Ballade

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ballade (st. fr. balade, ballete, balette: st. prow. balada ’pieśń taneczna’) – francuski gatunek poetycki uprawiany głównie w późnym średniowieczu i renesansie[1].

Gatunek ukształtował się w XIV wieku, z wykorzystaniem form jak ballette, chanson, pastourelle i nazwy oznaczającej wcześniej pieśń taneczną[1]. Do XVI wieku gatunek był jedną z najpopularniejszych form poezji francuskiej[2]. Ponownie uprawiany był w XVII wieku[2]. W XIX wieku ballade została przywrócona w poezji parnasistów[3]. Inny gatunek o podobnej nazwie, ballada, popularny zwłaszcza w literaturze romantycznej, nie wywodzi się bezpośrednio z francuskiej ballade – nawiązuje raczej do angielskiej i szkockiej ballad, której związek z francuską ballade nie jest jasny[3].

Ballade zasadniczo składała się z trzech zwrotek mających te same rymy oraz z envoi (’posłanie’, ’dedykacja’), odpowiadającego zwykle połowie jednej zwrotki (wczesne przykłady przykłady gatunku mogły jednak występować bez envoi)[1]. Pisana była najczęściej ośmiozgłoskowcem lub dziesięciozgłoskowcem, chociaż wykorzystywane były także inne długości wersów[1]. Poszczególni twórcy stosowali jednak odstępstwa od reguł[2]. Tematyka ballade mogła być różnorodna: epizody współczesnego życia, opowiadania historyczne, motywy miłosne, tematy zaczerpnięte z bajek[2].

Pierwsze utwory z gatunku ballade pisali Guillaume de Machaut oraz Jean Froissart[1]. Gatunek został rozwinięty przez Eustache Deschamps, autora ponad tysiąca utworów tego rodzaju, który ustalił zasady gatunku oraz wprowadził envoi[2]. Do innych autorów ballade należeli François Villon, Christine de Pisan, Jean Molinet, Alain Chartier, Clément Marot, Jean de La Fontaine[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Łukasik 2012 ↓, s. 91.
  2. a b c d e f Łukasik 2012 ↓, s. 92.
  3. a b Łukasik 2012 ↓, s. 93.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Łukasik: Ballade. W: Słownik rodzajów i gatunków literackich. Grzegorz Gazda (red.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 91–93.