Balsamowiec

Balsamowiec
	; Balsamowiec mirra
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	różopodobne
Rząd	mydleńcowce
Rodzina	osoczynowate
Rodzaj	balsamowiec
	Nazwa systematyczna
	Commiphora N.J. Jacquin; Pl. Rar. Horti Schoenbr. 2: 66. 1797 (nom. cons.)
	Typ nomenklatoryczny
	Commiphora madagascarensis N.J. Jacquin
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Balsamowiec (Commiphora Jacq.) – rodzaj niewielkich drzew i krzewów z rodziny osoczynowatych (Burseraceae). Liczy ok. 180 gatunków występujących głównie w Afryce (na tym kontynencie rozprzestrzenionych jest 150 gatunków), poza tym w południowej Azji i w równikowej części Ameryce Południowej^[5].

Systematyka

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (2001...)

Rodzaj z rodziny osoczynowatych (Burseraceae) z rzędu mydleńcowców, należących do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych. W obrębie rodziny zaliczane do podrodziny Bursereae DC^[2].

Wykaz gatunków^[5]

Commiphora acuminata Mattick
Commiphora africana (A.Rich.) Engl.
Commiphora alata Chiov.
Commiphora alaticaulis J.B.Gillett & Vollesen
Commiphora anacardiifolia Dinter & Engl.
Commiphora andranovoryensis Phillipson, Raharim., A.Weeks & Gostel
Commiphora angolensis Engl.
Commiphora angustifoliolata Mendes
Commiphora ankaranensis (J.-F.Leroy) Cheek & Rakot.
Commiphora antunesii Engl.
Commiphora aprevalii (Baill.) Guillaumin
Commiphora arafy H.Perrier
Commiphora arenaria Thulin
Commiphora baluensis Engl.
Commiphora benguelensis Swanepoel
Commiphora berardellii Chiov.
Commiphora berryi (Arn.) Engl.
Commiphora boranensis Vollesen
Commiphora brevicalyx H.Perrier
Commiphora buruxa Swanepoel
Commiphora caerulea Burtt
Commiphora campestris Engl.
Commiphora capensis (Sond.) Engl.
Commiphora capuronii Bard.-Vauc.
Commiphora caudata (Wight & Arn.) Engl.
Commiphora cervifolia Van der Walt
Commiphora chaetocarpa J.B.Gillett
Commiphora chevalieri Engl.
Commiphora chiovendana J.B.Gillett ex Thulin
Commiphora ciliata Vollesen
Commiphora coleopsis H.Perrier
Commiphora confusa Vollesen
Commiphora corrugata J.B.Gillett & Vollesen
Commiphora crenatoserrata Engl.
Commiphora cuneifolia Baker
Commiphora cyclophylla Chiov.
Commiphora dalzielii Hutch.
Commiphora dinteri Engl.
Commiphora discolor Mendes
Commiphora drake-brockmanii Sprague
Commiphora dulcis Engl.
Commiphora edulis (Klotzsch) Engl.
Commiphora elliptica Phillipson, Raharim., A.Weeks & Gostel
Commiphora eminii Engl.
Commiphora engleri Guillaumin
Commiphora enneaphylla Chiov.
Commiphora erlangeriana Engl.
Commiphora erosa Vollesen
Commiphora falcata Capuron
Commiphora foliacea Sprague
Commiphora franciscana Capuron
Commiphora fraxinifolia Baker
Commiphora fraxinoides (Hiern) K.Schum.
Commiphora fulvotomentosa Engl.
Commiphora gardoensis J.B.Gillett ex Thulin
Commiphora gariepensis Swanepoel
Commiphora giessii Van der Walt
Commiphora gileadensis (L.) C.Chr. – balsamowiec właściwy
Commiphora glandulosa Schinz
Commiphora glaucescens Engl.
Commiphora gorinii Chiov.
Commiphora gracilifrondosa Dinter ex Van der Walt
Commiphora grandifolia Engl.
Commiphora grosswelleri Engl.
Commiphora guerichiania Engl.
Commiphora guidottii Chiov. ex Guid.
Commiphora guillauminii H.Perrier
Commiphora gurreh Engl.
Commiphora hartmannii Engl.
Commiphora harveyi (Engl.) Engl.
Commiphora hereroensis Schinz
Commiphora hildebrandtii Engl.
Commiphora hodai Sprague
Commiphora hornbyi Burtt
Commiphora horrida Chiov.
Commiphora humbertii H.Perrier
Commiphora kaokoensis Swanepoel
Commiphora karibensis Wild
Commiphora kataf (Forssk.) Engl.
Commiphora kerstingii Engl.
Commiphora kraeuseliana Heine
Commiphora kua (R.Br. ex Royle) Vollesen – balsamowiec mirra
Commiphora kucharii Thulin
Commiphora kuneneana Swanepoel
Commiphora lacerata Thulin
Commiphora lamii H.Perrier
Commiphora lasiodisca H.Perrier
Commiphora laxecymigera H.Perrier
Commiphora leandriana H.Perrier
Commiphora leptophloeos (Mart.) J.B.Gillett
Commiphora lobatospathulata J.B.Gillett ex Thulin
Commiphora longibracteata Engl.
Commiphora madagascariensis Jacq.
Commiphora mafaidoha H.Perrier
Commiphora mahafaliensis Capuron
Commiphora marchandii Engl.
Commiphora marlothii Engl.
Commiphora merkeri Engl.
Commiphora merkii Engl.
Commiphora mildbraedii Engl.
Commiphora mollis (Oliv.) Engl.
Commiphora mombassensis Engl.
Commiphora monoica Vollesen
Commiphora monstruosa (H.Perrier) Capuron
Commiphora morondavensis Phillipson, Raharim., A.Weeks & Gostel
Commiphora mossambicensis (Oliv.) Engl.
Commiphora mossamedensis Mendes
Commiphora mulelame (Hiern) K.Schum.
Commiphora multifoliolata J.B.Gillett ex Thulin
Commiphora multijuga (Hiern) K.Schum.
Commiphora murraywatsonii J.B.Gillett ex Thulin
Commiphora myrrha (T.Nees) Engl.
Commiphora namaensis Schinz
Commiphora namibensis Swanepoel
Commiphora neglecta I.Verd.
Commiphora oblanceolata Schinz
Commiphora oblongifolia J.B.Gillett
Commiphora obovata Chiov.
Commiphora oddurensis Chiov.
Commiphora omundomba Swanepoel & A.Weeks
Commiphora orbicularis Engl.
Commiphora ornifolia (Balf.f.) J.B.Gillett
Commiphora otjihipana Swanepoel
Commiphora ovalifolia J.B.Gillett
Commiphora paolii Chiov.
Commiphora parvifolia (Balf.f.) Engl.
Commiphora pedunculata (Kotschy & Peyr.) Engl.
Commiphora pervilleana Engl.
Commiphora planifrons (Balf.f.) Engl.
Commiphora playfairii (Hook.f. ex Oliv.) Engl.
Commiphora pruinosa Engl.
Commiphora pseudopaolii J.B.Gillett
Commiphora pteleifolia Engl.
Commiphora pterocarpa H.Perrier
Commiphora pyracanthoides Engl.
Commiphora quadricincta Schweinf.
Commiphora quercifoliola J.B.Gillett ex Thulin
Commiphora rangeana Engl.
Commiphora razakamalalae Gostel, Phillipson & A.Weeks
Commiphora rostrata Engl.
Commiphora ruquietiana Dinter & Engl.
Commiphora ruspolii Chiov.
Commiphora samharensis Schweinf.
Commiphora sarandensis Burtt
Commiphora saxicola Engl.
Commiphora schimperi (O.Berg) Engl.
Commiphora schlechteri Engl.
Commiphora schultzei Engl.
Commiphora sennii Chiov.
Commiphora serrata Engl.
Commiphora serrulata Engl.
Commiphora setulifera Chiov. ex Guid.
Commiphora simplicifolia H.Perrier
Commiphora sinuata H.Perrier
Commiphora socotrana (Balf.f.) Engl.
Commiphora spathulata Mattick
Commiphora spathulifoliolata Engl.
Commiphora sphaerocarpa Chiov.
Commiphora sphaerophylla Chiov.
Commiphora spinulosa J.B.Gillett ex Thulin
Commiphora staphyleifolia Chiov.
Commiphora stellatopubescens J.B.Gillett ex Thulin
Commiphora stellulata H.Perrier
Commiphora steynii Swanepoel
Commiphora stocksiana (Engl.) Engl.
Commiphora stolonifera Burtt
Commiphora sulcata Chiov.
Commiphora swynnertonii Burtt
Commiphora tenuipetiolata Engl.
Commiphora tetramera Engl.
Commiphora truncata Engl.
Commiphora tsimanampetsae Capuron
Commiphora ugogensis Engl.
Commiphora ulugurensis Engl.
Commiphora unilobata J.B.Gillett & Vollesen
Commiphora viminea Burtt Davy
Commiphora virgata Engl.
Commiphora wightii (Arn.) Bhandari
Commiphora wildii Merxm.
Commiphora woodii Engl.
Commiphora zanzibarica (Baill.) Engl.

Zastosowania

Niektóre gatunki dostarczają mirry – gumożywicy stosowanej w lecznictwie, do wyrobu perfum, dawniej jako pachnidło i do balsamowania zwłok^[6]. Balsam mekka (opobalsam) z balsamowca właściwego stosowany jest w produkcji lakierów, kosmetyków i w przemyśle spożywczym^[7].

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ ^a ^b Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-19] (ang.).
↑ Commiphora. Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2010-01-19]. (ang.).
↑ Canarium. Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2010-01-19]. (ang.).
↑ ^a ^b Commiphora Jacq., [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2025-03-29] .
↑ Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
↑ Bogdan Zemanek: Balsamowiec. W: Encyklopedia biologiczna. Zdzisława Otałęga (red. nacz.). Kraków: Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, 1998.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-19] (ang.).

[ing-3] Commiphora. Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2010-01-19]. (ang.).

[autonazwa1-4] Canarium. Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2010-01-19]. (ang.).

[powo-5] Commiphora Jacq., [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2025-03-29] .

[rb-6] Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.

[7] Bogdan Zemanek: Balsamowiec. W: Encyklopedia biologiczna. Zdzisława Otałęga (red. nacz.). Kraków: Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, 1998.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]