skierowani w okolice miasta Arras, gdzie 9 maja uczestniczyli w natarciu na wzgórze Vimy w pobliżu Neuville St Waast. Opanowali niemieckie pozycje, okupiwszy sukces ciężkimi stratami wynoszącymi ¾ stanu kompanii.

Po tym okresie, przy życiu pozostało tylko ok. 50 bajończyków, których po odpoczynku skierowano w rejon Notre-Dame-de-Lorette, gdzie śmierć ponieśli kolejni żołnierze, i dlatego latem 1915 oddział rozwiązano. Ich bohaterstwo dokumentuje do dziś sztandar kompanii ze śladami 34 przestrzelin, który jest przechowywany w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Część byłych bajończyków zaciągnęła się do jednostek francuskich lub wyjechała do Rosji, aby walczyć w oddziałach polskich. Zdecydowana większość wstąpiła do organizowanej od 1917 Armii Polskiej we Francji.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pułkiem dowodził mjr (od 22 lutego 1915 – podpułkownik) Jean Baptiste Philippe Theveney.
  2. Zginął 9 maja 1915 pod Neuville St Waast, odznaczony pośmiertnie polskim Krzyżem Walecznych. W rozporządzeniu Ministra Spraw Wojskowych wpisano błędnie nazwisko – Noiret. Zob. Dziennik Personalny MSWojsk 1922, 10 czerwca, nr 14, s. 407.
  3. Janusz Cisek, Marek Cisek Do niepodległości s. 265
  4. W polskich opracowaniach historycznych błędnie podaje się, że dowódcą bajończyków był mjr Osmonde.
  5. Pośmiertnie odznaczony Legią Honorową (Légion d’Honneur) i Krzyżem Wojennym z palmą (Croix de Guerre avec palme), a w 1922 – polskim Krzyżem Walecznych (W rozporządzeniu Ministra Spraw Wojskowych wpisano błędnie nazwisko – Ossman. Zob. Dziennik Personalny MSWojsk 1922, 10 czerwca, nr 14, s. 407.). Szczątki kapitana zostały odnalezione dopiero w sierpniu 1923 u podnóża wzgórza Vimy. Pochowano je w grobie rodzinnym w Auxerre

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]