Barbara Nawratowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Barbara Nawratowicz
Data i miejsce urodzenia 19 listopada 1932
Poznań
Zawód, zajęcie aktorka,
dziennikarka radiowa
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP

Barbara Nawratowicz-Stuart (ur. 19 listopada 1932 w Poznaniu) – polska aktorka i dziennikarka radiowa, jedna z założycielek i pierwszych gwiazd Piwnicy pod Baranami (1956–1965), wieloletnia autorka audycji i korespondentka Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa (1965–1994).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiowała prawo na Uniwersytecie Marii-Curie Skłodowskiej, Uniwersytecie Jagiellońskim i Uniwersytecie Warszawskim. Tytuł magistra uzyskała w 1956 roku[1].

W 1951, na pierwszym roku studiów w Lublinie, została aresztowana za działalność antystalinowską przez Urząd Bezpieczeństwa. Spędziła trzy miesiące[2] w niewielkiej, ciemnej celi, była wielokrotnie bita i przesłuchiwana przez funkcjonariuszy. Miała wybite zęby, złamane trzy żebra i uszkodzony kręgosłup. Jej rodzina nie miała przez ten czas żadnych informacji o jej losie. Po zwolnieniu była przesłuchiwana jeszcze kilkakrotnie. W archiwach Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie znajduje się zobowiązanie do tajnej współpracy z Urzędem Bezpieczeństwa Publicznego z 28 stycznia 1954 podpisane przez „TW Sportowiec – Nawratowicz Barbara”. TW deklarował donosić o „wrogiej działalności, z jaką się spotka na terenie uczelni oraz poza uczelnią”. Według charakterystyki przełożonych „Sportowiec” pozostawała na kontakcie krótko, a jej materiały nie przedstawiały większej wartości operacyjnej. Nawratowicz stanowczo zaprzeczyła, by kiedykolwiek donosiła albo współpracowała z bezpieką jako tajny agent. Stwierdziła, że nieznany jej funkcjonariusz złożył jej propozycję współpracy w 1957, ale odpowiedziała, że „źle trafił, bo ona ma złe wspomnienia z tym urzędem”. Poza zobowiązaniem z 1954, które według Nawratowicz zostało sfałszowane, nie zachował się żaden donos ani inny dokument dowodzący jej współpracy z organami bezpieczeństwa PRL. W październiku 1957 Nawratowicz była inwigilowana przez TW „Lipiński”[3].

W 1952 lub 1953 w kolejce po kartki do studenckiej stołówki poznała się z Piotrem Skrzyneckim, wówczas studentem historii sztuki UJ. Z Piwnicą pod Baranami była związana od jej początków, czyli mniej więcej połowy lat pięćdziesiątych. W kabarecie występowała na scenie, tworząc m.in. kreacje Okrutnej Markizy, Buduarowej Kokoty, Królowej Duńskiej i Holenderskiej Striptizerki[1]. W tym czasie poznała się z Wiesławem Dymnym, z którym przez kilka lat pozostawała w związku. Kazimierz Kutz wspominał, że była to relacja pełna przywiązania i zazdrości[4]. Wraz z Dymnym założyła w Klubie „Pod Jaszczurami” kabaret „Remiza”.

Jako aktorka występowała również na deskach teatru, m.in. w Teatrze Lalki i Aktora „Groteska” w Krakowie (1957–1958) oraz Teatrze im. Stefana Żeromskiego w Kielcach i Radomiu (1958–1959). Podczas pobytu w Warszawie, dokąd wyjechała z Krakowa, prowadziła w Programie III Polskiego Radia stałą audycję zatytułowaną „Una”[1]. W 1963 wystąpiła u boku Andrzeja Łapickiego w etiudzie Febliki Tatiany[5].

Przez wiele lat odmawiano jej wydania paszportu. Podczas pierwszego wyjazdu na Zachód w 1965 roku pozostała w Danii. Dyrektor sekcji polskiej Radia Wolna Europa Jan Nowak-Jeziorański przyjechał do Kopenhagi i zaproponował jej pracę w rozgłośni. 16 listopada 1965 roku Nawratowicz podjęła pracę jako redaktor polskiej sekcji RWE. W latach 1978–1986 była reżyserem w Dziale Realizacji. Ponadto redagowała program aktualności „Panorama Dnia”, cotygodniową audycję „Europa za 5 dolarów” i pisała satyryczne programy okolicznościowe (szopki noworoczne). Szczególną popularność zdobyła jako prowadząca emitowanej codziennie pięćdziesięciominutowej audycji muzycznej „Rendez-vous o 6:10”. Po wyjeździe do Australii w 1987 roku została korespondentką RWE w tym kraju[1]. Przez prawie trzydzieści lat mieszkała w Queensland[6], Polskę odwiedzała okazjonalnie. W kwietniu 2015 powróciła na stałe do Krakowa.

W 2012 roku nakładem wydawnictwa Petrus ukazała się jej książka Kabaret „Piwnica pod Baranami”. Fenomen w kulturze PRL będąca zbiorem zachowanych w jej archiwum tekstów; wierszy, piosenek, programów artystycznych z początków Piwnicy opatrzonych autorskim komentarzem[7]. Została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Barbara Nawratowicz (pol.). wydawnictwopetrus.pl. [dostęp 24 marca 2015].
  2. Barbara Nawratowicz w Piwnicy pod Baranami (pol.). YouTube, 17 września 2012. [dostęp 24 marca 2015].
  3. Jolanta Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Kolacja z konfidentem. Piwnica pod Baranami w dokumentach Służby Bezpieczeństwa. Kraków: Wydawnictwo Przedsięwzięcie Galicja, 2006, s. 30–55.
  4. Miał wdzięk człowieka, który mógłby zabić (pol.). pary-populada.pl. [dostęp 24 marca 2015].
  5. Febliki Tatiany (pol.). FilmPolski.pl. [dostęp 24 marca 2015].
  6. Marek Jasicki: Fragment rozmowy z Barbarą Nawratowicz w kawiarni Zakopianka na Plantach (pol.). estrada.net.pl, 13 czerwca 2009. [dostęp 24 marca 2015].
  7. Barbara Nawratowicz, Kabaret „Piwnica pod Baranami”. Fenomen w kulturze PRL (pol.). culutre.pl, 5 września 2014. [dostęp 24 marca 2015].