Balet polski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Balet polski powstał dzięki królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu. Z jego inicjatywy stały zespół baletowy złożony z zagranicznych tancerzy działał już od 1765 roku w warszawskim teatrze publicznym, zwanym Operalnią Saską, a w 1785 roku powstał pierwszy polski zespół, tzw. Tancerze Narodowi Jego Królewskiej Mości. Wystawiane były wtedy divertissement taneczne i balety z akcją (ballets d'action) oraz modne wówczas opero-balety.

Po utracie przez Polskę niepodległości, przedstawienia baletowe pojawiały się w Warszawie nieregularnie, a stały zespół baletowy rozpoczął działalność w Teatrze przy placu Krasińskich w 1818 roku. Jego świetność przypadła jednak dopiero po otwarciu nowej siedziby w Teatrze Wielkim, dzięki takim choreografom, jak: Maurice Pion, Filippo Taglioni i Roman Turczynowicz. Najwybitniejszymi tancerzami tego okresu byli: baleriny klasyczne: Konstancja Turczynowiczowa, Karolina Wendt, Kamila Stefańska i Helena Cholewicka, tancerze klasyczni Aleksander i Antoni Tarnowscy oraz ceniony tancerz charakterystyczny Feliks Krzesiński. Repertuar obejmował najsłynniejsze balety romantyczne, balety-divertissement i oryginalne dzieła polskie, jak Wesele w Ojcowie z muzyką Karola Kurpińskiego i Józefa Damsego (1823), Na kwaterze z muzyką Stanisława Moniuszki (1868) czy Pan Twardowski z muzyką Adolfa Sonnenfelda.

Kontynuatorem wielkiej tradycji baletu warszawskiego jest dzisiaj Polski Balet Narodowy w Teatrze Wielkim - Operze Narodowej w Warszawie.

Ważniejsze balety polskie[edytuj]

tytuł kompozytor prapremiera choreografia
Apollo i dziewczyna Ludomir Różycki 1937 Paryż Bronisława Niżyńska
Baśń krakowska Michał Kondracki 1937 Paryż Bronisława Niżyńska
Brazylijczyk w Paryżu Maciej Małecki 1992 Warszawa Lorca Massine
Cagliostro w Warszawie Jan Adam Maklakiewicz 1947 Poznań Jerzy Kapliński
Casanova w Warszawie Wolfgang Amadeus Mozart 2015 Warszawa Krzysztof Pastor
Chopin, artysta romantyczny Fryderyk Chopin, Ferenc Liszt i inni 2010 Warszawa Patrice Bart
Dwa posągi Józef Elsner 1818 Warszawa Louis Thierry
Dziewice jeziora Gabriel Rożniecki 1860 Warszawa Roman Turczynowicz
Esik w Ostendzie Grażyna Bacewicz 1964 Poznań Conrad Drzewiecki
Figle szatana Adam Münchheimer i Stanisław Moniuszko 1870 Warszawa Virgilio Calori
Fortepianissimo Fryderyk Chopin 1999 Warszawa Lorca Massine
Harnasie Karol Szymanowski 1935 Praga Jelizaveta Nikolska
Hrabia Monte Christo Stanisław Moniuszko 2005 Poznań Waldemar Wołk-Karaczewski
I przejdą deszcze... Henryk Mikołaj Górecki 2011 Warszawa Krzysztof Pastor
Jurand Alexander Josifov 1986 Gdańsk Boris Slovák i Gustaw Klauzner
Klementyna Piotr Perkowski 1969 Bytom Jerzy Gogół
Kozaki, czyli Zezwolenie wymuszone Antoni Hart 1784 Warszawa Daniel Curz
Królewna Śnieżka Bogdan Pawłowski 1970 Łódź Witold Borkowski
Król wichrów Feliks Nowowiejski 1963 Bydgoszcz Rajmund Sobiesiak
Krzesany Wojciech Kilar 1977 Poznań Conrad Drzewiecki
Mars i Flora Karol Kurpiński 1820 Warszawa Louis Thierry
Mazepa Tadeusz Szeligowski 1958 Warszawa Stanisław Miszczyk
Meluzyna Adolf Sonnenfeld 1873 Warszawa Virgilio Calori
Miłość każdemu wiekowi właściwa Jan Stefani 1785 Warszawa François Gabriel Le Doux
Muzy Chopina Fryderyk Chopin 1991 Warszawa Waldemar Wołk-Karaczewski
Nagi książę Romuald Twardowski 1964 Warszawa Witold Gruca
Na kwaterze Stanisław Moniuszko 1868 Warszawa Henryk Meunier
Niobe Juliusz Łuciuk 1967 Gdańsk Janina Jarzynówna-Sobczak
Nowa osada Terpsychory nad Wisłą Karol Kurpiński 1818 Warszawa Louis Thierry
Oczekiwanie Augustyn Bloch 1964 Warszawa Witold Gruca
Okrężne pod Kielcami Józef Stefani 1846 Warszawa Roman Turczynowicz
Pan dobroczynny Antoni Hart 1786 Warszawa François Gabriel Le Doux
Pan Twardowski Adolf Sonnenfeld 1874 Warszawa Virgilio Calori
Pan Twardowski Ludomir Różycki 1921 Warszawa Piotr Zajlich
Paw i dziewczyna Tadeusz Szeligowski 1949 Wrocław Zygmunt Patkowski
Pieśń o ziemi Roman Palester 1938 Paryż Bronisława Niżyńska
Powracające fale Mieczysław Karłowicz 1997 Warszawa Emil Wesołowski
Pożądanie Grażyna Bacewicz 1973 Warszawa Jerzy Makarowski
Przypowieść sarmacka Stanisław Moniuszko 1975 Poznań Conrad Drzewiecki
Rzeźby mistrza Piotra Romuald Twardowski 1971 Wrocław Teresa Kujawa
Skrzypek opętany Maciej Małecki 1991 Poznań Ewa Wycichowska
Stanisław i Anna Oświęcimowie Mieczysław Karłowicz 1976 Warszawa Witold Gruca
Swantewit Piotr Perkowski 1948 Poznań Jerzy Kapliński
Święto ognia Zygmunt Noskowski 1902 Warszawa Raffaele Grassi
Świtezianka Eugeniusz Morawski 1931 Warszawa Piotr Zajlich
Wanda, królowa polska nieznany 1788 Warszawa François Gabriel Le Doux
Wariacje 4:4 Franciszek Woźniak 1966 Poznań Conrad Drzewiecki
Werbunek Jan Stefani 1794 Warszawa Daniel Curz
Wesele w Ojcowie Karol Kurpiński, Józef Damse 1823 Warszawa Louis Thierry, Maurice Pion, Julia Mierzyńska
Wesołe miasteczko Stefan Kisielewski 1967 Gdańsk Zygmunt Kamiński
Wierchy Artur Malawski 1962 Warszawa Eugeniusz Papliński
Winnica miłości Jan Stefani 1789 Warszawa Daniel Curz
Zaczarowana oberża Antoni Szałowski 1962 Warszawa Witold Gruca
Z chłopa król Grażyna Bacewicz 1954 Poznań Stanisław Miszczyk
Złota kaczka Jan Adam Maklakiewicz 1951 Bytom Jerzy Kapliński

Bibliografia[edytuj]

  • Irena Turska, Przewodnik baletowy, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2011, ISBN 978-83-224-0926-8
  • Bożena Mamontowicz-Łojek, Tancerze króla Stanisława Augusta, 1774-1798, Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 2005, ISBN 83-7399-088-7
  • Janina Pudełek, Warszawski balet romantyczny, 1802-1866, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1968, ISBN brak
  • Janina Pudełek, Warszawski balet w latach 1867-1915, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1981, ISBN 83-224-0160-4
  • Bożena Mamontowicz-Łojek, Terpsychora i lekkie muzy. Taniec widowiskowy w Polsce w okresie międzywojennym, 1918-1939, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1972, ISBN brak
  • Irena Turska, Almanach baletu polskiego, 1945-1974, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1983, s.108-140, ISBN 83-224-0220-1
  • Małgorzata Komorowska, Kronika teatrów muzycznych PRL, lipiec 1944 - czerwiec 1989, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2003, ISBN 83-7063-361-7
  • Polski Teatr Tańca - Balet Poznański w latach 1973-2013 [w:] Pod prąd do źródła. Album jubileuszowy, pod red. Jagody Ignaczak, Polski Teatr Tańca, Poznań 2013, ISBN brak
  • Krzysztof Pastor, praca zbiorowa, Teatr Wielki – Opera Narodowa, Warszawa 2017, ​ISBN 978-83-65161-86-4
  • http://teatrwielki.pl/teatr/polski-balet-narodowy/repertuar-pbn/​