Banda (grupa etniczna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Banda
Ilustracja
Kobiety Banda z plemienia Togbo, 1910
Populacja

1,5 mln

Miejsce zamieszkania

Afryka Środkowa

Język

języki banda

Religia

głównie chrześcijaństwo, także islam i religie plemienne

Pokrewne

Ngbaka, Mumuye, Sanga

Przybliżone rozmieszczenie geograficzne ludności Banda.

Banda – grupa ludów z Afryki Środkowej. Zamieszkują głównie Republikę Środkowoafrykańską, gdzie są największą grupą, ale także Demokratyczną Republikę Konga, Kamerun i Sudan Południowy[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Ich populacja szacowana jest na 1,5 mln[2] i obejmuje kilka podgrup, takich jak: Linda, Kreich, Langba, Yakpa, N'Gao, Togbo, N'Diri i Dakpa[3]. Posługują się językami banda z podgrupy języków adamawa-ubangi[4].

W Banda obowiązuje patrylinearny system pokrewieństwa. Żyją w wioskach z rozproszonymi domostwami pod lokalnym zarządem naczelnika. Wiejska ludność uprawia kukurydzę, maniok, orzeszki ziemne, słodkie ziemniaki, ignam i tytoń[4].

Mężczyźni polują i łowią ryby, a kobiety zbierają dziką żywność i uprawiają rośliny. Rzemieślnicy Banda wytwarzają drewniane rzeźby rytualne i przedmioty użytkowe. Najbardziej znani ze swoich dużych bębnów rzeźbionych na kształt zwierząt[4].

Większość Banda to chrześcijanie protestanccy (51,6%) lub katoliccy (38%), ale niewielka mniejszość to muzułmanie. W przeszłości rytuały inicjacji dla mężczyzn i kobiet były bardzo ważnymi wydarzeniami w życiu plemienia[5].

Ngakola był mitycznym przodkiem, czczonym przez wielu Banda i Manza. Według niektórych relacji Ngakola miał moc dawania i odbierania życia. Ngakola był przedstawiany w figurkach, którym składano ofiary w nadziei otrzymania jego błogosławieństwa[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ich własne tradycje, potwierdzone badaniami etnologicznymi i archeologicznymi, wskazują na początki w górach Darfuru. W XIX wieku migrowali do swoich obecnych miejsc w Republice Środkowoafrykańskiej, głównie dlatego, że odmówili poddania się władzy sułtanów Wadaj i Darfuru. Podczas migracji walczyli z Sabangami i Mandijami. Dopiero przybycie Belgów w 1892 r. i Francuzów w 1901 r. przywróciło pokój w regionie, w którym osiedlili się Banda[3].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. People Cluster - Adamawa-Ubangi, Joshua Project [dostęp 2020-04-19].
  2. Anthony Appiah, Henry Louis Gates, Africana: The Encyclopedia of the African and African American Experience, str. 351, Oxford University Press, 2005, ISBN 978-0-19-517055-9 [dostęp 2020-04-19] (ang.).
  3. a b James Stuart Olson, Charles Meur, The Peoples of Africa: An Ethnohistorical Dictionary, Greenwood Publishing Group, 1996, ISBN 978-0-313-27918-8 [dostęp 2020-04-19] (ang.).
  4. a b c Banda, [w:] Encyclopædia Britannica [online] [dostęp 2020-04-19] (ang.).
  5. a b Richard Bradshaw, Juan Fandos-Rius, Historical Dictionary of the Central African Republic, Rowman & Littlefield, 27 maja 2016, ISBN 978-0-8108-7992-8 [dostęp 2020-04-19] (ang.).