Banat (kraina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Banatu
Położenie Banatu
Mapa Banatu

Banat (rum., serb. Banat, czes., słow. Banát, węg. Bánság lub Bánát) – kraina historyczna w południowo-wschodniej Europie, położona w południowej części Wielkiej Niziny Węgierskiej, między Dunajem, Cisą i jej dopływem Maruszą oraz Karpatami Południowymi[1]. Kraina ta leży obecnie na terenie 3 państw:

Zachodnią część Banatu zajmują urodzajne tereny rolnicze, a część wschodnią Góry Banackie ze złożami węgla brunatnego, rud żelaza oraz rud miedzi.

Najważniejsze miasta w Banacie to:

Historia[edytuj]

W starożytności Banat wchodził w skład Dacji[potrzebny przypis]. Początkowo pod panowaniem węgierskim (od XII wieku prowincja[1]), w latach 1552–1718 był pod panowaniem tureckim. Od roku 1718 wchodził w skład Austrii (pod panowaniem Habsburgów), która popierała kolonizację niemiecką na tym terenie (tzw. Donauschwaben, Szwabi banaccy). W 1867 Banat znalazł się na terytorium utworzonych Austro-Węgier[3]. Banat był obszarem wielonarodowym, zasiedlonym głównie przez Rumunów, Serbów, Niemców i Węgrów. Formalnie wchodził w skład Węgier[2].

Po rozpadzie Austro-Węgier, 31 października 1918 w Timișoarze proklamowano powstanie Republiki Banackiej, na czele której stanął Otto Roth. Jednak już 15 listopada do republiki wkroczyły wojska serbskie. W 1919 Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (przyszła Jugosławia) i Rumunia podzieliły Banat między siebie[potrzebny przypis].

4 czerwca 1920 w Trianon Banat podzielono ostatecznie między Rumunię, Królestwo SHS oraz Węgry, przy których pozostał tylko niewielki skrawek terytorium (okręg Szegedu). Po II wojnie światowej postanowienia te zostały utrzymane w mocy, jednak wysiedlono z Banatu większość Niemców[2]. W dawnej części jugosłowiańskiej (dziś w granicach Serbii) żyje spora mniejszość węgierska, podobnie jak w Banacie rumuńskim.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Czesław Witkowski Słownik pojęć historycznych, wyd. 2008, s. 29
  2. a b c Jan Palmowski Słownik najnowszej historii świata 1900-2007, wydanie polskie 2008, tom I, s. 69
  3. Historia świata. Encyklopedia PWN t. 1, wyd. 2008, s. 284

Linki zewnętrzne[edytuj]