Bankowy tytuł egzekucyjny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Bankowy tytuł egzekucyjny (b.t.e.) – specjalny, pozasądowy tytuł egzekucyjny stwierdzający istnienie wymagalnej wierzytelności banku wobec osoby, która bezpośrednio dokonała z nim czynności bankowej lub która jest dłużnikiem banku z tytułu zabezpieczenia wierzytelności banku wynikającej z czynności bankowej i złożyła pisemne oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz gdy roszczenie objęte tytułem wynika bezpośrednio z tej czynności bankowej lub jej zabezpieczenia (b.t.e. może być także podstawą egzekucji przeciwko osobie trzeciej, gdy osoba ta przejmie dług wynikający z czynności bankowej, o której mowa wcześniej)[1]. Bankowy tytuł egzekucyjny może zostać wystawiony na podstawie ksiąg banków lub innych dokumentów związanych z dokonywaniem czynności bankowych. Bank po spełnieniu określonych wymogów może wystąpić do sądu o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności. Po nadaniu przez sąd klauzuli wykonalności b.t.e. staje się tytułem wykonawczym i jest podstawą wszczęcia egzekucji sądowej przez komornika.

Prawo polskie[edytuj]

Niezgodność z Konstytucją RP[edytuj]

14 kwietnia 2015 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy Prawa bankowego[2] pozwalające bankom na wystawianie bankowych tytułów egzekucyjnych oraz na wszczynanie na ich podstawie postępowania egzekucyjnego – art. 96 ust. 1 oraz art. 97 ust. 1 pr. bank. – naruszają konstytucyjną zasadę równości. Trybunał orzekł, że wskazane przepisy pr. bank. tracą moc obowiązującą 1 sierpnia 2016 r.[3]

Zniesienie[edytuj]

25 września 2015 r. Sejm przyjął ustawę znoszącą instytucję bankowego tytułu egzekucyjnego[4]. Ustawa została ogłoszona w Dzienniku Ustaw i weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia[5]. W konsekwencji wyroku TK i przyjętej ustawy posługiwanie się aktualnie dawnymi bankowymi tytułami egzekucyjnymi w nadal zawisłych postępowaniach cywilnych jest traktowane jedynie jako posłużenie się dowodem wystawionym przez tylko jedną ze stron procesu i tworzy szczególnych skutków procesowych, z jakimi dotąd wiązało się posługiwanie się bankowymi tytułami egzekucyjnymi.[6]

Podmioty uprawnione do wystawienia[edytuj]

Podmioty uprawnione do wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego:

Warunki wystawienia[edytuj]

Aby b.t.e. mógł zostać wystawiony, muszą zostać spełnione następujące warunki:

  • roszczenie objęte b.t.e. wynika bezpośrednio z czynności bankowej i jest wymagalne,
  • dłużnikiem jest osoba, która bezpośrednio z bankiem dokonała czynności bankowej (art. 97 ust. 1 pr. bank.) z wyjątkiem osób, o których mowa w art. 98 pr. bank.;
  • dłużnik złożył pisemne oświadczenie o poddaniu się egzekucji.

Inne przesłanki wystawienia b.t.e istnieją w przypadku osób, które ustanowiły zabezpieczenie na rzecz banku (nie dokonały czynności bankowej) i wówczas muszą zostać spełnione następujące warunki:

  • zabezpieczona wierzytelność wynika bezpośrednio z czynności bankowej i dłużnik nie spłacił jej w terminie;
  • roszczenie objęte b.t.e. wynika bezpośrednio z umowy o ustanowienie zabezpieczenia;
  • osoba ustanawiająca zabezpieczenie złożyła pisemne oświadczenie o poddaniu się egzekucji.

Wierzytelność banku objęta b.t.e. musi mieć charakter pieniężny lub dotyczyć wydania rzeczy ruchomej, na której ustanowiony został zastaw rejestrowy lub której własność została przeniesiona na bank w celu zabezpieczenia wierzytelności.

Nadanie klauzuli wykonalności[edytuj]

Sąd nadaje b.t.e. klauzulę wykonalności, jeżeli:

  1. bankowy tytuł egzekucyjny został wystawiony w terminie określonym w oświadczeniu dłużnika o poddaniu się egzekucji oraz na kwotę nieprzewyższającą kwoty podanej w tym oświadczeniu;
  2. bankowy tytuł egzekucyjny odpowiada wymogom formalnym określonym w art. 96 ust. 2 pr. bank.;
  3. bank dołączył do wniosku o nadanie klauzuli wykonalności wymagane prawem dokumenty (np. dokumenty wykazujące przejęcie długu pierwotnego dłużnika, przejęcie obowiązku świadczenia na rzecz spadkobierców lub w wyniku przekształcenia osoby prawnej, obrazujące fakt pozostawania dłużnika banku w związku małżeńskim.).

Właściwym do nadania klauzuli wykonalności jest sąd rejonowy ogólnej właściwości dłużnika. Wniosek banku o nadanie b.t.e. klauzuli wykonalności powinien czynić zadość wymogom pisma procesowego. Powinien być do niego dołączony oryginał b.t.e. oraz pismo zawierające oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji. Ponieważ postępowanie o nadanie klauzuli wykonalności ma charakter formalny, sąd nie może w jego trakcie badać podstawy prawnej, z której wynika roszczenie objęte b.t.e. Dlatego sąd nie jest raczej uprawniony do żądania od banku przedstawienia umowy, z której wynika dochodzone przez niego roszczenie. Sąd sprawdza natomiast, czy wskazana w treści b.t.e. czynność prawna, z której wynika roszczenie dochodzone przez bank, należy do czynności bankowych.

Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności b.t.e. powinno zostać wydane w terminie trzech dni od dnia złożenia wniosku. Na postanowienie sądu o nadaniu klauzuli wykonalności i na odmowę nadania klauzuli wykonalności b.t.e. przysługuje zażalenie. Samo wystawienie b.t.e. nie przerywa biegu przedawnienia. Skutek taki następuje dopiero wraz ze złożeniem wniosku o nadanie mu klauzuli wykonalności[9].

Oświadczenie o poddaniu się egzekucji[edytuj]

W oświadczeniu (zwanym też umowną klauzulą egzekucyjną) dłużnik powinien określić termin, do którego bank może wystąpić o nadanie b.t.e. klauzuli wykonalności i maksymalną kwotę, do której dłużnik poddaje się egzekucji. Kwota, do której dłużnik poddaje się egzekucji, może być wyższa lub niższa od kwoty zaciąganego przez dłużnika zobowiązania. Jeżeli oświadczenie egzekucyjne dotyczy egzekucji wydania rzeczy, powinno ono określać tę rzecz i ostateczny termin wystawienia przez bank b.t.e. Niedopuszczalne są oświadczenia egzekucyjne generalne (in blanco), odnoszące się do jakichkolwiek wierzytelności banku nieokreślonych jeszcze w chwili składania oświadczenia, nawet gdyby w oświadczeniu podano maksymalną sumę egzekucji i końcowy termin wystawienia b.t.e.

Przypisy

  1. Wymogi te określa art. 126 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.
  2. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 listopada 2012 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Prawo bankowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1376).
  3. Trybunał Konstytucyjny: Wyroki i postanowienia, trybunal.gov.pl [dostęp 2015-11-27].
  4. Druk nr 3426
  5. Ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1854).
  6. Andrzej Paterek vonA. P. Sperling Andrzej Paterek vonA. P., BTE [bankowe tytuły egzekucyjne] już dziś nie mają racji bytu, Dziennik Gazeta Prawna, 2015, nr 85 (5.5.2015 r.), s. B5., 5 maja 2015.
  7. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 września 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1588).
  8. Orzecznictwo – Baza orzeczeń, sn.pl [dostęp 2015-11-27].
  9. Termin do wniesienia zażalenia wynosi tydzień. Dla dłużnika termin do wniesienia zażalenia biegnie od daty doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.

Bibliografia[edytuj]

  • M. Bączyk: Prawo bankowe, Warszawa 1999
  • A. Jończyk: Bankowy tytuł egzekucyjny, „Przegląd Podatkowy” 1998, nr 7.
  • A. Stangret: Przesłanki wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego, „Przegląd Sądowy” 2000, nr 11-12.
  • B. Łopalewski, P. Cetnarowski, Bank w sądzie. Hipoteka po nowelizacji oraz bankowe tytuły egzekucyjne, CeDeWu, Warszawa 2010, ISBN 978-83-7556-291-0.
  • R. Sura, Bankowy tytuł egzekucyjny, Wydawnictwo KUL, Lublin 2008, ISBN 837363774-5.
  • A. Paterek von Sperling, BTE [bankowe tytuły egzekucyjne] już dziś nie mają racji bytu, Dziennik Gazeta Prawna, 2015, nr 85 (5.5.2015 r.), s. B5.